Η Πύλη στη Ρωμαϊκή Αγορά

Σκιές στον Άρειο Πάγο

Έπρεπε ή όχι να αναρτηθεί η αφίσα για το "Pride" στο Μετρό;

Συζητήσεις πολλές έχει ξεσηκώσει η άρνηση της ΣΤΑΣΥ να φιλοξενήσει διαφημιστική αφίσα του λεγόμενου "Athens Pride" στο Μετρό της Αθήνας. Επισήμως, η άρνηση οφειλόταν σε τεχνικούς λόγους: απλά, δεν υπήρχε διαθέσιμος χώρος την δεδομένη στιγμή.

Κάποιοι εξέλαβαν την αιτιολόγηση αυτή ως προσχηματική. Θύμισαν μάλιστα ότι το 2020 είχε αναρτηθεί στον χώρο του μετρό αφίσα με ηθικοπλαστικό περιεχόμενο που, ουσιαστικά, έθετε σε αμφισβήτηση θεμελιώδες δικαίωμα αναπαραγωγικής επιλογής της γυναίκας. Τελικά, η αφίσα "κατέβηκε" μετά τις έντονες αντιδράσεις που είχε προκαλέσει.

Η ανάρτηση εκείνης της αφίσας ήταν εξαρχής λανθασμένη επιλογή εκ μέρους της ΣΤΑΣΥ. Γιατί, το μήνυμα που περιείχε όχι μόνο αμφισβητούσε ένα νομικά κατοχυρωμένο ατομικό δικαίωμα αλλά και, έμμεσα, προέτρεπε την πολιτεία να το επανεξετάσει με προφανή σκοπό την κατάργησή του.

Το ίδιο λανθασμένη, όμως, ήταν η πρόσφατη άρνηση φιλοξενίας της αφίσας για το "Pride". Όχι γιατί η ίδια η εκδήλωση έχει κάποια ιδιαίτερη κοινωνική βαρύτητα (συχνά μάλιστα οι εικόνες που παρουσιάζει είναι αποκρουστικές...) αλλά γιατί η διαφήμιση μίας παρέλασης που αφορά ειδικό κοινό με απόλυτα οριοθετημένους στόχους δεν θα ήταν περισσότερο κοινωνικά επικίνδυνη από τη διαφήμιση μιας... σοκολάτας!

Με την ευκαιρία, ας θυμηθούμε τι είχαμε γράψει στο ΒΗΜΑ τον Ιανουάριο του 2020 για την περίπτωση της τότε επίμαχης αφίσας στο μετρό:

--------------------------------

Πολλή συζήτηση και έντονες αντιπαραθέσεις προκάλεσε πρόσφατα η (προσωρινή, τελικά) ανάρτηση μίας αφίσας στους χώρους του μετρό της Αθήνας. Η πληρωμένη αυτή διαφήμιση κατ’ ουσίαν έθετε, με μάλλον άκομψο τρόπο, σε ευθεία αμφισβήτηση την ηθική διάσταση μίας νομικά κατοχυρωμένης ελευθερίας αυτοδιαχείρισης της γυναίκας. Οι υπέρμαχοι της διαφήμισης επικαλέστηκαν, όπως ήταν αναμενόμενο, την ελευθερία της έκφρασης γνώμης και διαφώνησαν με τις κοινωνικές αντιδράσεις που οδήγησαν στην απομάκρυνση της αφίσας.

(...)

Οι υπέρμαχοι της διαφήμισης διατείνονται ότι στόχος της αφίσας ήταν η συνειδησιακή εγρήγορση του κοινού και όχι η αμφισβήτηση της νομιμότητας ενός κοινωνικού δικαιώματος. Εξωτερικά, αυτό δείχνει ορθό. Υπάρχει όμως μία λιγότερο ευδιάκριτη αλλά ουσιαστική διάσταση στο ζήτημα: Όταν το (θεωρούμενο ως) ηθικό στρέφεται κατά του νόμιμου, ουσιαστικά το καταγγέλλει ως «ανήθικο» και στρώνει τον δρόμο για την απο-νομιμοποίησή του! Το είδαμε να συμβαίνει στην Αμερική, τόσο εκείνη του Ronald Reagan όσο και αυτήν του Donald Trump.

Όταν, λοιπόν, στο όνομα της ελευθερίας της έκφρασης γίνεται προπαγάνδα αμφισβήτησης της ηθικής υπόστασης ενός νομικά κατοχυρωμένου δικαιώματος, στην ουσία αμφισβητείται αυτός τούτος ο νόμος που το διασφαλίζει και έμμεσα προτρέπεται ο νομοθέτης να τον – και άρα να το – καταργήσει. Ίσως μάλιστα η προτροπή αυτή να είναι κάτι λιγότερο από έμμεση, αν προσέξει κανείς ότι η παρακλητική κραυγή «αφήστε με να ζήσω!» δεν συνιστά απλή παραίνεση προς ελεύθερους ανθρώπους αλλά, στο βάθος, καταγγέλλει μία επιλογή αυτοδιαχείρισης ως εν δυνάμει εγκληματική πράξη κατά της ζωής!

Το Εθνικό μας Θέατρο

Το Εθνικό Θέατρο στο Σύνταγμα, ένα από τα πιο δημοφιλή τουριστικά αξιοθέατα.

Δύο κείμενα με θέμα την Γυναικοκτονία

ΓΥΝΑΙΚΟΚΤΟΝΙΑ: ΤΟ ΚΑΚΟ ΔΕΝ ΞΟΡΚΙΖΕΤΑΙ ΑΝ ΑΡΝΗΘΟΥΜΕ ΤΗ ΛΕΞΗ!

Το κείμενο αυτό του 2023 επιχείρησε να εξετάσει το ζήτημα της γυναικοκτονίας από εννοιολογική σκοπιά, προτείνοντας έναν ορισμό του φαινομένου που ίσως τότε και να φάνηκε αντισυμβατικός. Διαβάζοντας σημερινές αναρτήσεις στα media, εν τούτοις, παρατηρώ ότι ο ορισμός αυτός τείνει να επικρατήσει έναντι της (μάλλον λανθασμένης) αντίληψης ότι γυναικοκτονία είναι ο φόνος μίας γυναίκας "επειδή ακριβώς είναι γυναίκα"...

Καμία λέξη ή έκφραση δεν προέκυψε από παρθενογένεση. Τα λεξικά δεν προϋπήρξαν του ανθρώπου, τα έγραψαν ανθρώπινες κοινότητες μετά από μακραίωνες πορείες διαμόρφωσης γλωσσικών συμβάσεων. Και, κάθε λεξικό εμπλουτίζεται συνεχώς με νέα λήμματα, πολλά από τα οποία αντιστοιχούν σε λέξεις που κυκλοφορούν ανεπίσημα για ένα διάστημα ως νεολογισμοί. Ένας τέτοιος νεολογισμός, προϊόν ενός αποκρουστικού κοινωνικού φαινομένου της εποχής, είναι ο όρος «γυναικοκτονία».

Μορφή χιονοστιβάδας έχουν πάρει τα περιστατικά φρικιαστικών δολοφονιών γυναικών από τερατόμορφα «αρσενικά» (με την ληξιαρχική και μόνο σημασία της λέξης) που δεν δέχονται αμφισβήτηση της ιδιοκτησιακής - όπως πιστεύουν - σχέσης τους με τη γυναίκα που έκανε κάποτε το λάθος να συσχετίσει μαζί τους τη ζωή της. Πρόκειται για έναν απόλυτα διακριτό τύπο κακουργήματος, ξέχωρο από άλλες εγκληματικές συμπεριφορές. Είναι, επομένως, αναγκαίο να περιγράφεται με έναν ειδικό όρο που να αποδίδει συμβολικά την ιδιαίτερη σημασία του.

Στο πλαίσιο του παρόντος σημειώματος, και με την επίγνωση ότι υπάρχουν εναλλακτικές απόψεις από ακαδημαϊκούς πολύ ειδικότερους του γράφοντος, ως γυναικοκτονία εννοούμε τον φόνο μίας γυναίκας από έναν άντρα με βάση την πεποίθηση του δολοφόνου ότι η γυναίκα αυτή αποτελεί ιδιοκτησία του, άρα έχει πάνω της δικαίωμα ζωής και θανάτου. Ο ορισμός αυτός δεν περιλαμβάνει δολοφονίες γυναικών με διαφορετικά κίνητρα, όπως π.χ. η ληστεία. Θα μπορούσε, εν τούτοις, να περιλάβει τα σεξουαλικά εγκλήματα, αφού η πράξη του βιασμού συνίσταται σε de facto μετατροπή της γυναίκας σε «αντικείμενο», το οποίο ο βιαστής πρόσκαιρα θεωρεί ως «ιδιοκτησία» του και, σε ακραίες περιπτώσεις, είναι δυνατό ακόμα και να του αφαιρέσει τη ζωή.

Έχει αναπτυχθεί έντονη επιχειρηματολογία (κυρίως από νομικούς κύκλους) σύμφωνα με την οποία ο όρος «γυναικοκτονία» είναι περιττός και, ως εκ τούτου, μη δόκιμος, αφού μπορούμε να εντάξουμε αυτό το είδος εγκλήματος κατά γυναικών στην γενικότερη ανθρωποκτονία - ή, έστω, στην συζυγοκτονία (χωρίς προσδιορισμό φύλου). Αν, εν τούτοις, υιοθετήσουμε, ηθικά ή νομικά, μία τέτοια άποψη, αυτό που θα επιτύχουμε θα είναι να απορροφήσουμε μία πολύ ιδιαίτερη εγκληματική πράξη σε ένα ευρύτερο κακουργηματικό πλαίσιο, υποβαθμίζοντας και, τελικά, ακυρώνοντας το ειδικό βάρος της.

Παραδείγματα τέτοιων προσδιοριστικών λεκτικών επιμερισμών υπάρχουν πολλά. Μιλούμε, λ.χ., ειδικά για μισογυνισμό και δεν εντάσσουμε το φαινόμενο στην γενικότερη μισανθρωπία. Αναφερόμαστε σε ξενοφοβία αντί, γενικά, σε ανθρωποφοβία. Μιλάμε για κυνοφιλία όταν η λέξη «ζωοφιλία» δεν προσδιορίζει επαρκώς την ειδική αγάπη μας για τους σκύλους...

Η γυναικοκτονία, λοιπόν, αξίζει να προαχθεί από νεολογισμό σε δόκιμο όρο της γλώσσας μας και να βρει μία θέση στις νεότερες εκδόσεις των ελληνικών λεξικών και - γιατί όχι; - στις σελίδες των νομικών συγγραμμάτων.

Θα θέλαμε στο σημείο αυτό να αναφερθούμε σε έναν αρκετά διαδεδομένο ορισμό τον οποίο, εν τούτοις, θεωρούμε λανθασμένο. Σύμφωνα με αυτόν, ως γυναικοκτονία (θα πρέπει να) θεωρείται η αφαίρεση της ζωής μίας γυναίκας επειδή ακριβώς είναι γυναίκα.

Τις προφανείς αδυναμίες του ορισμού αυτού επικαλούνται, μεταξύ άλλων επιχειρημάτων, όσοι και όσες αρνούνται τον όρο «γυναικοκτονία». Διότι, αν η ίδια η γυναικεία φύση είναι το αίτιο των φόνων, τότε κάθε γυναίκα είναι, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, εν δυνάμει θύμα κάποιου γυναικοκτόνου, ανεξάρτητα από την όποια σχέση μαζί του. Έτσι, από ιδιαίτερο και σαφώς περιγεγραμμένο τύπο εγκλήματος που διαπράττεται στο πλαίσιο διαπροσωπικών σχέσεων, η γυναικοκτονία καταλήγει να εντάσσεται στα γενικότερα εγκλήματα ρατσισμού (στην προκειμένη περίπτωση, σεξισμού, αφού η ιδιότητα που διαχωρίζει το θύμα από τον θύτη αφορά το φύλο). Ποιος ο λόγος, λοιπόν - επιχειρηματολογούν οι αρνητές - να επιβαρύνουμε το υπέρμετρα φορτωμένο νομικό σύστημα (αλλά και τα ίδια τα λεξικά της ελληνικής γλώσσας) με έναν ακόμα τύπο αδικήματος που προβλέπεται ήδη από υπάρχοντες νόμους;

Σημειώνουμε ότι στην Κύπρο η γυναικοκτονία είναι πλέον ιδιώνυμο αδίκημα που επισύρει αυστηρότατες ποινές (μία πολιτική επιλογή με ισχυρά συμβολική σημασία, πέραν της όποιας ποινικής). Σημειώνουμε επίσης ότι δύσκολα μπορεί κάποιος να κατανοήσει το έντονο (για να μην πω σχεδόν εμπαθές) ύφος κάποιων νομικών που αρθρογραφούν στο Διαδίκτυο εκφράζοντας την αντίθεσή τους στη χρήση (νομική ή ακόμα και εννοιολογική) του όρου «γυναικοκτονία». Χωρίς μάλιστα να απουσιάζουν από τη γραφή τους και κάποιοι λαϊκιστικοί χαρακτηρισμοί (π.χ., ως «φεμινιστών») εκείνων που χρησιμοποιούν τον όρο.

Σε κάθε περίπτωση, το να αρνούμαστε να αρθρώσουμε τη λέξη «γυναικοκτονία», προσδοκώντας ότι έτσι θα αφαιρέσουμε το ηθικό βάρος από την πράξη, αποτελεί ξεκάθαρο δείγμα στρουθοκαμηλισμού. Και αυτό το κλείσιμο των ματιών απέναντι σε ένα αδιαμφισβήτητο κοινωνικό φαινόμενο ίσως μαρτυρά κάποιο αίσθημα ενοχής μιας «μάτσο» πατριαρχικής κουλτούρας που αρνείται - ή μάλλον, φοβάται - να κοιτάξει τον εαυτό της στον καθρέφτη...

(ΤΟ ΒΗΜΑ, 31-8-2023)

ΓΡΑΜΜΑ ΣΕ ΕΝΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟ ΘΥΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΚΤΟΝΙΑΣ

Αγαπητή φίλη,

Δεν σε γνωρίζω προσωπικά. Για την ακρίβεια, δεν γνωρίζω το όνομά σου, την ηλικία σου, τα εξωτερικά χαρακτηριστικά σου, τον τόπο διαμονής ή το επάγγελμά σου. Το μόνο που μπορώ να γνωρίζω για σένα - κι αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο σου απευθύνομαι - είναι ότι υπάρχει σοβαρή πιθανότητα η ζωή σου να βρίσκεται σε κίνδυνο. Κι αυτό γιατί, χωρίς να είσαι ακόμα σε θέση να το αντιληφθείς, είσαι έτοιμη να συνδέσεις τη ζωή σου με ένα υποπροϊόν του «ανδρικού» φύλου που, στην πορεία της σχέσης μαζί σου, θα φτάσει ως το σημείο να σε θεωρήσει ιδιοκτησία του. Και αλλοίμονο αν κάποτε τολμήσεις να αμφισβητήσεις τα «ιδιοκτησιακά» του δικαιώματα πάνω σου. Ο νοσηρός εγωισμός του δεν θα αντέξει να συνεχίσεις να ζεις και να αναπνέεις χωρίς να ανήκεις σε εκείνον!

Σίγουρα θα έχεις ακούσει για την έκρηξη του εφιαλτικού φαινομένου των γυναικοκτονιών στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια. Θα πρέπει να σημειώσω ότι υπάρχουν πολλοί που δεν αποδέχονται καν το δικαίωμα της λέξης «γυναικοκτονία» να περιλαμβάνεται στα λεξικά της ελληνικής γλώσσας. Ακόμα περισσότεροι είναι εκείνοι που αρνούνται την ιδιαίτερη νομική υπόσταση αυτού του εγκλήματος, θεωρώντας ότι εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιο της ανθρωποκτονίας. (Το γιατί τα εγκλήματα ρατσισμού απαιτούν ειδικό νόμο, ως μη νομικός δεν είμαι σε θέση να το εξηγήσω.) Εσένα, πάντως, όλα αυτά δεν πρέπει να σε ενδιαφέρουν. Καμία πολιτεία και κανένα νομικό σύστημα δεν πρόκειται να σε προστατέψουν από έναν αποφασισμένο εν δυνάμει δολοφόνο, αν εσύ η ίδια δεν προφυλάξεις τον εαυτό σου. Κι αυτό θα πρέπει να γίνει έγκαιρα, προτού το συμπλεγματικό «αρσενικό» αρχίσει να θεωρεί πως έχει αποκτήσει δικαίωμα ζωής και θανάτου πάνω σου.

Το πρόβλημα, έτσι, είναι να εντοπίσεις όσο γίνεται νωρίτερα τα ανησυχητικά σημάδια που υποδηλώνουν μία τέτοια κακοποιητική προσωπικότητα. Κι αυτά θα τα αναζητήσεις όχι στα ελαττώματά του (αυτά θα τα κρύψει επιμελώς στην αρχή, για να τα βγάλει στην επιφάνεια αργότερα) αλλά σε εκείνα που θα σου φανούν αρχικά σαν προτερήματα! Δεν είμαι ειδικός, αλλά κάποια από αυτά τα σημάδια μπορώ να τα υποθέσω.

Θα σε εντυπωσιάσει αρχικά το έντονο ενδιαφέρον και ο υπερβολικός προσανατολισμός του σε σένα. Θα παρατηρεί τα πάντα που σε αφορούν, θα θέλει να γνωρίζει κάθε λεπτομέρεια της καθημερινότητάς σου. Όλα αυτά θα σου φανούν στην αρχή κολακευτικά, ώσπου κάποια στιγμή να γίνουν ασφυκτικά και να αρχίσουν να σε πνίγουν. Όμως, ακόμα κι αν κάνεις φανερή τη δυσφορία σου, δεν πρόκειται αυτή να τον αναχαιτίσει.

Ίσως και να σου αρέσει, αρχικά, η διεκδικητικότητά του απέναντί σου. Ακόμα και οι παράλογες σκηνές ζηλοτυπίας θα είναι «απόδειξη» του πόσο σημαντική είσαι για εκείνον ώστε να φοβάται μήπως σε χάσει. Και, σε κανένα άλλο αρσενικό δεν θα επιτρέψει να σε πλησιάσει. Έστω απλά για να σου μιλήσει, ακόμα και να ρίξει το βλέμμα του πάνω σου. Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι θα παρακολουθεί αδιάλειπτα και το δικό σου βλέμμα, μην τυχόν και ξεστρατίσει - όπως του φανεί - κάπου που δεν πρέπει. Και τότε, μέσα από την «καλοδεχούμενη», επιβεβαιωτική ζήλια του θα ξεπεταχτούν οι πρώτες ανησυχητικές σπίθες της βίας. Αρχικά αυτή θα περιοριστεί σε πικρά και δηκτικά - ενδεχομένως και απειλητικά - λόγια. Ίσως δεν αργήσει, όμως, η βία να πάρει φυσική μορφή, τραυματίζοντας το σώμα μαζί με την ψυχή σου...

Για να σιγουρέψει την επικυριαρχία του πάνω σου, θα θελήσει να σε αποκόψει από κάθε πιθανή πηγή συμβουλής ή προστασίας. Με διάφορα προσχήματα θα προσπαθήσει να σε εμποδίσει να βλέπεις τους φίλους σου, ακόμα και να επισκέπτεσαι τα πρόσωπα της οικογένειάς σου. Βέβαια, θα ισχυρίζεται πάντα πως εκείνος είναι ο μόνος άνθρωπος στον κόσμο που «σε αγαπά αληθινά» και «θέλει πάντα το καλό σου»!

Η αληθινά επικίνδυνη, για σένα, φάση της σχέσης θα αρχίσει τη στιγμή που θα του δηλώσεις ότι δεν θέλεις να είσαι πια μαζί του. Αυτό θα είναι βαρύ χτύπημα για τον αρρωστημένο εγωισμό του και δύσκολα θα μπορέσει να το αποδεχθεί, αφού στο μεταξύ θα σε θεωρεί «κτήμα» του, κάτι που εκείνος και μόνο μπορεί να ορίζει αν θα υπάρχει ή όχι στη ζωή του. Και, αν αυτό το «κάτι» δεν ανήκει στη δική του ζωή, δεν μπορεί να βρίσκεται στη ζωή οποιουδήποτε άλλου. Ακόμα και στην ίδια τη ζωή ως γενική κι απρόσωπη έννοια. Το τραγικό αποτέλεσμα μιας τέτοιας διαστροφικής αντίληψης το βλέπουμε, δυστυχώς, όλο και συχνότερα τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας...

Αγαπητή φίλη, το γράμμα μου αυτό δεν έχει σαν σκοπό να σε τρομάξει και να σε αποθαρρύνει από το να κάνεις μία υγιή και όμορφη σχέση. Θέλει μόνο να σε προτρέψει να προσέξεις τα σημάδια που μαρτυρούν πως, πίσω από φαινομενικά «καλές προθέσεις» είναι δυνατό να κρύβεται η κόλαση! Αν τυχόν δεις αυτά τα σημάδια, το καλύτερο που έχεις να κάνεις είναι να φύγεις μακριά, όσο ακόμα ανήκεις απόλυτα στον εαυτό σου. Γιατί, αύριο ίσως να είναι αργά. Και κανένα πολιτικό κόμμα, κανένα ξεχαρβαλωμένο κράτος, κανένας γραβατοφορεμένος νομοθέτης, δεν πρόκειται να σε προστατέψει από την κάννη του όπλου, ή το κοφτερό μαχαίρι, κάποιου αρσενικού τέρατος. Με την ληξιαρχική και μόνο σημασία της λέξης «αρσενικό»...

(Περιοδικό ΚΛΙΚ, 11-4-2024)

Ο φασισμός των ηλεκτρικών πατινιών

Εικόνα: Ένα τυπικό πεζοδρόμιο στο Κουκάκι. 

Αυτό ειδικά το πεζοδρόμιο το γνωρίζω πολύ καλά. Τις περισσότερες ώρες της ημέρας τα παρκαρισμένα αυτοκίνητα καλύπτουν ολόκληρη την έκταση κατά μήκος του, αφήνοντας ελάχιστο χώρο μεταξύ τους για να μπορέσει ένας πεζός να ανέβει στο πεζοδρόμιο ή να κατέβει στον δρόμο. Υπάρχουν μόνο δύο προσβάσιμα σημεία για τους πεζούς, στην αρχή και το τέλος του πεζοδρομίου. Στο ένα άκρο το πεζοδρόμιο είναι αρκετά ψηλό, και ένα στραβοπάτημα κατά την κάθοδο στην άσφαλτο μπορεί να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό. Το άλλο άκρο είναι πιο "φιλικό" για τον πεζό, αν και το πέρασμα εκεί στενεύει κάπως λόγω της μόνιμης παρουσίας μιας πινακίδας.

Αυτό το δεύτερο άκρο του πεζοδρομίου είναι η μόνη πρόσβαση από και προς τον δρόμο ειδικά για ένα άτομο με κινητικά προβλήματα που χρησιμοποιεί βοηθήματα βάδισης, όπως πατερίτσες ή περιπατητήρα (το γνωστό "Πι"). Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για ένα παιδικό καρότσι. Δεν μπορώ, λοιπόν, παρά να "στολίσω" με τον χαρακτηρισμό "αναίσθητο τομάρι" κάθε ηλίθιο που, επειδή έτσι τον βολεύει, παρατάει ό,τι δεν του χρειάζεται πια στη μέση του πεζοδρομίου, φράσσοντας την πρόσβαση στον δρόμο.

Και, δυστυχώς, όλο και περισσότερα "τομάρια" στην πόλη χρησιμοποιούν το πλέον αντικοινωνικό μεταφορικό εργαλείο που εφηύρε ο Άνθρωπος (αν εξαιρέσουμε τα τανκς του Γκουντέριαν κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο): το ηλεκτρικό πατίνι. Προχθές το βράδυ, μία συμμορία ενηλίκων έκαναν σλάλομ με πατίνια κινούμενα με "υπερηχητικές" ταχύτητες ανάμεσα στους πεζούς στον πεζόδρομο της Αποστόλου Παύλου, περιοχή απόλυτα απαγορευμένη για τα πατίνια. (Αλλά, ποιος ελέγχει την τήρηση των νόμων στη χώρα όπου ανθεί το "κάνω ό,τι γουστάρω"...) Είμαι βέβαιος ότι, αφού τέλειωσαν τη βόλτα τους, οι "ενήλικοι" με αίσθημα ευθύνης βρέφους πάρκαραν τα παροπλισμένα πατίνια τους στη μέση κάποιου πεζοδρομίου σχεδιασμένου για να περπατούν άνθρωποι. Οι οποίοι άνθρωποι θα έπρεπε να κατέβουν στον δρόμο για να τα αποφύγουν. Και - πού ξέρεις; - όλο και κάποιο αυτοκίνητο θα βρεθεί κάποτε να σκοτώσει ή να σακατέψει κάποιον πεζό που κατέβηκε στην άσφαλτο γιατί δεν είχε άλλη επιλογή. Ας καθόταν σπίτι του. Η ζωή είναι για τους "σας έχω όλους γραμμένους!"...

Σε πρόσφατο κείμενο τοποθετηθήκαμε με τρόπο απόλυτο σε ό,τι αφορά τη μάστιγα των ηλεκτρικών πατινιών, λέγοντας ότι θα πρέπει να αποσυρθούν οριστικά από τους δρόμους και τα πεζοδρόμια της πόλης. Εκτός βέβαια αν υπάρξει κάποτε σοβαρός έλεγχος για την αυστηρή τήρηση των νόμων από τους χρήστες τους. Μένει όμως ένα μικρό τεχνικό πρόβλημα να ξεπεραστεί: Όπως αναφέραμε πιο πάνω, η λέξη "έλεγχος" δεν περιλαμβάνεται στα λεξικά αυτής της Πολιτείας...

ΚΠ

Μια πόρτα στην Ακρόπολη

Επόπτης έργων ανάπλασης στο Θησείο

Surviving: A Family in Crisis (1985)

Το 1985, μία τηλεταινία στο κανάλι ABC σόκαρε το αμερικανικό τηλεοπτικό κοινό. Ήταν η ιστορία δύο εφήβων που, αντιμετωπίζοντας αξεπέραστα προσωπικά προβλήματα, αποφάσισαν να "αποδράσουν" μαζί από τη ζωή. Η ταινία επιχειρεί να φωτίσει τα αίτια της τραγωδίας αλλά και να περιγράψει το επώδυνο στάδιο προσαρμογής των οικογενειών που μένουν πίσω και καλούνται να διαχειριστούν την απώλεια.

Η ταινία μοιάζει επίκαιρη τις μέρες τούτες λόγω του πρόσφατου τραγικού περιστατικού στην Ηλιούπολη, όπου δύο 17χρονες μαθήτριες "πέταξαν" στο άπειρο πιασμένες χέρι-χέρι από την ταράτσα μιας πολυκατοικίας, έχοντας χάσει τόσο νωρίς (τόσο νωρίς!) την πίστη στην αξία της ζωής...

Παραθέτω την ταινία του 1985, ζητώντας εκ προοιμίου συγνώμη για την απουσία ελληνικών υποτίτλων.

Πρέπει, τελικά, να κυκλοφορούν ηλεκτρικά πατίνια στην πόλη;

Τα ηλεκτρικά πατίνια δεν μπορούν να σκοτώσουν μόνο τα παιδιά που τα οδηγούν, αλλά και κάποιους που περπατούν αμέριμνοι. Γι' αυτούς, όμως, σπάνια μιλά κανείς...

Γράφει ο Κώστας Παπαχρήστου

Μακραίνει συνεχώς ο θλιβερός κατάλογος ατυχημάτων (κάποιες φορές, δυστυχώς, με τραγική κατάληξη) με θύματα ανηλίκους που οδηγούν ηλεκτρικά πατίνια σε δρόμους και με τρόπους που δεν πρέπει. Και, αν τα ίδια τα θύματα - εξ ορισμού και για προφανείς λόγους - φέρουν τη μικρότερη ευθύνη για τα ατυχήματα, τεράστια είναι η ευθύνη των ενηλίκων που προμηθεύουν ένα εν δυνάμει "φονικό όπλο" σε παιδιά που δεν έχουν ακόμα αναπτύξει επαρκώς το αίσθημα του κινδύνου και τη λογική της αυτοπροστασίας.

Όμως, όσο και αν μας συγκλονίζει η ιδέα ενός ατυχήματος με θύμα ένα παιδί, οφείλουμε να επισημάνουμε ότι ο δημόσιος λόγος με θέμα τα πατίνια είναι, σε μεγάλο βαθμό, μονόπλευρος. Γιατί, το θύμα ενός ατυχήματος που εμπλέκει ηλεκτρικό πατίνι δεν είναι πάντα (ή, δεν είναι μόνο) το άτομο που οδηγεί το πατίνι. Και, δυστυχώς, σε πολλές χώρες (μεταξύ τους η Ελλάδα) έχουν καταγραφεί τραυματισμοί - ακόμα και δυστυχήματα - με θύματα πεζούς που είχαν την ατυχία να συναπαντηθούν με την απρόσεκτη πορεία ενός πατινιού...

Δύο αθηναϊκοί πεζόδρομοι στις περιφέρειες Ακρόπολης και Φιλοπάππου, η Διονυσίου Αρεοπαγίτου και η συνέχειά της, η Αποστόλου Παύλου, προσφέρονται για μία από τις ωραιότερες βόλτες στην πόλη. Ή, τουλάχιστον, αυτό ίσχυε μέχρι την εμφάνιση των ηλεκτρικών πατινιών (και των ποδηλάτων, θα πρόσθετα, αλλά αυτό είναι μια άλλη πονεμένη ιστορία...).

Βαδίζοντας αμέριμνα στον (κατ' ευφημισμόν) πεζόδρομο και χαζεύοντας ή φωτογραφίζοντας τα αξιοθέατα της περιοχής, ο πεζός αντιλαμβάνεται ξαφνικά να τον προσπερνά αθόρυβα σε απόσταση αναπνοής και κινούμενο σαν σαΐτα ένα δίτροχο που το οδηγεί χαρούμενα (και ανεύθυνα) κάποιο παιδί. Και σκέφτεται με τρόμο τι θα μπορούσε να του είχε συμβεί έτσι και είχε την ατυχία να παραπατήσει ή να σκύψει για να πιάσει κάτι που του πήρε ο αέρας, την κρίσιμη στιγμή της προσπέρασης.

Ακόμα χειρότερα, μπορεί κάποιος να δει αυτά τα διαβολικά δίτροχα να κάνουν "σλάλομ" με ιλιγγιώδεις ταχύτητες ανάμεσα σε πεζούς (μικρών παιδιών περιλαμβανομένων) που είχαν την ατυχή έμπνευση να κάνουν μια βόλτα γύρω από την Ακρόπολη.

Το πατίνι, όμως, δεν αποτελεί πρόβλημα μόνο όταν κινείται, αλλά και όταν (λέμε τώρα) είναι "παρκαρισμένο". Που σημαίνει, ξαπλωμένο φαρδύ-πλατύ κατά μήκος του πεζοδρομίου και φράζοντας σχεδόν απόλυτα το πέρασμα των πεζών, οι οποίοι έτσι είναι αναγκασμένοι να κατέβουν στον δρόμο για να το αποφύγουν (μία κίνηση με σχετικό ρίσκο όταν υπάρχει έντονη κυκλοφορία αυτοκινήτων, πόσο μάλλον αν πρόκειται για ανθρώπους με κινητικά προβλήματα ή μητέρες με καρότσια).

Το ηλεκτρικό πατίνι δεν είναι παιδικό ποδήλατο, ούτε παιδικό καρότσι. Είναι ηλεκτροκίνητο όχημα και η κίνησή του υπόκειται σε αυστηρούς περιορισμούς. Ειδικά, στους πεζοδρόμους η ταχύτητά του δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 6 χιλιόμετρα την ώρα (ταχύτητα γρήγορης βάδισης). Μάλιστα, σε ορισμένες περιοχές της Αθήνας, μεταξύ των οποίων όλη η περιοχή γύρω από την Ακρόπολη, υπάρχει πλήρης απαγόρευση κυκλοφορίας και στάθμευσης για τα ηλεκτρικά πατίνια. Επί πλέον, απαγορεύεται η κίνησή τους πάνω σε πεζοδρόμια.

Σε ό,τι αφορά το παρκάρισμα ηλεκτρικών πατινιών στα πεζοδρόμια, θα πρέπει να γίνεται με τρόπο που να μην εμποδίζει την κυκλοφορία των πεζών.

Πόσο τηρούνται αυτοί οι κανόνες και, κυρίως, πόσο ελέγχεται η τήρησή τους από τις αρμόδιες αρχές; Χθες μόλις είδα πατίνια στον (απαγορευμένο, υποτίθεται) περιφερειακό της Ακρόπολης να περνούν ανέμελα μπροστά από αστυνομικούς που ήταν σταθμευμένοι εκεί. Όσο για την κανονικότητα στο παρκάρισμα πάνω στα πεζοδρόμια, μία βόλτα στο Κουκάκι (το αναφέρω ενδεικτικά) θα απαντούσε στο ερώτημα...

Εν κατακλείδι: Τα ηλεκτρικά πατίνια αποτελούν μάστιγα για την κοινωνία και πρέπει να αποσυρθούν οριστικά από τους δρόμους και τα πεζοδρόμια της πόλης (της κάθε πόλης!). Για να μην κινδυνεύουν παιδιά που τα οδηγούν, αλλά και αθώοι διαβάτες που βρίσκονται στον δρόμο τους. Κι ας δυσαρεστηθεί, επιτέλους, η πιτσιρικαρία επειδή θα στερηθεί ένα "παιχνίδι" που, στην πραγματικότητα, είναι φονικό όργανο. Το οποίο, βέβαια, αποτελεί "ευγενική χορηγία" ενηλίκων...

KLIK

Αυτούς δεν τους έκλαψε κανείς...

Αυτούς δεν τους έκλαψε κανείς - εκτός αν αφαιρέσουμε το "λάμδα" από τη λέξη. Ούτε ποτέ κανείς ζήτησε "συγνώμη".

Κι ούτε σε έναν μικρό κι ασήμαντο παράδρομο έδωσε η πόλη το όνομά τους.

Γιατί, διέπραξαν έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Τόλμησαν να εργαστούν για να επιβιώσουν μέσα σε έναν σκληρό καπιταλιστικό κόσμο, την ώρα που κάποιοι χαβαλέδες έκαναν "επανάσταση" στους δρόμους ενάντια στον καπιταλισμό.

Ας πρόσεχαν...

(Marfin, 5/5/2010)

Επιλέγοντας μια θετική στάση ζωής

Λένε πως θετική στάση ζωής είναι να βλέπεις το ποτήρι μισο-γεμάτο αντί μισο-άδειο. Αν κι ακούγεται απλοϊκός, ο ορισμός είναι απόλυτα ακριβής!

Γράφει ο Κώστας Παπαχρήστου

Μία τυχαία συνάντηση δύο φιλενάδων σε αθηναϊκό σούπερ-μάρκετ (η σκηνή θα μπορούσε να είναι αληθινή):

- Χαίρομαι που σε βλέπω! Πού θα πάτε φέτος διακοπές;

- Δεν θα πάμε.

- Μα γιατί; Όλος ο κόσμος πάει. Εσείς τίποτα;

- Εμάς μας φτάνει που είμαστε καλά, και νιώθουμε υπέροχα ακόμα και με μια ωραία βόλτα.

- "Μια ωραία βόλτα"... Η ζωή δεν θέλει μόνο βόλτες, υπάρχουν και καλύτερα πράγματα!

- Όπως υπάρχουν και χειρότερα. Αν κοιτάξεις γύρω σου θα δεις ανθρώπους που περνούν πολύ δύσκολες καταστάσεις. Αισθανόμαστε τυχεροί που, αν μη τι άλλο, μέχρι στιγμής τις έχουμε αποφύγει.

- Ε, καλά, γιατί κοιτάς τα χειρότερα ενώ υπάρχουν τα καλύτερα; Εμείς πάντως το Σάββατο φεύγουμε για...

(Ο αναγνώστης ας συμπληρώσει τον προορισμό, σύμφωνα με τις προσωπικές του προτιμήσεις.)

Ο παραπάνω διάλογος αναδεικνύει το νόημα της θετικής στάσης ζωής, την οποία έχει συνειδητά επιλέξει η φιλενάδα (ας την ονομάσουμε "Λίνα") που δεν θα πάει διακοπές. (Η άλλη γυναίκα δεν θα μας απασχολήσει περισσότερο εδώ.)

Τι σημαίνει, όμως, "επιλέγω μία θετική στάση ζωής"; Θα μπορούσαμε να κωδικοποιήσουμε την απάντηση ως εξής:

Αποδέχομαι τα όρια του εφικτού και αισθάνομαι ευγνωμοσύνη γι' αυτά που μπορώ να έχω, χωρίς να μεμψιμοιρώ για όσα δεν είναι δυνατά.

Η Λίνα γνωρίζει ότι η οικογένειά της δεν έχει τη δυνατότητα να πάει διακοπές (ίσως υπάρχουν οικονομικά προβλήματα ή άλλα ζητήματα που απαιτούν παραμονή στην πόλη). Εν τούτοις, δεν γκρινιάζει και δεν καταριέται την τύχη της. Ούτε αισθάνεται συμπλεγματικά απέναντι στη φίλη της, η οποία εμφανώς την υποτιμά για τη στάση ζωής της (χωρίς μάλιστα να μπει στον κόπο να εξετάσει αν όντως πρόκειται για επιλογή και όχι για μη-δυνατότητα).

Είναι αξιοσημείωτο ότι η Λίνα δεν αισθάνεται την ανάγκη να "απολογηθεί" εξηγώντας τους λόγους που την κάνουν να μην πάει διακοπές. Το αφήνει να φανεί σαν απλή έλλειψη διάθεσης. Αλλά, ακόμα κι αν αυτός ακριβώς είναι ο λόγος, η Λίνα δεν κλονίζεται από την αρνητική κριτική της φίλης της για την υποτιθέμενη "ασημαντότητα" των επιθυμιών κι επιλογών της.

Παράλληλα, η Λίνα βιώνει ένα αίσθημα ευγνωμοσύνης, για δύο λόγους:

1. Όλοι στην οικογένειά της είναι καλά. Κι αυτό το "καλά" μόνο αυτονόητο δεν είναι στη ζωή, αν κοιτάξει κάποιος γύρω του και δει τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν ακόμα και οι άνθρωποι της διπλανής πόρτας.

2. Αν και είναι αντικειμενικά αδύνατη η ικανοποίηση όλων των επιθυμιών της, υπάρχουν πάντα πράγματα που είναι εφικτά σε εκείνη και μπορούν να την κάνουν ευτυχισμένη (όπως, π.χ., η ωραία βόλτα που επικαλέστηκε). Το πρόβλημα είναι ότι, συχνά, τα πράγματα αυτά τα υποτιμούμε ή τα αγνοούμε εντελώς, αφού στη συνείδησή μας βάζουμε σε πρώτο πλάνο εκείνα που εξ ορισμού είναι ανέφικτα. Έτσι, αισθανόμαστε δυστυχείς όταν βλέπουμε ότι τα μη-δυνατά για εμάς είναι κατορθωτά για κάποιους άλλους.

Γενικά μιλώντας, ο άνθρωπος που επιλέγει μία θετική στάση ζωής κάνει το καλύτερο δυνατό για να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες και να εκπληρώσει τις επιθυμίες του. Στην περίπτωση, όμως, που δεν τα καταφέρει απόλυτα, δέχεται ότι έτσι είναι οι καταστάσεις και δεν πρόκειται να αλλάξουν αν εκείνος απλά αρνηθεί να συμβιβαστεί μαζί τους. Κλωτσώντας έναν τοίχο, το πιο πιθανό αποτέλεσμα είναι να σπάσουμε το πόδι μας, όχι να πέσει ο τοίχος!

Οι σύγχρονοι γιατροί τονίζουν την εξάρτηση της υγείας μας (και) από την ποιότητα των συναισθημάτων μας. Ειδικά, επισημαίνουν τη μεγάλη θεραπευτική αξία που έχει για τον άνθρωπο το αίσθημα της ευγνωμοσύνης. Κι αυτό δεν μας το παρέχουν οπωσδήποτε τα πράγματα που στον μέσο άνθρωπο φαντάζουν μεγάλα και σπουδαία, αλλά, πολύ περισσότερο, εκείνα που συχνά προσπερνούμε θεωρώντας τα "μικρά". Όπως, η νέα μέρα που ξημερώνει και μπορούμε να δούμε ξανά τον ήλιο (κάποιοι, δυστυχώς, δεν το μπορούν)... Ένα σταθερό ταβάνι πάνω απ' το κεφάλι μας, και μία βρύση που τρέχει πάντα νερό (και όμως, υπάρχουν άνθρωποι στη Γη - ίσως ακόμα και παραδίπλα μας - που δεν τα έχουν αυτά ως δεδομένα)... Ένας ρομαντικός περίπατος που ξυπνά μνήμες και ξαναζωντανεύει αισθήματα που τα 'χαμε αφήσει πίσω μας... Ένα χαμόγελο από έναν άγνωστο στο δρόμο, κάποιο συννεφιασμένο πρωινό... Και, πάνω απ' όλα, οι άνθρωποι που αγαπάμε, που είναι καλά και σήμερα...

Όσο για τη Λίνα της εναρκτήριας ιστορίας μας, την επόμενη φορά που θα επισκεφθεί το σούπερ-μάρκετ θα γνωρίζει τι πρέπει να κάνει ώστε να μη χάσει τον χρόνο της με ανούσιες συζητήσεις:

- Χαίρομαι κι εγώ που σε βλέπω, χρυσή μου. Όμως θα πρέπει να τα πούμε κάποια άλλη φορά, γιατί βιάζομαι στ' αλήθεια!

Ταμείο...

KLIK

Βραδιάζει στου Φιλοπάππου...

Ηρώδειο: Περιμένοντας το καλοκαίρι...

Μια κρήνη δίχως πια νερό...

Κάποτε ανάβλυζε ολημερίς. Μα, χρόνια τώρα μένει άνυδρη και στερεμένη. Σαν γυναίκα που έπαψε από καιρό να ονειρεύεται...

(Σε ένα δρομάκι κάτω απ' την Ακρόπολη)

Μικρές ιστορίες (διηγήματα) - έκδοση 2026

 

Πατήστε εδώ

Παγκάκι στου Φιλοπάππου

Ένα πέτρινο, μοναχικό παγκάκι στου Φιλοπάππου. Μικρή ανάσα για όσους συνεχίζουν το ταξίδι ως την κορυφή του λόφου...

Γράμμα στην Έλεν...

Μία μικρή ιστορία για ένα γράμμα ξεχασμένο σε κάποιο παλιό συρτάρι. Ενθύμιο μιας εποχής όπου η θέση της γυναίκας στην ανώτατη εκπαίδευση δεν ήταν δεδομένη κι αυτονόητη...

Γράφει ο Κώστας Παπαχρήστου

Το σπίτι ήταν παλιό, όμως διατηρούσε κάτι από την περασμένη του αρχοντιά. Το τρίξιμο της σιδερένιας αυλόπορτας έκανε την Έλεν ν’ ανατριχιάσει κάπως (η γιαγιά είχε πάψει προ πολλού να ασχολείται με τέτοια μικρο-ζητήματα). Ανέβηκε με κάποιο δισταγμό τα πέντε-έξι σκαλιά της εισόδου και έβαλε, τελικά, το κλειδί στην πόρτα...

Ο χώρος έμοιαζε από καιρό αφρόντιστος κι η μυρωδιά της κλεισούρας δέσποζε παντού. Είχε καιρό, είναι αλήθεια, να επισκεφθεί τη γιαγιά και σκόπευε να το κάνει κάποια στιγμή το καλοκαίρι. Δικαιολογούσε τον εαυτό της λέγοντας μέσα της πως οι δυο τους ζούσαν τώρα σε διαφορετικές πολιτείες που βρίσκονταν σε απόσταση η μία από την άλλη. Η αλήθεια είναι πως δεν άντεχε να βλέπει τη διαπρεπή νομικό και άλλοτε «σιδηρά κυρία» του Κοινοβουλίου, που κατατρόπωνε με τους πύρινους λόγους της κάθε πολιτικό αντίπαλο, να παρακμάζει ολοένα και πιο πολύ από μια αρρώστια που, εκτός των άλλων, ρουφούσε άπληστα ό,τι είχε απομείνει από τη δύναμη του μυαλού της.

Και να που, μετά από χρόνια, βρισκόταν πάλι στο σπίτι της γιαγιάς. Αυτό που της άφησε κληρονομιά φεύγοντας για άλλες, συμπαντικές πολιτείες...

Σκέφτηκε με απόγνωση το χρόνο που θα της έπαιρνε να ξεδιαλέξει τα πράγματα που θα ‘πρεπε να πεταχτούν πριν αρχίσει η ανακαίνιση του παλιού αρχοντικού. Καθώς ψαχούλευε μηχανικά διάφορα μικροαντικείμενα, το μάτι της έπεσε σε ένα παλιό συρτάρι. Έκανε να το ανοίξει μα αυτό είχε σχεδόν κολλήσει από τη σκόνη και την πολυκαιρία. Στο τέλος τα κατάφερε. Ήταν το μέρος που η γιαγιά φύλαγε παλιές επιστολές. Οι περισσότερες ήταν γράμματα από φίλους και ευχετήριες κάρτες, μία όμως της τράβηξε την προσοχή.

Στο πάνω μέρος του κιτρινισμένου χαρτιού υπήρχε ευδιάκριτος ο λογότυπος του Τμήματος Νομικής ενός μεγάλου πανεπιστημίου που βρισκόταν σε κάποια πολιτεία στα βορειοανατολικά. Κάτω από την ιδιόχειρη υπογραφή, στο τέλος της επιστολής, ήταν τυπωμένο το όνομα ενός γνωστού καθηγητή της γιαγιάς από την εποχή που εκείνη σπούδαζε ακόμα νομικά στο πανεπιστήμιο.

Η περιέργεια νίκησε το άγχος για τον λιγοστό διαθέσιμο χρόνο, και η Έλεν ξεκίνησε να διαβάζει τα λόγια που απευθύνονταν κάποτε σε κάποια άλλη Έλεν, πάνω-κάτω στη δική της νεαρή ηλικία...

----------------------------------------

Αγαπημένη μου Έλεν,

Θα αφήσω αυτή την επιστολή στη γραμματεία του πανεπιστημίου, αφού δεν γνωρίζω πού αλλού να τη στείλω ώστε να σε βρει. Ελπίζω τούτη τη στιγμή να τη διαβάζεις ήδη.

Μη φανταστείς πως σου γράφω για να σε νουθετήσω ή να σε μαλώσω. Όχι, δεν έχω τέτοιες προθέσεις. Άλλωστε, σ’ εσάς τους μαθητές μου λέω πάντα πως πριν από κάθε άλλον οφείλει κανείς να κρίνει τον εαυτό του τον ίδιο!

Θέλω λοιπόν απλά να σου ζητήσω συγνώμη. Γιατί, φάνηκα λίγος για το καθήκον που μου ανατέθηκε όταν πήρα στα χέρια μου μια νεαρή, φιλόδοξη και άκρως ευφυή πρωτοετή φοιτήτρια με αποστολή να την καθοδηγήσω ως δάσκαλος μέχρι το τέλος της διαδρομής. Κι αυτό που αποδίδω πίσω στην κοινωνία είναι όχι μία νέα επιστήμων αλλά ένα άτομο απογοητευμένο, διαψευσμένο, παραιτημένο...

Αποδείχθηκα ανάξιος να σε πείσω για την ίδια σου την αξία, να σε θωρακίσω απέναντι σε κάθε κακόβουλη και άδικη κριτική, να σε δυναμώσω όσο χρειαζόταν για να αγνοήσεις τους μικρούς και τους δόλιους και να προχωρήσεις δίχως φόβο κι αμφιβολία στο σκοπό σου.

Φάνηκα μικρός, ελάχιστος, μπροστά στην πρόκληση που μου παρουσιάστηκε, που ήταν τύχη μαζί και ευλογία: Λίγο πριν το ξημέρωμα του εικοστού αιώνα, να είναι μια δική μου μαθήτρια η πρώτη γυναίκα που θα αποφοιτούσε ως νομικός από τούτο εδώ το παραδοσιακά ανδροκρατούμενο πανεπιστήμιο. Και – ποιος ξέρει; – ίσως κάποια μέρα ακόμα και η πρώτη γυναίκα πολιτικός σ’ αυτή την πολιτεία!

Πρέπει, εν τούτοις, να παραδεχθώ ότι πρόσφερες ανείπωτη χαρά στους συμφοιτητές σου. Έβλεπα χθες πόσο έλαμπαν τα πρόσωπά τους μόλις μαθεύτηκε η πρόθεσή σου να παραιτηθείς από τις σπουδές σου και να φύγεις από το πανεπιστήμιο. Τελικά, οφείλω να υποκλιθώ στη μεθοδικότητα και την αποτελεσματικότητά τους! Πέτυχαν να απαλλαγούν από μια ενοχλητική παρουσία και, ταυτόχρονα, να δικαιώσουν τη διάχυτη αμφισβήτηση που υπάρχει για την ικανότητα της γυναίκας να στέκει ορθή μπρος στις προκλήσεις και να φτάνει στην εκπλήρωση των στόχων της.

Ένα είναι βέβαιο: Θα σε καταγράψει η ιστορία σαν τη μοναδική περίπτωση γυναίκας που τόλμησε να χτυπήσει την πόρτα αυτού του πανεπιστημίου. Γιατί, σίγουρα δεν θα υπάρξει άλλη μετά τη φυγή σου. Και δεν λέω «μετά την αποτυχία σου», αφού ο αληθινά αποτυχημένος θα είμαι εγώ, ο δάσκαλός σου!

Να είσαι πάντα ευτυχισμένη όπου κι αν βρεθείς. Αν και στο βάθος ελπίζω ακόμα πως αύριο, μπαίνοντας στο αμφιθέατρο, θα σε βρω στη γνώριμη θέση σου, έτοιμη να μου δυσκολέψεις όπως πάντα τη ζωή με τις διαπεραστικές απορίες κι ερωτήσεις σου...

Ο δάσκαλός σου,

Καθηγητής C.J.P.

--------------------------------

Η Έλεν θυμήθηκε τότε τα αινιγματικά λόγια που της είχε πει κάποτε η γιαγιά της δίχως να δώσει άλλη εξήγηση:

«Αν ποτέ νιώσεις την ανάγκη να το βάλεις κάτω, θυμήσου τούτο: Όση αλήθεια κι αν βρίσκεται στο φως των αστεριών, υπάρχει πάντα μια μεγαλύτερη Αλήθεια που κρύβεται μέσα σου. Κι αν δεν μπορείς να τη δεις, αφέσου στα χέρια εκείνων που θα σου φωτίσουν το δρόμο!»

Δίπλωσε προσεχτικά το γράμμα και το έβαλε με μια αργή, σχεδόν τελετουργική κίνηση στην τσάντα της...

    (Σε όλους τους Δασκάλους, ακόμα κι αν διαψεύστηκαν...)

KLIK

Ο ήλιος παίζει κρυφτό με τα σύννεφα πάνω από του Φιλοπάππου...

Πόσο εκτιμά η γυναίκα την ευγένεια στον ανδρικό χαρακτήρα;

Πίσω από το αποκρουστικό μοντέλο του σκληρού και βίαιου άντρα, θα πρέπει να αναζητήσει η γυναίκα και το (όποιο) δικό της μερίδιο ευθύνης στη διαμόρφωση του κυρίαρχου αρσενικού προτύπου...

Γράφει ο Κώστας Παπαχρήστου

Την ιστορία την άκουσα πριν πολλά χρόνια στο σαλόνι ενός κομμωτηρίου. Μια νέα κοπέλα είχε μπλέξει με έναν πολύ «μάτσο» τύπο, από εκείνους που θεωρούν την ευγένεια του χαρακτήρα σαν «φλωρίστικη» αδυναμία και την αποφεύγουν όπως ο διάβολος το λιβάνι. Ήταν συχνά βίαιος μαζί της και, γενικά, της κακοφερόταν. Κάποια στιγμή, εκείνη δεν άντεξε άλλο και τον παράτησε. Λίγο αργότερα γνώρισε ένα ευγενικό παιδί που της φέρθηκε άψογα. Ήταν και «συμπαθέστατος», κατά δήλωσή της.

Δεν πέρασε πολύς καιρός ώσπου να καταλάβει πως δεν μπορούσε να νιώσει γι’ αυτόν καμία ουσιαστική έλξη. Η πολλή του ευγένεια την «ξενέρωνε», και άρχισε να συνειδητοποιεί ότι η απουσία της βίας από τη σχέση λειτουργούσε σαν κατασταλτικό του πάθους. Όπως ομολόγησε, της έλειψε εκείνος «ο αληθινός άντρας» που «την πλάκωνε στα χαστούκια» και μετά την τραβούσε με σιγουριά κοντά του για τη συμφιλίωση – προεόρτιο ερωτικής πανδαισίας! Ήταν ο μόνος που την έκανε να νιώθει «ασφαλής». Και, δίχως να το πολυ-σκεφτεί, γύρισε πίσω στους γνώριμους πόνους...

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η επιλογή της νεαρής κομμώτριας είχε χαρακτηριστικά που θα μπορούσαν να παραπέμπουν σε ψυχική παθογένεια. Ποια φυσιολογική κοπέλα θα εύρισκε περισσότερο ελκυστικό έναν βίαιο και συναισθηματικά άνυδρο άντρα, σε σύγκριση με κάποιον που θα της φερόταν με ευγένεια, ευαισθησία και, πάνω απ' όλα, αγάπη;

Όμως, το πιο πάνω ερώτημα ίσως δεν είναι τόσο ρητορικό όσο φαίνεται. Η στείρα, η δίχως «πλεονάζουσα» ευγένεια κι ευαισθησία αρρενωπότητα δείχνει να γοητεύει ακόμα και κάποιες «φυσιολογικές», στην ψυχοσύνθεσή τους, γυναίκες. Τις βλέπουμε, για παράδειγμα, να καμαρώνουν απροκάλυπτα στο κάθισμα του συνοδηγού, δίπλα στον «νταή» που, για μία απλή προτεραιότητα στη διασταύρωση, βγαίνει έξω με πρόθεση να ξυλοκοπήσει τον οδηγό του άλλου αυτοκινήτου. Ή, αισθάνονται «θεές» όταν ο συνοδός τους επιδεικνύει απειλητικά την σχολαστικά κι επίπονα επεξεργασμένη σωματοδομή του σε όποιον τολμήσει να τις κοιτάξει λίγα δευτερόλεπτα παραπάνω...

Αντίστροφα, όπως στο παράδειγμα με το οποίο ξεκινήσαμε τη συζήτηση, το πλεόνασμα θετικών ψυχικών χαρισμάτων και συμπεριφορών στον άντρα μπορεί να επιδράσει κατασταλτικά στην ερωτική διάθεση κάποιων γυναικών. Το στιγμιότυπο που παραθέτω πιο κάτω είναι ενδεικτικό.

Την πρώτη περίοδο της πανδημίας (τότε που στέλναμε sms στις κρατικές αρχές για να πάρουμε την άδεια να πάμε στο φαρμακείο ή το σούπερ-μάρκετ) με είχε εντυπωσιάσει, θυμάμαι, ένας διάλογος σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης, ανάμεσα σε κυρίες της υψηλής κοινωνίας που δήλωναν φανατικές θαυμάστριες ενός γνωστού, τότε, από τις καθημερινές ενημερωτικές τηλεοπτικές εμφανίσεις του, και φημισμένου για το μπρουτάλ στυλ του, υφυπουργού της κυβέρνησης. Όπως ομολογούσαν η μία στην άλλη, αυτός ήταν «ο πραγματικός άντρας», ο άξιος να τον ποθήσει μία γυναίκα, και όχι «κάτι ευαισθητούληδες» που κυκλοφορούν εκεί έξω! Θυμάμαι, παρεμπιπτόντως, ότι τις μέρες εκείνες τα σούπερ-μάρκετ ήταν σχεδόν άδεια στις έξι το απόγευμα, ώρα που άρχιζε το ενημερωτικό πρόγραμμα για τον Covid στην TV...

Αυτό, όμως, που άκουσα πρόσφατα από αξιόπιστη αυτήκοο μάρτυρα ξεπερνά κάθε όριο, αφού φανερώνει τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται «εξ απαλών ονύχων» το αρσενικό πρότυπο στη συνείδηση του θηλυκού. Μία μητέρα, λοιπόν, δασκάλευε την τετράχρονη(!) κόρη της για το κριτήριο βάσει του οποίου θα πρέπει να επιλέξει τον κατάλληλο σύζυγο όταν έρθει η ώρα. Και το παιδί είχε μάθει «παπαγαλία» το μάθημά του, χωρίς καλά-καλά να αντιλαμβάνεται τη σημασία των λέξεων: «Έναν άντρα που να μην είναι ντροπαλός και να μη φοβάται κανέναν, αλλά να τον φοβούνται όλοι. Όχι κανέναν φλώρο!» Αμφιβάλλει κανείς για τις επιλογές αυτού του κοριτσιού όταν θα γίνει γυναίκα; Για να μην πω, κι από τα χρόνια ακόμα της πρώιμης εφηβείας...

Σε παλιότερο κείμενο είχαμε αναφερθεί σε ένα από τα τραγικότερα και πιο ανησυχητικά κοινωνικά φαινόμενα της εποχής, τη σπουδαιότητα του οποίου η πολιτεία δεν φαίνεται να εκτιμά όσο θα 'πρεπε. Αναφέρομαι στην υπό μορφή χιονοστιβάδας συσσώρευση περιστατικών γυναικοκτονίας στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια. Φρικιαστικές δολοφονίες γυναικών από τερατόμορφα «αρσενικά» (με την ληξιαρχική και μόνο σημασία της λέξης!) που δεν δέχονται αμφισβήτηση της ιδιοκτησιακής – όπως πιστεύουν – σχέσης τους με τη γυναίκα που έκανε το λάθος να σχετιστεί (θεσμικά ή όχι) μαζί τους. Και προτιμούν να την δουν νεκρή, παρά απεξαρτημένη από την τυραννική εξουσία τους.

Όμως, όσο σκληρό κι αν ακουστεί αυτό για τα θύματα ανδρικής βίας, υπάρχει ενίοτε και ένα μερίδιο ευθύνης της γυναίκας απέναντι στο ίδιο της το πεπρωμένο. Κάποιες γυναίκες, οι οποίες αδυνατούν να διαχωρίσουν τον γνήσιο ανδρισμό από την «μάτσο» διαστροφή, επιλέγουν το δυνητικά βίαιο αρσενικό αφού, μέσα από μία σχεδόν πρωτόγονη, «αταβιστική» λογική, πιστεύουν ότι είναι αυτό που θα τους εξασφαλίσει την καλύτερη «προστασία». Και, φυσικά, θα τους ικανοποιήσει τη ματαιόδοξη επιθυμία να εμφανίζονται στο πλάι του «πιο δυνατού»!

Το τραγικό της υπόθεσης, βέβαια, κι αυτό που, όπως είχαμε σημειώσει παλιότερα, πολλές γυναίκες δεν αντιλαμβάνονται παρά όταν ήδη είναι αργά, έγκειται στο ότι ο «πιο δυνατός» προστατεύει αποκλειστικά και μόνο (αν υποτεθεί ότι προστατεύει καν) εκείνο που θεωρεί ιδιοκτησία του και μπορεί να του ασκεί απόλυτη εξουσία. Συχνά μάλιστα, αν όχι πάντα, εκχωρεί στον εαυτό του το δικαίωμα ακόμα και να κακοποιεί αυτό που του «ανήκει». Η ψευδαίσθηση της προστασίας, έτσι, χάνεται μαζί με το προσδόκιμο ζωής της γυναίκας που έχει παγιδευτεί στη σπηλιά του τέρατος...

Γενικότερα μιλώντας, η αξιολόγηση του αντρικού χαρακτήρα από το άλλο φύλο είναι ως ένα βαθμό αντιφατική, και δικαιολογημένα προκαλεί σύγχυση. Από τη μία, η γυναίκα μπορεί να εκφράζει αποστροφή για το δίχως λεπτότητα, ευαισθησία και ενσυναίσθηση αρσενικό. Από την άλλη – ακόμα κι αν δεν το ομολογεί ανοιχτά – απαξιώνει (ως και χλευάζει) τον άντρα που διαθέτει σε «υπερβολικό» βαθμό αυτά ακριβώς τα χαρακτηριστικά, ενώ συχνά δείχνει να θαυμάζει το αντίθετό του.

Μπορεί έτσι (όπως συνέβη πριν μερικά χρόνια) να αποθεώνει έναν ακατέργαστο νάρκισσο ηθοποιό που δηλώνει ανερυθρίαστα ότι, αν ρίξεις και λίγο ξύλο σε μία γυναίκα λόγω... «πάθους», δεν τρέχει τίποτα(!), και να τον στέλνει με την ψήφο της να κάνει ντόλτσε βίτα στο εξωτερικό ως οιονεί ευρωβουλευτής. Μα, όταν μαθευτεί ότι ο εν λόγω «σκληρός άντρας» διώκεται για βιασμό και κακοποίηση (σε απόλυτη δικαίωση της λαϊκής έκφρασης «**** και δέρνει»), η γυναίκα θυμάται τότε ότι στον έρωτα δεν αρκούν οι τέλειοι γραμμωτοί και το θεληματικό πηγούνι, αλλά είναι απαραίτητη και η συναισθηματική κατάθεση. Βέβαια, κι αυτή με μέτρο, αφού το πολύ το συναίσθημα είναι για τους «ευαισθητούληδες»!

Εν κατακλείδι: Πίσω από το αποκρουστικό μοντέλο του σκληρού και βίαιου άντρα, θα πρέπει να αναζητήσει η γυναίκα και το (όποιο) δικό της μερίδιο ευθύνης στη διαμόρφωση του κυρίαρχου αρσενικού προτύπου. Αν, τελικά, η γυναίκα εκτιμά την ανδρική ευγένεια, ας την ενθαρρύνει να συνεχίσει να υπάρχει όταν την συναντά. Ακόμα περισσότερο, ας μην την υποτιμά ποτέ επειδή την βρίσκει «υπερβολική»!

Προς αποφυγή παρερμηνείας των προθέσεων του γράφοντος, θα πρέπει να τονίσω κλείνοντας το παρόν σημείωμα ότι αυτό δεν αναφέρεται στο σύνολο των γυναικών, αλλά σε μία (όχι ευκαταφρόνητη, δυστυχώς) μειοψηφία τους. Δεν αφορά, έτσι, τη γυναίκα που πραγματικά σέβεται τον εαυτό της και θέλει δίπλα της έναν άντρα με ισχυρή προσωπικότητα, αυτοπεποίθηση, ευφυΐα και ευθύτητα χαρακτήρα. Εκείνη, δηλαδή, που δεν θα μπορούσε ποτέ να αισθάνεται εκπληρωμένη δίπλα σε έναν κατά βάση ανεξέλικτο απόγονο του Νεάντερταλ!

Όλα τα παραπάνω, βέβαια, έχει νόημα να τα συζητούμε υπό την προϋπόθεση ότι έννοιες όπως «άνδρας» και «γυναίκα» εξακολουθούν να θεωρούνται δόκιμες και να είναι αποδεκτές σήμερα ως «πολιτικά ορθές». Αλλά, δεν έχουμε την πρόθεση να ξεκινήσουμε εδώ ντιμπέιτ για την Woke ατζέντα...

KLIK

Η Άνοιξη ήρθε νωρίς στου Φιλοπάππου...

Οι μύγες κάτω απ' το τραπέζι... | Διήγημα

Στιγμιότυπο από ένα απρόσμενο συναπάντημα σε κάποιο συνοικιακό Cafe. Όταν η ζωή δίνει ειρωνικά μία δεύτερη ευκαιρία στον έρωτα...

Γράφει ο Κώστας Παπαχρήστου

Την είδε καθώς περνούσε από ένα υπαίθριο συνοικιακό Cafe. Καθόταν με μία παρέα σε ένα ακριανό τραπέζι. Κάποιος από την παρέα τον γνώρισε, κι έτσι κοντοστάθηκε για μια σύντομη κουβέντα. Εκείνη έμεινε σιωπηλή... 

Μετά από τόσον καιρό, του φάνηκε ακόμα πιο όμορφη. Ήταν σαν η Φύση να ήθελε να τον ειρωνευτεί, ίσως ακόμα και να τον τιμωρήσει για κάποιο παλιό κρίμα. Ας πούμε, που δεν στάθηκε ικανός να την κρατήσει... 

Όμως, κάποια στιγμή σαν να ‘γινε ένα θαύμα! Πρόσεξε - και ευτυχώς ήταν ο μόνος που τις είδε - εκείνες τις κλεφτές ματιές της που με σχεδόν σταθερό ρυθμό έπεφταν πάνω του. Σαν να ήθελαν να κρατήσουν μία εικόνα που θα χανόταν σε λίγο. Εξακολουθούσε άραγε να σημαίνει κάτι κι αυτός για εκείνη; 

Ξάφνου, δύο μύγες κάθισαν στην άκρη του τραπεζιού. Υπέθεσε ότι ήταν ζευγάρι, έτσι τουλάχιστον του φάνηκε. Κάποιος απ' την παρέα τις έδιωξε με μία απότομη κίνηση του χεριού. Κι εκείνες απτόητες τρύπωσαν κάτω από το τραπέζι, να συνεχίσουν τα παιχνίδια τους ανενόχλητα. 

Εκείνος τότε σκέφτηκε πόσο τυχερές ήταν αυτές οι μύγες που, όποια στιγμή ήθελαν, μπορούσαν να κρυφτούν μακριά από τα αδιάκριτα βλέμματα των ανθρώπων. Και όση ώρα εκείνοι αερολογούσαν καθισμένοι γύρω από ένα τραπέζι, αυτές από κάτω ζούσαν τις δικές τους στιγμές χωρίς περιορισμούς, χωρίς απαγορεύσεις... 

Τότε, σαν έσχατη κίνηση απελπισίας και σαν να ήθελε να δώσει ένα μήνυμα σε κάποια που ίσως δεν νοιαζόταν καν να το ακούσει, είπε κάτι που σίγουρα φάνηκε ξεκάρφωτο: 

«Ξέρετε, μένω ακόμα στην ίδια διεύθυνση, δεν έχω αλλάξει σπίτι...» 

Οι άλλοι σήκωσαν αδιάφορα τους ώμους. Μα η τελευταία κλεφτή ματιά εκείνης είχε άξαφνα κάτι το σπινθηροβόλο! Να κατάλαβε άραγε; Κι αν ναι, είχε ακόμα σημασία για κείνη αυτό που κατάλαβε; 

Χαιρέτησε βιαστικά και κίνησε να φύγει. Για λίγο, τότε, τον κοίταξε επίμονα με ορθάνοιχτα τα μάτια της, σαν να ‘θελε μ’ αυτά να δώσει ένα μήνυμα. Ίσως ότι κι εκείνη είχε ζηλέψει τις τυχερές μύγες... Ή μήπως ήταν ένα σύνθημα προοπτικής, μία υπόσχεση; 

Ήθελε να της πει φεύγοντας – μα δεν το τόλμησε – πως ήταν τόσο, μα τόσο όμορφη! Κάτι σαν την κόλαση της απουσίας της... 

Μητρόπολη

Κουκάκι: Η κολόνα

Μία από τις ιστορικές "κολόνες" της Αθήνας, στην οδό Μισαραλιώτου στο Κουκάκι. Η άλλη βρίσκεται στο Κολωνάκι, και σε εκείνη οφείλει το όνομά της η αθηναϊκή συνοικία.

Το Μουσείο κάτω απ' την Ακρόπολη

Οδός Δράκου, στο Κουκάκι