Έπρεπε ή όχι να αναρτηθεί η αφίσα για το "Pride" στο Μετρό;

Συζητήσεις πολλές έχει ξεσηκώσει η άρνηση της ΣΤΑΣΥ να φιλοξενήσει διαφημιστική αφίσα του λεγόμενου "Athens Pride" στο Μετρό της Αθήνας. Επισήμως, η άρνηση οφειλόταν σε τεχνικούς λόγους: απλά, δεν υπήρχε διαθέσιμος χώρος την δεδομένη στιγμή.

Κάποιοι εξέλαβαν την αιτιολόγηση αυτή ως προσχηματική. Θύμισαν μάλιστα ότι το 2020 είχε αναρτηθεί στον χώρο του μετρό αφίσα με ηθικοπλαστικό περιεχόμενο που, ουσιαστικά, έθετε σε αμφισβήτηση θεμελιώδες δικαίωμα αναπαραγωγικής επιλογής της γυναίκας. Τελικά, η αφίσα "κατέβηκε" μετά τις έντονες αντιδράσεις που είχε προκαλέσει.

Η ανάρτηση εκείνης της αφίσας ήταν εξαρχής λανθασμένη εκ μέρους της ΣΤΑΣΥ. Γιατί, το μήνυμα που περιείχε όχι μόνο αμφισβητούσε ένα νομικά κατοχυρωμένο ατομικό δικαίωμα αλλά και, έμμεσα, προέτρεπε την πολιτεία να το επανεξετάσει με προφανή σκοπό την κατάργησή του.

Το ίδιο λανθασμένη, όμως, ήταν η πρόσφατη άρνηση φιλοξενίας της αφίσας για το "Pride". Όχι γιατί η ίδια η εκδήλωση έχει κάποια ιδιαίτερη κοινωνική βαρύτητα (συχνά μάλιστα οι εικόνες που παρουσιάζει είναι αποκρουστικές...) αλλά γιατί η διαφήμιση μιας παρέλασης για ειδικό κοινό και με απόλυτα οριοθετημένους στόχους δεν θα ήταν περισσότερο απειλητική για τα ατομικά δικαιώματα από τη διαφήμιση μιας... σοκολάτας!

Με την ευκαιρία, ας θυμηθούμε τι είχαμε γράψει στο ΒΗΜΑ τον Ιανουάριο του 2020 για την περίπτωση της τότε επίμαχης αφίσας στο μετρό:

--------------------------------

Πολλή συζήτηση και έντονες αντιπαραθέσεις προκάλεσε πρόσφατα η (προσωρινή, τελικά) ανάρτηση μίας αφίσας στους χώρους του μετρό της Αθήνας. Η πληρωμένη αυτή διαφήμιση κατ’ ουσίαν έθετε, με μάλλον άκομψο τρόπο, σε ευθεία αμφισβήτηση την ηθική διάσταση μίας νομικά κατοχυρωμένης ελευθερίας αυτοδιαχείρισης της γυναίκας. Οι υπέρμαχοι της διαφήμισης επικαλέστηκαν, όπως ήταν αναμενόμενο, την ελευθερία της έκφρασης γνώμης και διαφώνησαν με τις κοινωνικές αντιδράσεις που οδήγησαν στην απομάκρυνση της αφίσας.

(...)

Οι υπέρμαχοι της διαφήμισης διατείνονται ότι στόχος της αφίσας ήταν η συνειδησιακή εγρήγορση του κοινού και όχι η αμφισβήτηση της νομιμότητας ενός κοινωνικού δικαιώματος. Εξωτερικά, αυτό δείχνει ορθό. Υπάρχει όμως μία λιγότερο ευδιάκριτη αλλά ουσιαστική διάσταση στο ζήτημα: Όταν το (θεωρούμενο ως) ηθικό στρέφεται κατά του νόμιμου, ουσιαστικά το καταγγέλλει ως «ανήθικο» και στρώνει τον δρόμο για την απο-νομιμοποίησή του! Το είδαμε να συμβαίνει στην Αμερική, τόσο εκείνη του Ronald Reagan όσο και αυτήν του Donald Trump.

Όταν, λοιπόν, στο όνομα της ελευθερίας της έκφρασης γίνεται προπαγάνδα αμφισβήτησης της ηθικής υπόστασης ενός νομικά κατοχυρωμένου δικαιώματος, στην ουσία αμφισβητείται αυτός τούτος ο νόμος που το διασφαλίζει και έμμεσα προτρέπεται ο νομοθέτης να τον – και άρα να το – καταργήσει. Ίσως μάλιστα η προτροπή αυτή να είναι κάτι λιγότερο από έμμεση, αν προσέξει κανείς ότι η παρακλητική κραυγή «αφήστε με να ζήσω!» δεν συνιστά απλή παραίνεση προς ελεύθερους ανθρώπους αλλά, στο βάθος, καταγγέλλει μία επιλογή αυτοδιαχείρισης ως εν δυνάμει εγκληματική πράξη κατά της ζωής!