Όταν το τραγούδι «σκοτώνει»...

     

Έχει τη δύναμη ένα τραγούδι να σκοτώσει; Το ίδιο σίγουρα όχι. Μπορεί όμως να ενθαρρύνει την αυτοκαταστροφή εξυμνώντας την ως στάση ζωής... Αναμνήσεις από μία συζήτηση με μια φίλη.

Γράφει ο Κώστας Παπαχρήστου

Ήταν, αν θυμάμαι καλά, αργά το απόγευμα, κάποια μέρα του χειμώνα του 2014. Η προαστιακή καφετέρια ήταν ασφυκτικά γεμάτη. Καθώς απολάμβανα καφέ και χαλαρή συζήτηση με μία φίλη, χτύπησε το κινητό στο διπλανό τραπέζι. Ο ήχος του ήταν από κάποιο λαϊκό άσμα:

«Στο κάτω-κάτω της γραφής

αξίζει να καταστραφείς

και ως το θάνατο να πας

για μια γυναίκα που αγαπάς.»

Διέκρινα αμέσως εκείνη την έκφραση πικρής ειρωνείας στο πρόσωπο της φίλης. Μου εξήγησε χωρίς καν να τη ρωτήσω:

    – Σε κανέναν δεν αξίζει μια γυναίκα που θα τον άφηνε να καταστραφεί και να πεθάνει για χάρη της!

Δεν πρόλαβα να πω ότι συμφωνώ, καθώς συνέχισε:

    – Τι ωραία τραγουδάκια θανάτου και καταστροφής γράφουν, τραγουδούν και εμπορεύονται οι βολεμένοι! Για να μπορούν, υπό τους ήχους τους, κάποιοι άλλοι βολεμένοι να ξεδίνουν κάνοντας τρελό κέφι με ποτά, με άνθη κι αμέτρητα «όπα»!

Της είπα πως πρόκειται απλά για ένα τραγούδι, μα εκείνη φαινόταν να έχει άποψη:

    – Δεν είναι μόνο ένα τραγούδι, είναι ολόκληρη φιλοσοφία διαστροφής της Τέχνης. Δώσε στον κόσμο καταστροφή, δώσ’ του θάνατο, μα προς Θεού όχι θετικά μηνύματα! Αυτά θα τον ξενερώσουν και η Τέχνη δεν θα πουλήσει. Στο κάτω-κάτω της γραφής, όλοι θα πουν: «Ένα τραγούδι είναι. Ποιος θα το πάρει στα σοβαρά;» Σκέφτηκε όμως κανείς εκείνον που είναι στ’ αλήθεια στο χείλος του γκρεμού και του αρκεί μια λέξη για να σαλτάρει; Η επαναλαμβανόμενη προτροπή «αφανίσου» στο ρεφρέν ενός τραγουδιού είναι γι’ αυτόν αληθινό πολυβόλο που σκοτώνει και τις τελευταίες του αντιστάσεις! Όπως υπονομεύει την αυτοπροστασία το μήνυμα ότι ο έρωτας «οφείλει» να σε βλάπτει για να είναι αληθινός:

«Θα πάω κι ας μου βγει και σε κακό!»

Δεν θέλησα να διακόψω τον χειμαρρώδη λόγο της, που είχε αρχίσει να με απορροφά:

    – Και, πέρα από τον έρωτα, για δες πώς κάποιοι «επαναστάτες» χωμένοι ως το λαιμό στο σύστημα και μόνιμα ευνοούμενοί του, προτρέπουν άδοντας τους ηλίθιους ιδεολόγους να συναντήσουν στο τέλος του ονείρου τους την καταστροφή και τον αφανισμό τους:

«Αξίζει φίλε να υπάρχεις για ένα όνειρο

κι ας είναι η φωτιά του να σε κάψει!»

Πήρα ασυναίσθητα το χέρι μου από την κούπα του καφέ, που ήταν ακόμα ζεστός…

    – Κι όταν αρχίσεις πια να καίγεσαι στη φωτιά, οι κήρυκες της ένδοξης αυτοπυρπόλησης φροντίζουν να σε θωρακίσουν κι από όποιον τυχόν επιχειρήσει να σε βοηθήσει να σωθείς:

«Άσε με να κάνω λάθος,

μην παριστάνεις το Θεό.

Δε μ’ αρέσουν οι σωτήρες,

δε γουστάρω να σωθώ. 

Πες μου μόνο πώς περνούν τη νύχτα

με δυο φίλους σ’ ένα υπόγειο σκυφτό.

Η σειρήνα πάνω ουρλιάζει

και η σύριγγα αδειάζει

και το αίμα χύνεται ζεστό...»

Της ομολόγησα πως κι εγώ, ως δάσκαλος, βρίσκω το μήνυμα σ’ αυτό το τραγούδι εφιαλτικό. Μα εκείνη δεν έδειχνε πια να με ακούει:

    – Γιατί, άραγε, η Τέχνη πρέπει να μας περνάει μέσα από την Κόλαση του Δάντη; Μήπως, τελικά, απευθύνεται όχι στους ευαίσθητους μα στους δυνατούς, εκείνους που δεν κάνουν ποτέ την Τέχνη ζωή;

Κούνησα το κεφάλι καθώς εκείνη συνέχισε:

    – Κοίτα τους δημιουργούς και τους ερμηνευτές των τραγουδιών που ηρωοποιούν την αυτοκαταστροφή χάριν, υποτίθεται, του έρωτα ή άλλων υψηλών ιδανικών: Πόσοι από αυτούς πήραν κι οι ίδιοι το μήνυμα που έστειλαν; Πόσοι κάηκαν μέσα στη φωτιά που άναψε η τέχνη τους; Και – τι ειρωνεία! – ο μόνος που στ’ αλήθεια οδήγησε τον εαυτό του στην απόλυτη καταστροφή, έχοντας ζήσει μια ζωή μέσα στη φτώχεια και την εξαθλίωση – αφού αρνήθηκε πεισματικά να εκπορνεύσει εμπορικά την τέχνη του – ήταν εκείνος ο «Μπαγάσας»¹ που άφησε πίσω του τα υγιέστερα τραγούδια. Εκείνα που υμνούν τη ζωή και καταδικάζουν τις πρακτικές αυτοκαταστροφής, για τις οποίες κάποιος άλλος, κλείνοντας πονηρά το μάτι στην κοινωνία, λέει με προκλητικό κυνισμό: «Άσε με να κάνω λάθος!»

Η φίλη δεν είχε πει ακόμα την τελευταία λέξη:

    – Ειδικά η ροκ μουσική δεν υπήρξε πάντα «ευγενική» απέναντι σ’ εκείνους που ταυτίστηκαν μαζί της. Θα μοιραστώ μαζί σου ένα περιστατικό του οποίου έχω προσωπική γνώση. Θυμάμαι πριν πολλά χρόνια ένα νεαρό παιδί, στην τελευταία τάξη του λυκείου. Συμμαθητής της κόρης μου. Περνούσε κι αυτό τα δικά του αδιέξοδα, με οικογενειακά προβλήματα και σοβαρές δυσκολίες στην κοινωνική προσαρμογή. Ένα τραγούδι τού είχε γίνει έμμονη ιδέα, επιζητώντας να το βιώσει ως προσωπική εμπειρία:

«Στην άσφαλτο κουρσάρος

με καράβι τη μοτοσικλέτα,

παντιέρα το μπουφάν το πλαστικό.

Στα 18 σου έσπασες τα φρένα,

ταξιδεύεις για ταξίδια άλλα. (...)

Μονάχος χάραμα,

χάραμα στη λεωφόρο

και περιμένεις ασθενοφόρο

από τις τρεις και δέκα σκοτωμένος...»

Συνέχισε η φίλη:

    – Έπεισε τους γονείς να του αγοράσουν μια μοτοσικλέτα. Κι ένα πρωί, πολύ πρωί, με έναν φίλο στο πίσω μέρος του καθίσματος, καρφώθηκε με χίλια σε μια κολόνα στο μέσο μιας άδειας λεωφόρου. Τον έκλαψαν πολύ οι συμμαθητές του, είναι αλήθεια. Για τους γονείς, δεν έχω πληροφόρηση...

Η ώρα ήταν περασμένη όταν σηκωθήκαμε από το τραπέζι της καφετέριας. Οι λιγοστοί πελάτες που είχαν απομείνει ετοιμαζόντουσαν κι εκείνοι να φύγουν. Θα μπορούσαν, άραγε, να φανταστούν τα ταξίδια του μυαλού που είχε γεννήσει το αδιάφορο ringtone ενός κινητού τηλεφώνου που ακούστηκε σε κάποιο τραπέζι πολλή ώρα πριν;

Κάποιοι κυνικοί, βέβαια, θα πουν ότι, όποιος δεν αντέχει ας μην ακούει τραγούδια με αυτοκαταστροφικά μηνύματα. Η ζωή αυτή είναι σχεδιασμένη για τους δυνατούς, για όσους διαθέτουν αντιστάσεις. Οι άλλοι ας μείνουν κλεισμένοι με ασφάλεια στο καβούκι τους, ακούγοντας Σοπέν ή Τσαϊκόφσκι!

Προσωπικά, θα διαφωνήσω. Η Τέχνη έχει ευθύνη για τα μηνύματα που δίνει στην κοινωνία, ιδιαίτερα μάλιστα σε άτομα ψυχικά ευπαθή. Όσο γοητευτική κι αν πρόβαλλε κάποτε σε κάποιους η οργισμένη, περιθωριακή ποίηση της Κατερίνας Γώγου, είχε τη δύναμη να διαπερνά επικίνδυνα τον ψυχισμό νέων, κυρίως, ανθρώπων που εμφάνιζαν αυτοκαταστροφικές τάσεις. Ακόμα περισσότερο, όταν παρόμοιοι στίχοι συνοδεύονταν από ψυχικά επιδραστική μουσική που έκανε το μήνυμα της απόγνωσης ακόμα πιο διεισδυτικό.

Εκείνοι που τραγούδησαν στη νεολαία «άσε με να κάνω λάθος!» οφείλουν κάποτε μία συγνώμη. Έστω και τόσο αργά. Έτσι, «για την τιμή των όπλων». Ή μάλλον, για την ίδια την υστεροφημία τους...

___________________

    ¹ Αναφέρεται, φυσικά, στον Νικόλα Άσιμο.

KLIK

Ψυχολόγοι ή αποδομητές σχέσεων;

Όταν οι ψυχολόγοι, υπερβαίνοντας τα όρια του ρόλου τους, χειραγωγούν συνειδήσεις και οδηγούν στην αποδόμηση ανθρώπινων σχέσεων...

Γράφει ο Κώστας Παπαχρήστου

Υπάρχουν κάποιοι λεγόμενοι "ψυχολόγοι" που προσπαθούν να σε πείσουν ότι έχεις πρόβλημα που στην πραγματικότητα δεν έχεις, μέχρι να σε κάνουν να το αποκτήσεις στ' αλήθεια ώστε να τους καλέσεις να το "θεραπεύσουν"!

Κι αυτοί οι ασκούντες μία κατ' ουσίαν ψευδο-επιστήμη έχουν συχνά, δυστυχώς, ακόμα και πανεπιστημιακούς τίτλους σπουδών...

Πρόσφατα έχει έρθει εις γνώση μου η περίπτωση συγκεκριμένου ζεύγους δημοφιλών διαδικτυακών "ψυχοεκπαιδευτών" που δραστηριοποιούνται σε ελληνόφωνη νησιωτική χώρα. Δεν θα σταθώ στην αποθέωση του κιτς με την καθημερινή υπερ-προβολή προσωπικών τους στιγμών, σεξουαλικών μη εξαιρουμένων (αυτό είναι δικαίωμά τους και ουδόλως μας αφορά) αλλά θα εστιάσω σε μία "περίεργη" (το λέω κομψά) ιδέα την οποία διακινούν ως "θέσφατο", και η οποία φαίνεται να ασκεί επιρροή σε μέρος, τουλάχιστον, των διαδικτυακών ακολούθων τους.

Η ιδέα αυτή βασίζεται στο δόγμα ότι όλοι οι άνθρωποι είναι εν δυνάμει ψυχικά νοσούντες και απαιτείται να υποβάλλονται σε ψυχοθεραπεία! Με βάση την εν λόγω αρχή, το δίδυμο των "ψυχοεκπαιδευτών" προτρέπει τους ακολούθους του να διαλύουν ακόμα και σχέσεις που οδηγούν σε γάμο στην περίπτωση που ο/η σύντροφος αρνηθεί να υποστεί αναγκαστική ψυχοθεραπεία, έστω και αν δεν έχει επιδείξει συμπεριφορικά ή άλλα χαρακτηριστικά που να δικαιολογούν επίσκεψη σε ψυχολόγο. "Αν αρνηθεί να κάνει ψυχοθεραπεία, φύγε μακριά!", συμβουλεύουν εμφατικά το κοινό τους. Θεωρώ πιθανό ότι κάποιοι ή κάποιες υπάκουσαν, καταστρέφοντας σχέσεις τους που δεν αντιμετώπιζαν πραγματικά προβλήματα.

Παρεμπιπτόντως, σημειώνω και την απόλυτα αντιδεοντολογική προτροπή "να μην πας ούτε στην κηδεία της!", όπως ειπώθηκε κάποτε σε γυναίκα που είχε αναφέρει ότι της "κακομιλούσε" η μητέρα της. Ο ειδικός δεν λειτουργεί ως εισαγγελέας που εισηγείται καταδικαστικές αποφάσεις, ειδικά μάλιστα πάνω σε ευαίσθητα ζητήματα που φέρουν ηθικό βάρος. Ο μόνος θεμιτός ρόλος του είναι να βοηθά τον θεραπευόμενο να ανακαλύπτει τους δικούς του δρόμους που θα τον οδηγήσουν στην ψυχική ισορροπία. Και ο θεραπευόμενος είναι εκείνος που φέρει την αποκλειστική ευθύνη της επιλογής...

Ανέφερα την παραπάνω περίπτωση ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αποδομητικής επίδρασης κάποιων ψυχολόγων πάνω στις ανθρώπινες σχέσεις. Πηγαίνοντας σε παλιότερες εποχές - προ της απόλυτης κυριαρχίας του διαδικτύου - θυμάμαι ένα talk show της ιδιωτικής τηλεόρασης που απευθυνόταν κυρίως σε γυναικείο κοινό. Κατά τη συνήθεια της εποχής, το πάνελ περιλάμβανε και μία ψυχολόγο. Από κάποιες "ειδικούς" είχαν ακουστεί, μεταξύ άλλων, τα παρακάτω ενδιαφέροντα:

- Δοκίμασέ τον στον ύπνο. Αν έχει την τάση να αποζητά την αγκαλιά σου, είναι τύπος ανασφαλής που θέλει τη μαμά του. Πάρε δρόμο και φύγε αμέσως!

- Αν εργάζεται βραδινές ώρες ως αργά στον υπολογιστή του, ψάξ' το. Σίγουρα με κάποια "μιλάει" στο Internet!

Και, σε μία τηλεθεάτρια που παραπονέθηκε κάποια φορά ότι... μύριζαν τα παπούτσια του άντρα της:

- Αυτός μπορεί να είναι ακόμα και λόγος για να τον χωρίσεις!

Δεν διαθέτω έγκυρη πληροφόρηση σχετικά με τον αριθμό διαζυγίων που έλαβαν χώρα τότε με αιτιολογικό την κακοσμία υποδημάτων...

Δεν έχω, φυσικά, την παραμικρή πρόθεση να δαιμονοποιήσω συλλήβδην την κοινότητα των ψυχολόγων. Πολλά μέλη της είναι, ή υπήρξαν, εξαιρετικοί επαγγελματίες και ιδιαίτερα φωτισμένοι άνθρωποι. Το κακό είναι ότι υπάρχει και μία μειοψηφία "ψυχολόγων" που αποτελεί δυσφήμιση για τον χώρο. Κι αυτοί οι λίγοι, δυστυχώς, έχουν τη δύναμη να επηρεάζουν καταλυτικά ανθρώπινες συνειδήσεις, συμβάλλοντας ακόμα και στη διάλυση σχέσεων που θα μπορούσαν να αποδειχθούν απόλυτα υγιείς και να αντέξουν τη δοκιμασία του χρόνου, πάντα μέσα στο πλαίσιο του αλληλοσεβασμού και της αλληλοεκτίμησης.

Για τον λόγο αυτό, ας προσέχουμε ιδιαίτερα σε ποιους εμπιστευόμαστε την ψυχική μας υγεία. Κι ας μην ξεχνούμε ότι ακόμα και ο δρόμος για την κόλαση μπορεί να είναι στρωμένος με "καλές" προθέσεις...

KLIK

Δύο κείμενα με θέμα την Γυναικοκτονία

ΓΥΝΑΙΚΟΚΤΟΝΙΑ: ΤΟ ΚΑΚΟ ΔΕΝ ΞΟΡΚΙΖΕΤΑΙ ΑΝ ΑΡΝΗΘΟΥΜΕ ΤΗ ΛΕΞΗ!

Το κείμενο αυτό του 2023 επιχείρησε να εξετάσει το ζήτημα της γυναικοκτονίας από εννοιολογική σκοπιά, προτείνοντας έναν ορισμό του φαινομένου που ίσως τότε και να φάνηκε αντισυμβατικός. Διαβάζοντας σημερινές αναρτήσεις στα media, εν τούτοις, παρατηρώ ότι ο ορισμός αυτός τείνει να επικρατήσει έναντι της (μάλλον λανθασμένης) αντίληψης ότι γυναικοκτονία είναι ο φόνος μίας γυναίκας "επειδή ακριβώς είναι γυναίκα"...

Καμία λέξη ή έκφραση δεν προέκυψε από παρθενογένεση. Τα λεξικά δεν προϋπήρξαν του ανθρώπου, τα έγραψαν ανθρώπινες κοινότητες μετά από μακραίωνες πορείες διαμόρφωσης γλωσσικών συμβάσεων. Και, κάθε λεξικό εμπλουτίζεται συνεχώς με νέα λήμματα, πολλά από τα οποία αντιστοιχούν σε λέξεις που κυκλοφορούν ανεπίσημα για ένα διάστημα ως νεολογισμοί. Ένας τέτοιος νεολογισμός, προϊόν ενός αποκρουστικού κοινωνικού φαινομένου της εποχής, είναι ο όρος «γυναικοκτονία».

Μορφή χιονοστιβάδας έχουν πάρει τα περιστατικά φρικιαστικών δολοφονιών γυναικών από τερατόμορφα «αρσενικά» (με την ληξιαρχική και μόνο σημασία της λέξης) που δεν δέχονται αμφισβήτηση της ιδιοκτησιακής - όπως πιστεύουν - σχέσης τους με τη γυναίκα που έκανε κάποτε το λάθος να συσχετίσει μαζί τους τη ζωή της. Πρόκειται για έναν απόλυτα διακριτό τύπο κακουργήματος, ξέχωρο από άλλες εγκληματικές συμπεριφορές. Είναι, επομένως, αναγκαίο να περιγράφεται με έναν ειδικό όρο που να αποδίδει συμβολικά την ιδιαίτερη σημασία του.

Στο πλαίσιο του παρόντος σημειώματος, και με την επίγνωση ότι υπάρχουν εναλλακτικές απόψεις από ακαδημαϊκούς πολύ ειδικότερους του γράφοντος, ως γυναικοκτονία εννοούμε τον φόνο μίας γυναίκας από έναν άντρα με βάση την πεποίθηση του δολοφόνου ότι η γυναίκα αυτή αποτελεί ιδιοκτησία του, άρα έχει πάνω της δικαίωμα ζωής και θανάτου. Ο ορισμός αυτός δεν περιλαμβάνει δολοφονίες γυναικών με διαφορετικά κίνητρα, όπως π.χ. η ληστεία. Θα μπορούσε, εν τούτοις, να περιλάβει τα σεξουαλικά εγκλήματα, αφού η πράξη του βιασμού συνίσταται σε de facto μετατροπή της γυναίκας σε «αντικείμενο», το οποίο ο βιαστής πρόσκαιρα θεωρεί ως «ιδιοκτησία» του και, σε ακραίες περιπτώσεις, είναι δυνατό ακόμα και να του αφαιρέσει τη ζωή.

Έχει αναπτυχθεί έντονη επιχειρηματολογία (κυρίως από νομικούς κύκλους) σύμφωνα με την οποία ο όρος «γυναικοκτονία» είναι περιττός και, ως εκ τούτου, μη δόκιμος, αφού μπορούμε να εντάξουμε αυτό το είδος εγκλήματος κατά γυναικών στην γενικότερη ανθρωποκτονία - ή, έστω, στην συζυγοκτονία (χωρίς προσδιορισμό φύλου). Αν, εν τούτοις, υιοθετήσουμε, ηθικά ή νομικά, μία τέτοια άποψη, αυτό που θα επιτύχουμε θα είναι να απορροφήσουμε μία πολύ ιδιαίτερη εγκληματική πράξη σε ένα ευρύτερο κακουργηματικό πλαίσιο, υποβαθμίζοντας και, τελικά, ακυρώνοντας το ειδικό βάρος της.

Παραδείγματα τέτοιων προσδιοριστικών λεκτικών επιμερισμών υπάρχουν πολλά. Μιλούμε, λ.χ., ειδικά για μισογυνισμό και δεν εντάσσουμε το φαινόμενο στην γενικότερη μισανθρωπία. Αναφερόμαστε σε ξενοφοβία αντί, γενικά, σε ανθρωποφοβία. Μιλάμε για κυνοφιλία όταν η λέξη «ζωοφιλία» δεν προσδιορίζει επαρκώς την ειδική αγάπη μας για τους σκύλους...

Η γυναικοκτονία, λοιπόν, αξίζει να προαχθεί από νεολογισμό σε δόκιμο όρο της γλώσσας μας και να βρει μία θέση στις νεότερες εκδόσεις των ελληνικών λεξικών και - γιατί όχι; - στις σελίδες των νομικών συγγραμμάτων.

Θα θέλαμε στο σημείο αυτό να αναφερθούμε σε έναν αρκετά διαδεδομένο ορισμό τον οποίο, εν τούτοις, θεωρούμε λανθασμένο. Σύμφωνα με αυτόν, ως γυναικοκτονία (θα πρέπει να) θεωρείται η αφαίρεση της ζωής μίας γυναίκας επειδή ακριβώς είναι γυναίκα.

Τις προφανείς αδυναμίες του ορισμού αυτού επικαλούνται, μεταξύ άλλων επιχειρημάτων, όσοι και όσες αρνούνται τον όρο «γυναικοκτονία». Διότι, αν η ίδια η γυναικεία φύση είναι το αίτιο των φόνων, τότε κάθε γυναίκα είναι, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, εν δυνάμει θύμα κάποιου γυναικοκτόνου, ανεξάρτητα από την όποια σχέση μαζί του. Έτσι, από ιδιαίτερο και σαφώς περιγεγραμμένο τύπο εγκλήματος που διαπράττεται στο πλαίσιο διαπροσωπικών σχέσεων, η γυναικοκτονία καταλήγει να εντάσσεται στα γενικότερα εγκλήματα ρατσισμού (στην προκειμένη περίπτωση, σεξισμού, αφού η ιδιότητα που διαχωρίζει το θύμα από τον θύτη αφορά το φύλο). Ποιος ο λόγος, λοιπόν - επιχειρηματολογούν οι αρνητές - να επιβαρύνουμε το υπέρμετρα φορτωμένο νομικό σύστημα (αλλά και τα ίδια τα λεξικά της ελληνικής γλώσσας) με έναν ακόμα τύπο αδικήματος που προβλέπεται ήδη από υπάρχοντες νόμους;

Σημειώνουμε ότι στην Κύπρο η γυναικοκτονία είναι πλέον ιδιώνυμο αδίκημα που επισύρει αυστηρότατες ποινές (μία πολιτική επιλογή με ισχυρά συμβολική σημασία, πέραν της όποιας ποινικής). Σημειώνουμε επίσης ότι δύσκολα μπορεί κάποιος να κατανοήσει το έντονο (για να μην πω σχεδόν εμπαθές) ύφος κάποιων νομικών που αρθρογραφούν στο Διαδίκτυο εκφράζοντας την αντίθεσή τους στη χρήση (νομική ή ακόμα και εννοιολογική) του όρου «γυναικοκτονία». Χωρίς μάλιστα να απουσιάζουν από τη γραφή τους και κάποιοι λαϊκιστικοί χαρακτηρισμοί (π.χ., ως «φεμινιστών») εκείνων που χρησιμοποιούν τον όρο.

Σε κάθε περίπτωση, το να αρνούμαστε να αρθρώσουμε τη λέξη «γυναικοκτονία», προσδοκώντας ότι έτσι θα αφαιρέσουμε το ηθικό βάρος από την πράξη, αποτελεί ξεκάθαρο δείγμα στρουθοκαμηλισμού. Και αυτό το κλείσιμο των ματιών απέναντι σε ένα αδιαμφισβήτητο κοινωνικό φαινόμενο ίσως μαρτυρά κάποιο αίσθημα ενοχής μιας «μάτσο» πατριαρχικής κουλτούρας που αρνείται - ή μάλλον, φοβάται - να κοιτάξει τον εαυτό της στον καθρέφτη...

(ΤΟ ΒΗΜΑ, 31-8-2023)

ΓΡΑΜΜΑ ΣΕ ΕΝΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟ ΘΥΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΚΤΟΝΙΑΣ

Αγαπητή φίλη,

Δεν σε γνωρίζω προσωπικά. Για την ακρίβεια, δεν γνωρίζω το όνομά σου, την ηλικία σου, τα εξωτερικά χαρακτηριστικά σου, τον τόπο διαμονής ή το επάγγελμά σου. Το μόνο που μπορώ να γνωρίζω για σένα - κι αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο σου απευθύνομαι - είναι ότι υπάρχει σοβαρή πιθανότητα η ζωή σου να βρίσκεται σε κίνδυνο. Κι αυτό γιατί, χωρίς να είσαι ακόμα σε θέση να το αντιληφθείς, είσαι έτοιμη να συνδέσεις τη ζωή σου με ένα υποπροϊόν του «ανδρικού» φύλου που, στην πορεία της σχέσης μαζί σου, θα φτάσει ως το σημείο να σε θεωρήσει ιδιοκτησία του. Και αλλοίμονο αν κάποτε τολμήσεις να αμφισβητήσεις τα «ιδιοκτησιακά» του δικαιώματα πάνω σου. Ο νοσηρός εγωισμός του δεν θα αντέξει να συνεχίσεις να ζεις και να αναπνέεις χωρίς να ανήκεις σε εκείνον!

Σίγουρα θα έχεις ακούσει για την έκρηξη του εφιαλτικού φαινομένου των γυναικοκτονιών στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια. Θα πρέπει να σημειώσω ότι υπάρχουν πολλοί που δεν αποδέχονται καν το δικαίωμα της λέξης «γυναικοκτονία» να περιλαμβάνεται στα λεξικά της ελληνικής γλώσσας. Ακόμα περισσότεροι είναι εκείνοι που αρνούνται την ιδιαίτερη νομική υπόσταση αυτού του εγκλήματος, θεωρώντας ότι εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιο της ανθρωποκτονίας. (Το γιατί τα εγκλήματα ρατσισμού απαιτούν ειδικό νόμο, ως μη νομικός δεν είμαι σε θέση να το εξηγήσω.) Εσένα, πάντως, όλα αυτά δεν πρέπει να σε ενδιαφέρουν. Καμία πολιτεία και κανένα νομικό σύστημα δεν πρόκειται να σε προστατέψουν από έναν αποφασισμένο εν δυνάμει δολοφόνο, αν εσύ η ίδια δεν προφυλάξεις τον εαυτό σου. Κι αυτό θα πρέπει να γίνει έγκαιρα, προτού το συμπλεγματικό «αρσενικό» αρχίσει να θεωρεί πως έχει αποκτήσει δικαίωμα ζωής και θανάτου πάνω σου.

Το πρόβλημα, έτσι, είναι να εντοπίσεις όσο γίνεται νωρίτερα τα ανησυχητικά σημάδια που υποδηλώνουν μία τέτοια κακοποιητική προσωπικότητα. Κι αυτά θα τα αναζητήσεις όχι στα ελαττώματά του (αυτά θα τα κρύψει επιμελώς στην αρχή, για να τα βγάλει στην επιφάνεια αργότερα) αλλά σε εκείνα που θα σου φανούν αρχικά σαν προτερήματα! Δεν είμαι ειδικός, αλλά κάποια από αυτά τα σημάδια μπορώ να τα υποθέσω.

Θα σε εντυπωσιάσει αρχικά το έντονο ενδιαφέρον και ο υπερβολικός προσανατολισμός του σε σένα. Θα παρατηρεί τα πάντα που σε αφορούν, θα θέλει να γνωρίζει κάθε λεπτομέρεια της καθημερινότητάς σου. Όλα αυτά θα σου φανούν στην αρχή κολακευτικά, ώσπου κάποια στιγμή να γίνουν ασφυκτικά και να αρχίσουν να σε πνίγουν. Όμως, ακόμα κι αν κάνεις φανερή τη δυσφορία σου, δεν πρόκειται αυτή να τον αναχαιτίσει.

Ίσως και να σου αρέσει, αρχικά, η διεκδικητικότητά του απέναντί σου. Ακόμα και οι παράλογες σκηνές ζηλοτυπίας θα είναι «απόδειξη» του πόσο σημαντική είσαι για εκείνον ώστε να φοβάται μήπως σε χάσει. Και, σε κανένα άλλο αρσενικό δεν θα επιτρέψει να σε πλησιάσει. Έστω απλά για να σου μιλήσει, ακόμα και να ρίξει το βλέμμα του πάνω σου. Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι θα παρακολουθεί αδιάλειπτα και το δικό σου βλέμμα, μην τυχόν και ξεστρατίσει - όπως του φανεί - κάπου που δεν πρέπει. Και τότε, μέσα από την «καλοδεχούμενη», επιβεβαιωτική ζήλια του θα ξεπεταχτούν οι πρώτες ανησυχητικές σπίθες της βίας. Αρχικά αυτή θα περιοριστεί σε πικρά και δηκτικά - ενδεχομένως και απειλητικά - λόγια. Ίσως δεν αργήσει, όμως, η βία να πάρει φυσική μορφή, τραυματίζοντας το σώμα μαζί με την ψυχή σου...

Για να σιγουρέψει την επικυριαρχία του πάνω σου, θα θελήσει να σε αποκόψει από κάθε πιθανή πηγή συμβουλής ή προστασίας. Με διάφορα προσχήματα θα προσπαθήσει να σε εμποδίσει να βλέπεις τους φίλους σου, ακόμα και να επισκέπτεσαι τα πρόσωπα της οικογένειάς σου. Βέβαια, θα ισχυρίζεται πάντα πως εκείνος είναι ο μόνος άνθρωπος στον κόσμο που «σε αγαπά αληθινά» και «θέλει πάντα το καλό σου»!

Η αληθινά επικίνδυνη, για σένα, φάση της σχέσης θα αρχίσει τη στιγμή που θα του δηλώσεις ότι δεν θέλεις να είσαι πια μαζί του. Αυτό θα είναι βαρύ χτύπημα για τον αρρωστημένο εγωισμό του και δύσκολα θα μπορέσει να το αποδεχθεί, αφού στο μεταξύ θα σε θεωρεί «κτήμα» του, κάτι που εκείνος και μόνο μπορεί να ορίζει αν θα υπάρχει ή όχι στη ζωή του. Και, αν αυτό το «κάτι» δεν ανήκει στη δική του ζωή, δεν μπορεί να βρίσκεται στη ζωή οποιουδήποτε άλλου. Ακόμα και στην ίδια τη ζωή ως γενική κι απρόσωπη έννοια. Το τραγικό αποτέλεσμα μιας τέτοιας διαστροφικής αντίληψης το βλέπουμε, δυστυχώς, όλο και συχνότερα τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας...

Αγαπητή φίλη, το γράμμα μου αυτό δεν έχει σαν σκοπό να σε τρομάξει και να σε αποθαρρύνει από το να κάνεις μία υγιή και όμορφη σχέση. Θέλει μόνο να σε προτρέψει να προσέξεις τα σημάδια που μαρτυρούν πως, πίσω από φαινομενικά «καλές προθέσεις» είναι δυνατό να κρύβεται η κόλαση! Αν τυχόν δεις αυτά τα σημάδια, το καλύτερο που έχεις να κάνεις είναι να φύγεις μακριά, όσο ακόμα ανήκεις απόλυτα στον εαυτό σου. Γιατί, αύριο ίσως να είναι αργά. Και κανένα πολιτικό κόμμα, κανένα ξεχαρβαλωμένο κράτος, κανένας γραβατοφορεμένος νομοθέτης, δεν πρόκειται να σε προστατέψει από την κάννη του όπλου, ή το κοφτερό μαχαίρι, κάποιου αρσενικού τέρατος. Με την ληξιαρχική και μόνο σημασία της λέξης «αρσενικό»...

(Περιοδικό ΚΛΙΚ, 11-4-2024)

Επιλέγοντας μια θετική στάση ζωής

Λένε πως θετική στάση ζωής είναι να βλέπεις το ποτήρι μισο-γεμάτο αντί μισο-άδειο. Αν κι ακούγεται απλοϊκός, ο ορισμός είναι απόλυτα ακριβής!

Γράφει ο Κώστας Παπαχρήστου

Μία τυχαία συνάντηση δύο φιλενάδων σε αθηναϊκό σούπερ-μάρκετ (η σκηνή θα μπορούσε να είναι αληθινή):

- Χαίρομαι που σε βλέπω! Πού θα πάτε φέτος διακοπές;

- Δεν θα πάμε.

- Μα γιατί; Όλος ο κόσμος πάει. Εσείς τίποτα;

- Εμάς μας φτάνει που είμαστε καλά, και νιώθουμε υπέροχα ακόμα και με μια ωραία βόλτα.

- "Μια ωραία βόλτα"... Η ζωή δεν θέλει μόνο βόλτες, υπάρχουν και καλύτερα πράγματα!

- Όπως υπάρχουν και χειρότερα. Αν κοιτάξεις γύρω σου θα δεις ανθρώπους που περνούν πολύ δύσκολες καταστάσεις. Αισθανόμαστε τυχεροί που, αν μη τι άλλο, μέχρι στιγμής τις έχουμε αποφύγει.

- Ε, καλά, γιατί κοιτάς τα χειρότερα ενώ υπάρχουν τα καλύτερα; Εμείς πάντως το Σάββατο φεύγουμε για...

(Ο αναγνώστης ας συμπληρώσει τον προορισμό, σύμφωνα με τις προσωπικές του προτιμήσεις.)

Ο παραπάνω διάλογος αναδεικνύει το νόημα της θετικής στάσης ζωής, την οποία έχει συνειδητά επιλέξει η φιλενάδα (ας την ονομάσουμε "Λίνα") που δεν θα πάει διακοπές. (Η άλλη γυναίκα δεν θα μας απασχολήσει περισσότερο εδώ.)

Τι σημαίνει, όμως, "επιλέγω μία θετική στάση ζωής"; Θα μπορούσαμε να κωδικοποιήσουμε την απάντηση ως εξής:

Αποδέχομαι τα όρια του εφικτού και αισθάνομαι ευγνωμοσύνη γι' αυτά που μπορώ να έχω, χωρίς να μεμψιμοιρώ για όσα δεν είναι δυνατά.

Η Λίνα γνωρίζει ότι η οικογένειά της δεν έχει τη δυνατότητα να πάει διακοπές (ίσως υπάρχουν οικονομικά προβλήματα ή άλλα ζητήματα που απαιτούν παραμονή στην πόλη). Εν τούτοις, δεν γκρινιάζει και δεν καταριέται την τύχη της. Ούτε αισθάνεται συμπλεγματικά απέναντι στη φίλη της, η οποία εμφανώς την υποτιμά για τη στάση ζωής της (χωρίς μάλιστα να μπει στον κόπο να εξετάσει αν όντως πρόκειται για επιλογή και όχι για μη-δυνατότητα).

Είναι αξιοσημείωτο ότι η Λίνα δεν αισθάνεται την ανάγκη να "απολογηθεί" εξηγώντας τους λόγους που την κάνουν να μην πάει διακοπές. Το αφήνει να φανεί σαν απλή έλλειψη διάθεσης. Αλλά, ακόμα κι αν αυτός ακριβώς είναι ο λόγος, η Λίνα δεν κλονίζεται από την αρνητική κριτική της φίλης της για την υποτιθέμενη "ασημαντότητα" των επιθυμιών κι επιλογών της.

Παράλληλα, η Λίνα βιώνει ένα αίσθημα ευγνωμοσύνης, για δύο λόγους:

1. Όλοι στην οικογένειά της είναι καλά. Κι αυτό το "καλά" μόνο αυτονόητο δεν είναι στη ζωή, αν κοιτάξει κάποιος γύρω του και δει τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν ακόμα και οι άνθρωποι της διπλανής πόρτας.

2. Αν και είναι αντικειμενικά αδύνατη η ικανοποίηση όλων των επιθυμιών της, υπάρχουν πάντα πράγματα που είναι εφικτά σε εκείνη και μπορούν να την κάνουν ευτυχισμένη (όπως, π.χ., η ωραία βόλτα που επικαλέστηκε). Το πρόβλημα είναι ότι, συχνά, τα πράγματα αυτά τα υποτιμούμε ή τα αγνοούμε εντελώς, αφού στη συνείδησή μας βάζουμε σε πρώτο πλάνο εκείνα που εξ ορισμού είναι ανέφικτα. Έτσι, αισθανόμαστε δυστυχείς όταν βλέπουμε ότι τα μη-δυνατά για εμάς είναι κατορθωτά για κάποιους άλλους.

Γενικά μιλώντας, ο άνθρωπος που επιλέγει μία θετική στάση ζωής κάνει το καλύτερο δυνατό για να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες και να εκπληρώσει τις επιθυμίες του. Στην περίπτωση, όμως, που δεν τα καταφέρει απόλυτα, δέχεται ότι έτσι είναι οι καταστάσεις και δεν πρόκειται να αλλάξουν αν εκείνος απλά αρνηθεί να συμβιβαστεί μαζί τους. Κλωτσώντας έναν τοίχο, το πιο πιθανό αποτέλεσμα είναι να σπάσουμε το πόδι μας, όχι να πέσει ο τοίχος!

Οι σύγχρονοι γιατροί τονίζουν την εξάρτηση της υγείας μας (και) από την ποιότητα των συναισθημάτων μας. Ειδικά, επισημαίνουν τη μεγάλη θεραπευτική αξία που έχει για τον άνθρωπο το αίσθημα της ευγνωμοσύνης. Κι αυτό δεν μας το παρέχουν οπωσδήποτε τα πράγματα που στον μέσο άνθρωπο φαντάζουν μεγάλα και σπουδαία, αλλά, πολύ περισσότερο, εκείνα που συχνά προσπερνούμε θεωρώντας τα "μικρά". Όπως, η νέα μέρα που ξημερώνει και μπορούμε να δούμε ξανά τον ήλιο (κάποιοι, δυστυχώς, δεν το μπορούν)... Ένα σταθερό ταβάνι πάνω απ' το κεφάλι μας, και μία βρύση που τρέχει πάντα νερό (και όμως, υπάρχουν άνθρωποι στη Γη - ίσως ακόμα και παραδίπλα μας - που δεν τα έχουν αυτά ως δεδομένα)... Ένας ρομαντικός περίπατος που ξυπνά μνήμες και ξαναζωντανεύει αισθήματα που τα 'χαμε αφήσει πίσω μας... Ένα χαμόγελο από έναν άγνωστο στο δρόμο, κάποιο συννεφιασμένο πρωινό... Και, πάνω απ' όλα, οι άνθρωποι που αγαπάμε, που είναι καλά και σήμερα...

Όσο για τη Λίνα της εναρκτήριας ιστορίας μας, την επόμενη φορά που θα επισκεφθεί το σούπερ-μάρκετ θα γνωρίζει τι πρέπει να κάνει ώστε να μη χάσει τον χρόνο της με ανούσιες συζητήσεις:

- Χαίρομαι κι εγώ που σε βλέπω, χρυσή μου. Όμως θα πρέπει να τα πούμε κάποια άλλη φορά, γιατί βιάζομαι στ' αλήθεια!

Ταμείο...

KLIK

Η πέμπτη φάλαγγα...

Στην ταινία του Γιάννη Δαλιανίδη, "Αυτοί που μίλησαν με τον θάνατο", ο Μάνος Κατράκης υποδύθηκε έναν γερμανόφιλο Έλληνα που, λίγο πριν τον πόλεμο του '40, μιλώντας για το αντι-φασιστικό συμμαχικό μπλοκ των ευρωπαϊκών χωρών (αλλά και την ίδια την Ελλάδα που δεν είχε πάρει αποστάσεις από αυτό), έλεγε:

Με ποιους πάνε να τα βάλουν, μωρέ, οι ανόητοι; Με τους Γερμανούς; Δεν βλέπουν ότι οι Γερμανοί νικάν παντού και θα κερδίσουν σίγουρα τον πόλεμο;

Και διαβάζω σήμερα posts από ρωσόψυχους με ελληνική ιθαγένεια, να γράφουν, παπαγαλίζοντας τον νεο-χιτλερικό δικτάτορα της Ρωσίας:

Με ποιον πάνε να τα βάλουν οι ηλίθιοι οι Ευρωπαίοι; Με τη Ρωσία; Η Ρωσία ποτέ δεν νικιέται. Θα τους στείλει όλους στην κόλαση!

Είναι οι ίδιοι που προσβάλλονται αν ακούσουν Έλληνες να μιλούν κατά της Ζαχάροβα, αλλά χειροκροτούν όταν η Ζαχάροβα απειλεί την Ελλάδα!

Βέβαια, όσοι έχουμε δει την ταινία του Δαλιανίδη θυμόμαστε τι ακριβώς έκανε ο χαρακτήρας που υποδύθηκε ο Κατράκης, όταν οι Γερμανοί μπήκαν στην Ελλάδα. Το κακό είναι ότι οι σύγχρονοι "Κατράκηδες" δεν είναι προϊόντα μυθοπλασίας αλλά υπαρκτά πρόσωπα. Και αποτελούν την πέμπτη φάλαγγα των σύγχρονων ρωσο-ναζί...

Για κάτι τέτοιους "έλληνες", ο ασήμαντος στιχουργός έγραψε κάποτε:

"Εντός των τειχών" (2010)

Κοιτούσα πέρα απ’ το πέλαγο 

θαρρώντας πως οι οχτροί 

θα έρχονταν από μακριά. 

Μα ήταν μες στο ίδιο μου το περιβόλι...

Υ.Γ: Θα υποτιμήσω τη νοημοσύνη του αναγνώστη αν αρχίσω να εξηγώ ότι οι Ευρωπαίοι δεν "πάνε να τα βάλουν" με καμία Ρωσία, αλλά απλά οργανώνουν την άμυνά τους δια παν ενδεχόμενο. Βέβαια, οι ρωσόδουλοι θα προτιμούσαν η Ευρώπη να παραδοθεί άνευ αντιστάσεων στον εκλεκτό τους. Ο οποίος μας καθησυχάζει και πάλι ότι "δεν απειλεί καμία χώρα". Όπως έλεγε μέχρι και λίγο πριν εισβάλει στην Ουκρανία...

Ξενοφών Α. Μπρουντζάκης: Η Ιθάκη βυθίστηκε πριν φτάσουμε

Απόσπασμα από εξαιρετικό βιβλιοκριτικό κείμενο του συγγραφέα Ξενοφώντα Α. Μπρουντζάκη:

Από τότε που ο Όμηρος ύψωσε την Ιθάκη σε ιδέα, ο κόσμος ψάχνει να τη βρει. Δεν είναι πια ένα νησί στο Ιόνιο αλλά ένας προορισμός της ψυχής, ένας τρόπος να αντέξεις τη διαδρομή. Ο Οδυσσέας αν και γυρίζει επί τέλους στο σπίτι του, στην ουσία επιστρέφει στον εαυτό του, κουβαλώντας τις μνήμες, τα λάθη, τους έρωτες και τα τέρατα που συνάντησε. Η Ιθάκη γίνεται έτσι το σύμβολο της συνειδητοποίησης, της κάθαρσης μέσα από το ταξίδι, το σημείο όπου καταλαβαίνεις πως η περιπέτεια άξιζε περισσότερο από τον προορισμό.

Η Ιθάκη του Καβάφη δεν είναι τόπος να τον κατακτήσεις, αλλά τρόπος να υπάρξεις. Δεν την πλησιάζεις με πλοίο, μα με την αργή ωρίμανση της εμπειρίας. Κάθε στάση του ταξιδιού χαράζει επάνω σου το αποτύπωμά της, κι όταν φτάσεις, αν φτάσεις, δεν θα σε περιμένει καμιά ανταμοιβή, κανένα τρόπαιο ή θρόνος. Μονάχα η ήσυχη γνώση όσων είδες και άντεξες, η καθαρότητα που γεννιέται αφού περάσεις μέσα από τις αυταπάτες σου. Η Ιθάκη δεν είναι η επιστροφή, είναι το ξύπνημα.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο στο the books' journal

Είναι ατομική υπόθεση η ευτυχία;

Υπάρχει, τελικά, η αγάπη, ή είναι μόνο στο μυαλό μας; Είμαστε μηχανές παραγωγής ευτυχίας; Δύσκολα ερωτήματα...

Γράφει ο Κώστας Παπαχρήστου

Αρκετοί σύγχρονοι ειδικοί ψυχικής υγείας πιστεύουν ότι αιτία πολλών ψυχικών δυσλειτουργιών είναι η τάση του ατόμου να εξαρτάται από πρόσωπα ή καταστάσεις έξω από τον εαυτό του. Συχνά, μάλιστα, οι συμβουλευτικές προσεγγίσεις κωδικοποιούνται με φράσεις όπως «να αγαπάς πάνω απ’ όλα τον εαυτό σου», ή, «η ευτυχία υπάρχει μόνο μέσα σου». Πόσο διασφαλίζουν την ψυχική υγεία τα δόγματα της «αυτοπαθούς αγάπης» και της «αυτογενούς ευτυχίας»;

    Αρκεί μόνο να αγαπάμε τον εαυτό μας;

Στο «Βιβλίο της Ανησυχίας», ο Φερνάντο Πεσσόα (Fernando Pessoa) βάζει νάρκη στα θεμέλια κάθε βεβαιότητας για την ύπαρξη της αγάπης ως αντικειμενικής αξίας:

«Ποτέ δεν αγαπάμε κανέναν. Αγαπάμε αποκλειστικά την εικόνα που διαμορφώνουμε για κάποιον. Αυτό που αγαπάμε είναι μια δική μας κατασκευή, στην ουσία δεν αγαπάμε παρά τον εαυτό μας.»

Μία πικρή κωμωδία του 1964 επιχειρεί να επιβεβαιώσει, θαρρείς, τον ιδιόρρυθμο δημιουργό του «Αναρχικού Τραπεζίτη»:

Είναι παντρεμένοι ένα χρόνο. Αυτός αγαπάει κρυφά μια άλλη... Αυτή αγαπάει κρυφά έναν άλλο... Δεν υποπτεύονται καν ότι ο «άλλος» και η «άλλη» δεν είναι παρά αυτοί οι ίδιοι! Μόνο που τους είναι αδύνατο να αναγνωριστούν μεταξύ τους δίχως τις αποκριάτικες μεταμφιέσεις τους, έξω από τα κοστούμια που φορούσαν εκείνη τη «μαγική» νύχτα του καρναβαλιού που είχαν γνωριστεί – και που έμελλε να είναι η μοναδική... Στο φινάλε της ταινίας ακούγεται μία από τις κορυφαίες ατάκες του ελληνικού κινηματογράφου, αληθινή αποθέωση του παράλογου:

«Κτήνος! Ένα χρόνο παντρεμένοι, και μου το ‘κρυβες πως ήσουνα εσύ εκείνος που αγαπούσα!»

Από τις πιο φιλοσοφημένες ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου, ο «Γάμος αλά Ελληνικά» του Βασίλη Γεωργιάδη είναι ένα ειρωνικό σχόλιο πάνω στην υποκειμενικότητα του έρωτα. Ή μήπως πάνω στην αυτοπάθεια της αγάπης – σύμφωνα με τον Πεσσόα – όπου πομπός και αποδέκτης του συναισθήματος κατ’ ουσίαν ταυτίζονται;

Είναι λογικό να τίθεται ένα τέτοιο ερώτημα, όταν ακούμε κάποιους σύγχρονους ψυχοθεραπευτές να δηλώνουν, περίπου, ότι αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία για την ψυχική υγεία είναι να αγαπά κάποιος τον εαυτό του, παρά να αγαπά οποιονδήποτε άλλον. Η αιτιολόγηση είναι απλή: Η αγάπη γεννά εξάρτηση από το αντικείμενό της. Και, το μόνο αντικείμενο από το οποίο μπορούμε να εξαρτόμαστε με απόλυτη ασφάλεια είναι ο ίδιος μας ο εαυτός. Οποιαδήποτε άλλη εξάρτηση είναι δυνητική πηγή φοβιών και νευρώσεων.

Αν προεκτείνουμε αυτή τη λογική ως τα άκρα, μία ψυχικά «υγιής» κοινωνία δεν θα είναι παρά ένα σύνολο περιχαρακωμένων και εγωκεντρικών μονάδων που αδυνατούν να βιώσουν και να ανταλλάξουν ανθρώπινα συναισθήματα. Έτσι, το άτομο μοιραία θα καταφύγει στον διχασμό προσωπικότητας – στην κατασκευή, δηλαδή, ενός άλλου, εικονικού εαυτού – προκειμένου να διοχετεύσει ένα ψυχικό δυναμικό που αλλιώς θα λιμνάσει μέσα του και, τελικά, θα νεκρωθεί. Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι κάτι τέτοιο θα οδηγούσε σε μία κοινωνία σχιζοφρενών!

Αν θέλαμε να προτείνουμε μία διαφορετική και πιο ορθολογική θεώρηση, θα λέγαμε απλά ότι η αγάπη προς τον άλλον έχει αληθινή αξία όταν συνοδεύεται από αισθήματα αυτοεκτίμησης και αυτοσεβασμού εκείνου που την προσφέρει. Γιατί, πόση αξία μπορεί να έχει η αγάπη που παίρνουμε από κάποιον που περιφρονεί τον εαυτό του; Είναι σαν να μας δίνεται ένα δώρο που είναι εξαρχής υποτιμημένο από τον ίδιο τον δωρητή!

Τούτο σημαίνει, ειδικά, ότι είναι αδύνατο να υπάρξει αληθινή αγάπη σε μία σχέση εξουσίας και υποταγής. Τόσο – προφανώς – από την πλευρά εκείνου που ασκεί την εξουσία, όσο και από την πλευρά αυτού που υποτάσσεται...

    Είμαστε βιοτεχνίες παραγωγής ευτυχίας;

Παρακολούθησα, πριν χρόνια, μερικά επεισόδια δημοφιλούς τηλεοπτικής σειράς της εποχής. Σε ένα από αυτά άκουσα το κεντρικό, υποτίθεται, μήνυμα του αφηγήματος:

«Μην ψάχνεις την ευτυχία, είναι πάντα μέσα σου!»

Σαν να λέμε, η αναζήτηση της ευτυχίας έξω από τον εαυτό μας είναι ουτοπική επιδίωξη, αφού η ευτυχία έχει αυτογενή υπόσταση. Την παράγει το ίδιο το άτομο, ανεξάρτητα από πρόσωπα ή καταστάσεις που το περιβάλλουν. Περίπου όπως ο οργανισμός παράγει ορμόνες!

Δεν έχουν, λοιπόν, σημασία οι ανθρώπινες σχέσεις, ούτε τα ανθρώπινα επιτεύγματα. Δεν έχουν σημασία οι καλές ή οι άθλιες συνθήκες ζωής. Δεν έχει σημασία αν είναι καλά ή αρρωσταίνουν, αν ζουν ή πεθαίνουν, εκείνοι που αγαπούμε (άλλωστε, πολλοί μας προτρέπουν να μην αγαπούμε τίποτα όσο τον εαυτό μας). Όλα αυτά είναι άσχετα με την ανθρώπινη ευτυχία, που είναι προϊόν αυτο-παραγόμενο. Αρκεί να κάνουμε τον κόπο να σκάψουμε λίγο μέσα μας, και θα τη βρούμε να μας περιμένει χαμογελώντας!

Ας φανταστούμε τώρα ένα πείραμα. Ας τοποθετήσουμε έναν άνθρωπο μέσα σε ένα δωμάτιο χωρίς παράθυρα, δίνοντάς του μόνο τις απαραίτητες ποσότητες τροφής και νερού. Δεν θα υπάρχουν βιβλία, ραδιοτηλεοπτικά μέσα, σταθερά ή κινητά τηλέφωνα, υπολογιστές, και ό,τι άλλο θα μπορούσε να συνδέσει τον έγκλειστο με τον έξω κόσμο. Το ζητούμενο του πειράματος είναι απλό: καταμέτρηση του χρόνου που θα χρειαστεί το άτομο για να ανακαλύψει μέσα του την κρυμμένη ευτυχία. Ή μάλλον, για να ζητήσει ουρλιάζοντας να του ανοίξουμε την πόρτα!

Όμως, και η περίπτωση αυτή επιδέχεται ορθολογικότερη θεώρηση: Αυτό που βρίσκεται μέσα μας δεν είναι η ίδια η ευτυχία αλλά η προδιαγραφή, η ικανότητα να νιώθουμε ευτυχισμένοι όταν, αντικειμενικά, μας προσφέρονται οι λόγοι για κάτι τέτοιο. Και, ναι, ο άξιος να νιώσει την ευτυχία είναι εκείνος που μπορεί να βιώνει ένα αίσθημα ευγνωμοσύνης ακόμα και γι’ αυτά που οι άλλοι θεωρούν μικρά κι ασήμαντα. Επειδή είδε ξανά το φως της μέρας... Επειδή έχει πάντα ένα ταβάνι πάνω απ’ το κεφάλι του, και η βρύση τρέχει πάντα νερό... Επειδή αυτοί που αγαπά είναι καλά και σήμερα... Επειδή εκείνος ο πόνος πέρασε... Επειδή βρήκε το βιβλίο που το έψαχνε καιρό... Επειδή ο γείτονας είπε «καλημέρα» καθώς έβγαζε βόλτα τον σκύλο του... Επειδή ελπίζει πως αύριο θα ξημερώσει μια καλύτερη μέρα...

Για να συνοψίσουμε: Η ευτυχία δεν είναι αυτο-παραγόμενο συναίσθημα, ούτε όμως και αποκλειστική υπόθεση εξωτερικών καταστάσεων. Πριν απ’ όλα, είναι ζήτημα εσωτερικής προδιαγραφής που επιτρέπει ακόμα και στις παραμικρότερες καταστάσεις να μετασχηματίζονται σε θετικά ψυχικά βιώματα.

Όπως θα λέγαμε συμβολικά, για να φτάσει κάποιος στην ευτυχία δεν αρκεί να κατέχει το όχημα. Χρειάζεται να υπάρχει και ο δρόμος. Και αντίστροφα...

(Αναθεωρημένη εκδοχή κειμένου που δημοσιεύθηκε το 2023 στο KLIK)

Αντιμετωπίζοντας την απόρριψη

Θα πρέπει να αποφύγουμε την παγίδα της αυτοαξιολόγησης με κριτήριο την αποδοχή ή την απόρριψη από τους άλλους. Κάτι που μπορεί να συμβεί σε κάθε είδους επαφή, από τα social media ως τις ερωτικές σχέσεις...

Γράφει ο Κώστας Παπαχρήστου

Το πρωί, από συνήθεια ή από ένστικτο, ρίχνουμε μια ματιά στον καθρέφτη. Ίσως ελπίζοντας ότι θα αρέσουμε στον εαυτό μας λίγο περισσότερο από ό,τι την προηγούμενη μέρα, ή ίσως από φόβο ότι θα του αρέσουμε λιγότερο. Σε κάθε περίπτωση - και με την προϋπόθεση ότι ο καθρέφτης δεν είναι παραμορφωτικός - το γεωμετρικό είδωλο του εαυτού μας που βλέπουμε, αρεστό ή όχι, αντανακλά πιστά μια πραγματικότητα. Είναι μία εικόνα που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί.

Κι εδώ εξαντλείται ο κατάλογος των αντικειμενικών κατόπτρων της καθημερινότητάς μας. Γιατί, όλοι οι υπόλοιποι "καθρέφτες" της ζωής μας είναι παραμορφωτικοί. Αφού, το είδωλο του εαυτού μας που μας επιστρέφουν περνά μέσα από υποκειμενικά ανθρώπινα φίλτρα. Είτε πρόκειται για τους λίγους ανθρώπους που έχουμε επιλέξει να βρίσκονται κοντά μας, είτε, ευρύτερα, για το υποσύνολο της κοινωνίας με το οποίο συσχετιζόμαστε.

Είχαμε γράψει παλιότερα [1] για τον κίνδυνο ψυχολογικής εξάρτησης από τις "επιδοκιμασίες" (τα περίφημα "Like") στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης:

Το σύστημα των "επιδοκιμασιών" στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη ψυχολογία, αν κάποιος κάνει το λάθος να συνδέσει το αίσθημα της αυταξίας με τις ανταποκρίσεις των χρηστών στις αναρτήσεις του. Πολλοί χρήστες του Facebook βιώνουν αισθήματα αυτοαμφισβήτησης ή και απόρριψης από τον διαδικτυακό κοινωνικό τους χώρο, όταν μειώνεται (για τους όποιους λόγους) η συχνότητα των εισπραττόμενων τεκμηρίων επιδοκιμασίας. Συχνά, μάλιστα, διαδικτυακές "φιλίες" χαλούν εξαιτίας της συστηματικής αμέλειας στην παροχή των απεγνωσμένα επιζητούμενων ψυχολογικών επιβεβαιώσεων μέσω του παντοδύναμου κουμπιού! Ο μηχανισμός των “Like” μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη αρνητικής ψυχολογίας σε περίπτωση εθισμού και, τελικά, αποστέρησης της επιδοκιμασίας. Ας αποφύγουμε την παγίδα να διαμορφώσουμε αίσθημα αυταξίας με βάση τον αριθμό των επιδοκιμασιών που εισπράττουμε στα social media. Η αξία των λόγων και των σκέψεών μας δεν κρίνεται από τη δημοφιλία τους σε κάποιο υποσύνολο της κοινωνίας, αλλά από το βάθος της συνειδητότητας που αντιπροσωπεύουν και το μέγεθος της αλήθειας που εκφράζουν...

Οι προσωπικές σχέσεις αποτελούν ξεχωριστή και πολύ περισσότερο ευαίσθητη περίπτωση. Γιατί, αν ένα ηλεκτρονικό προφίλ μπορούμε εύκολα να το διαγράψουμε από τη λίστα των διαδικτυακών "φίλων", δεν είναι το ίδιο εύκολο να διαγράψουμε από τη συνείδησή μας πρόσωπα στα οποία έχουμε καταθέσει ένα (συχνά μεγάλο) μέρος από το συναισθηματικό δυναμικό μας. Κι αυτό ισχύει ιδιαίτερα στις ερωτικές σχέσεις.

Κάποια στιγμή, η άλλη πλευρά αποφασίζει - για τους δικούς της λόγους - να φύγει από τη σχέση. Κι αυτό είναι δυνατό να το εισπράξουμε ως απόρριψη ή ως προδοσία, πράγμα που μπορεί να οδηγήσει σε δυσάρεστες ψυχικές καταστάσεις που κυμαίνονται από αυτο-αμφισβήτηση και αυτο-οίκτο μέχρι έντονο αίσθημα θυμού, ακόμα και μίσους. Το διακύβευμα είναι διπλό: εκτός από το ότι χάνουμε μία ερωτική σχέση, κινδυνεύουμε να χάσουμε και τον ίδιο τον εαυτό μας!

Το αίσθημα της απόρριψης μπορεί να μας παρασύρει σε λανθασμένες θεωρήσεις, τόσο για τον εαυτό μας όσο και για τον άλλον:

1. Συναρτούμε το αίσθημα της αυταξίας μας με τις διακυμάνσεις της βούλησης ενός άλλου ανθρώπου. Έτσι, βιώνουμε αισθήματα αυτοεκτίμησης ή αυτοαπόρριψης, ανάλογα με το αν αυτός ο άλλος επιθυμεί να βρίσκεται με εμάς ή χωρίς εμάς. Με τον τρόπο αυτό γινόμαστε έρμαια των επιλογών ενός ξένου παράγοντα και, κυριολεκτικά, παύουμε να ανήκουμε στον εαυτό μας!

2. Στο αντίθετο άκρο, μετρούμε την αξία κάποιου με κριτήριο το αν μας επιθυμεί ή μας απορρίπτει: "Αφού έφυγε, αποδείχθηκε ότι δεν άξιζε να βρίσκεται στη ζωή μου!" Η θεώρηση αυτή κατά βάση ανάγει την άσκηση ελεύθερης βούλησης σε ηθικό ζήτημα, ενώ αξιολογεί τη φυγή ως παράπτωμα: "Οφείλεις να συνεχίσεις να θέλεις να βρίσκεσαι μαζί μου, αλλιώς είσαι ηθικά κατώτερος από εμένα που εξακολουθώ να σε θέλω!"

Όμως, τι αξία έχει να παραμένει κοντά μας, επειδή "έτσι πρέπει", κάποιος που δεν θα ήθελε να βρίσκεται εκεί; Μία έντιμη φυγή δεν είναι, άραγε, πιο αξιοπρεπής στάση απέναντί μας, σε σύγκριση με μία συμβατική και υποκριτική παραμονή;

Κλείνουμε το σημείωμα με ένα κριτικό (και, κατά μία έννοια, αναθεωρητικό) σχόλιο που αφορά τις λέξεις που χρησιμοποιούμε στην καθημερινή μας επικοινωνία, οι οποίες, αν επιλεγούν με λάθος τρόπο, είναι δυνατό να δημιουργήσουν ή να ενισχύσουν αρνητικά συναισθήματα. Επανεξετάζοντας τις λέξεις που έχουμε ήδη χρησιμοποιήσει σε αυτό το κείμενο, διαπιστώνουμε ότι κάποια από αυτές θα μπορούσε να έχει αυτό ακριβώς το μη-επιθυμητό αποτέλεσμα...

Ερώτηση: Θα πρέπει να μιλάμε για "απόρριψη" όταν αναφερόμαστε σε πρόσωπα και όχι σε αντικείμενα ή ιδέες;

Καταρχάς, απορρίπτουμε (δηλαδή, πετάμε) ένα αντικείμενο όταν δεν το χρειαζόμαστε άλλο. Επίσης, απορρίπτουμε μία ιδέα με την οποία διαφωνούμε, ή μια πρόταση που μας γίνεται αλλά δεν μας ικανοποιεί.

Στην περίπτωση προσώπου, όμως, η χρήση της λέξης "απόρριψη" αντικειμενοποιεί το άτομο με τρόπο υποτιμητικό. Όταν ισχυριζόμαστε ότι κάποιος μας "απορρίπτει", είναι σαν να του αναγνωρίζουμε το δικαίωμα ή το προνόμιο να μας υποβιβάζει στην κατηγορία ενός αχρείαστου πράγματος. Και είμαστε εμείς οι ίδιοι, τελικά, που αδικούμε τον εαυτό μας περισσότερο απ' όσο μας "αδίκησε" κάποιος άλλος με τη φυγή του! (Βέβαια, πραγματική αδικία δεν υφίσταται εκ μέρους του, αφού αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα κάθε ανθρώπου η επιλογή προσανατολισμού της βούλησής του.)

Εν κατακλείδι, κανείς δεν απορρίπτει κανέναν σε μία ερωτική σχέση. Οι άνθρωποι κυβερνώνται από τις βουλήσεις τους, κι αυτές είναι δυνατό να τους πηγαίνουν σε άλλες κατευθύνσεις όταν αλλάζει η φορά του ανέμου των επιθυμιών τους. Όταν, δηλαδή, ο ερωτικός προσανατολισμός έχει κάνει πια τον κύκλο του και, ενδεχομένως, ζητά να επενδύσει σε νέες εμπειρίες. Είναι (δυστυχώς, αν θέλετε) κανόνας της ζωής που θα πρέπει να τον αποδεχθούμε με πραγματισμό και δίχως αισθήματα θυμού, ηττοπάθειας ή αυτο-οίκτου.

Γιατί - κι αυτό είναι το μήνυμα που θέλουμε να περάσουμε - η φυγή ενός ερωτικού εταίρου αφορά τον ίδιο και μόνο, χωρίς να λέει κάτι για τη δική μας αξία. Και, αν το καλοεξετάσουμε, ούτε για τη δική του!

[1] https://www.tovima.gr/2016/03/09/opinions/i-tyrannia-twn-like/

KLIK

Μια άποψη για τον Μπραμς

Ο Mike ήταν συνάδελφος στη σχολή. Είχε τεράστια μουσική παιδεία (αν θυμάμαι καλά, είχε υπάρξει μέλος στη συμφωνική ορχήστρα και χορωδία του BBC, και μάλιστα είχε γνωρίσει από κοντά τον φοβερό Otto Klemperer!) και απολάμβανα πάντα τις συζητήσεις μαζί του για ζητήματα που αφορούσαν την κοινή μας αγάπη: την κλασική μουσική.

Κάποια μέρα η συζήτηση ήρθε στον Μπραμς. Κι εκεί ο Μάικ, με τυπικά βρετανικό σαρκαστικό χιούμορ, είπε το εξής αμίμητο για τον Γερμανό συνθέτη:

«Η ορχήστρα στα συμφωνικά έργα του Μπραμς δίνει την εντύπωση πως κάποιος ανακατεύει μία πηχτή σούπα (stirring a thick soup)!»

Όσο κι αν λατρεύω τον Μπραμς, δεν μπορώ να διαφωνήσω ζωηρά με εκείνη την ιστορική τοποθέτηση του Μάικ. Πράγματι, η ορχήστρα του Μπραμς αφήνει ενίοτε στον ακροατή την αίσθηση του «παχύρρευστου» κατά τη ροή της μουσικής. Κι αυτό το «ενίοτε» αφορά κυρίως την διαχείριση των εγχόρδων στις χαμηλές περιοχές τους (βιόλες, τσέλα, μπάσα), όπου η ενορχήστρωσή τους είναι συχνά ιδιαίτερα «πυκνή».

Τούτο δεν σημαίνει, βέβαια, ότι το παραγόμενο αισθητικό αποτέλεσμα είναι δυσάρεστο! Υπάρχουν μάλιστα στιγμές που ο ήχος είναι αληθινά συγκλονιστικός, όπως π.χ. προς το τέλος του αργού (2ου) μέρους της Δεύτερης Συμφωνίας. Και, παρεμπιπτόντως, ας μην ξεχνάμε ότι και ο Βάγκνερ, με μία παρόμοια αριστοτεχνική χρήση των εγχόρδων στις χαμηλές περιοχές, μας κάνει να αισθανόμαστε πως κολυμπάμε στα βάθη του Ρήνου στο ξεκίνημα του Götterdämmerung!

Παραθέτω την Δεύτερη Συμφωνία του Μπραμς, μία λυρική πορεία από τη μελαγχολία στη χαρά...

Οι «φιλελέδες» (sic) που τολμούν να κρίνουν τη Ρωσία!

Μετά από Ρωσική "ανθρωπιστική" παρέμβαση σε μαιευτήριο της Μαριούπολης...

Έχω έναν καλό φίλο (όχι μόνο διαδικτυακό αλλά και "επί του πεδίου"), δεινό χειριστή της ελληνικής γλώσσας στην αυθεντική της εκδοχή. Για παράδειγμα, χρησιμοποιεί στη γραφή του τους παραδοσιακούς τόνους και τα πνεύματα της προ-μονοτονικής εποχής.

Ο φίλος αυτός υποστηρίζει με θρησκευτικό (κυριολεκτικά) ζήλο τις θέσεις της Ρωσίας και το "δικαίωμά της" να διεξάγει κατακτητικούς πολέμους, αν αυτό θεωρεί ότι υπαγορεύουν τα "ιστορικά δίκια" της.

Παράλληλα, ο φίλος (και δεν είναι ο μόνος) βαφτίζει συλλήβδην "φιλελέδες" (=νεοφιλελεύθερους) όσους τολμούν να αρθρώνουν λόγο κατά του ρωσικού ιμπεριαλισμού. Μάλιστα, ως καταληκτική  προτροπή προς τους άθλιους αυτούς χρησιμοποιεί την αρχαιοπρεπέστατη και αυθεντικά λόγια έκφραση "Οὔστ".

Καταρχάς - και για να είμαστε γραμματικώς εν τάξει - έχω την εντύπωση ότι η ορθή γραφή της λέξης "ουστ" είναι με δασεία αντί  ψιλής. Για παράδειγμα, λέμε "καθούστωση" (=βίαιη εκδίωξη) αντί "κατούστωση". Επίσης, "μεθούστωση" (=δίωξη εκ των υστέρων) αντί "μετούστωση". Κλπ.

Κατά δεύτερον (και επί προσωπικού), ως γνήσιος "φιλελές" - αφού ανησυχώ για τα δεδικασμένα που θα κληροδοτήσει στο διεθνές δίκαιο η αναθεωρητική πολεμική δράση της Ρωσίας, και τις συνέπειες που τυχόν θα υπάρξουν για τη χώρα μας - θα ήθελα να αφιερώσω, αναδρομικά, στον καλό φίλο ένα κείμενο του 2018, το οποίο τον δικαιώνει απόλυτα σε ό,τι αφορά την ακραιφνώς "φιλελέ" διαστροφή μου. Ακόμα και για το ευγενές και δικαιότατο "ουστ" (αλλά με δασεία)...

https://www.tovima.gr/2018/07/10/opinions/einai-ithikos-o-fileleytherismos/

Επίδειξη φθηνού "ανθρωπισμού" ή απροκάλυπτος εγκωμιασμός εγκληματικής ενέργειας;

Έχει χαθεί τελείως το μέτρο. Και φοβάμαι ότι θα 'ρθει η μέρα που θα παρακαλάμε κάποιον εγχώριο Τραμπ ή Όρμπαν να έρθει να μας "σώσει"...

Σε άρθρο της στο "Athens Voice" με τίτλο "Στη θάλασσα, μαζί με τ’ άλλα τα παιδάκια", η δημοσιογράφος Άννα Δαμιανίδη γράφει το εξής απίστευτο για την "παράτυπη μετανάστρια" (sic) που πέταξε στη θάλασσα σαν σκουπίδι το νεκρό (δολοφονημένο??) παιδί της, προκειμένου εκείνη και τα άλλα παιδιά της να αποφύγουν μπλεξίματα με τις ελληνικές υπηρεσίες μετανάστευσης:

«Στη θάλασσα το πέταξε το παιδάκι της η μετανάστρια, δεν μου φαίνεται εμένα και τόσο τερατώδες. Στη θάλασσα απ’ όπου ίσως έφτασε κι αυτή με χίλιους κόπους. Στη θάλασσα με τα άλλα τα παιδάκια, ή θα μου πείτε ότι δεν ξέρουμε πως έχει η θάλασσα παιδάκια στον βυθό της, από τα ναυάγια με τους μετανάστες, από την Πύλο, όπου τόσοι άνθρωποι σκοτώθηκαν, από τις προσπάθειες να περάσουν στα νησιά. Στη θάλασσα που λέγαμε ότι ενώνει, τι ρομαντικά πράγματα έχουμε πει… Γιατί όχι στη θάλασσα δηλαδή; Γιατί να το δώσει στη γη που δεν τη θέλει; Η θάλασσα δεν ρωτά, αγκαλιάζει χωρίς κόπο, σε παίρνει, σε νανουρίζει. Μπορεί και να σε χρησιμοποιεί, αν καταφέρεις να απομακρυνθείς από τις ακτές, όπου θα σε βρουν, θα σε συλλάβουν, θα σε ανακρίνουν, θα σε φυλακίσουν, θα καταλήξεις σε κελί και θα ψάχνεις μετά τα παιδιά σου, που μπορεί να σε κρίνουν ανάξια να ξαναδείς, αυτοί που δεν σε βοήθησαν, δεν σε καθοδήγησαν (...). Αυτοί είναι οι κριτές σου.»

Ανατρίχιασα από τον καθηλωτικό λυρισμό της κ. Δαμιανίδη...

Όμως, ποια είναι αυτή η κυρία; Το όνομα κάτι μου έλεγε, και τελικά την ανακάλυψα σε ένα άρθρο μου του 2013 στο "Βήμα" [1]. Είχα τότε υπερασπιστεί δημόσια την Κική Δημουλά, την οποία η εν λόγω δημοσιογράφος είχε χαρακτηρίσει ως "ρατσίστρια" επειδή η ηλικιωμένη ποιήτρια τόλμησε να πει, σε μία συγκέντρωση αθηναϊκής γειτονιάς, ότι φοβόταν να κυκλοφορήσει μόνη στους δρόμους της Κυψέλης λόγω της αυξημένης εγκληματικότητας στην περιοχή, αποτέλεσμα της υπερσυγκέντρωσης (παράνομων, κυρίως - το προσθέτω εγώ) μεταναστών!

Αυτό που συνέβη στην Αμερική με τον Τραμπ ήταν μια προειδοποίηση και για την "ευαίσθητη" Ευρώπη. Ένα "καμπανάκι" που, φοβάμαι, δεν ακούσαμε. Όταν σημάνουν καμπάνες της Notre-Dame θα είναι ήδη πολύ αργά...

[1] https://www.tovima.gr/2013/05/08/opinions/i-ksenofobia-sto-mikroskopio-tis-koinis-logikis/

Ο Θάνος Αξαρλιάν και ο αξιοπρεπής πόνος της μάνας...

Μεταφέρω σημερινή ανάρτηση της Έλενας Ακρίτα στο Facebook:

Σαν σήμερα 14 Ιουλίου 1992, ο 20χρονος φοιτητής Θάνος Αξαρλιάν δολοφονήθηκε από την 17 Νοέμβρη στην συμβολή των οδών Καραγιώργη Σερβίας και Βουλής, σε απόπειρα κατά του τότε Υπουργού Οικονομικών, Γιάννη Παλαιοκρασσά.

Ήταν λέει «παράπλευρη απώλεια». 

Όχι για τη μάνα του. 

Η υπέροχη κυρία Σταυρούλα Αξαρλιάν δίνει ακόμα και σήμερα τον δικό της αγώνα, όχι μόνο για το δικό της παιδί, αλλά και για όλα τα θύματα της τρομοκρατίας. 

Η αγωνία της είναι να μην ξεχαστεί ο Θάνος της. 

Δεν θα ξεχαστεί. 

Κάθε χρόνο τέτοια μέρα, με σεβασμό θα τιμούμε τη μνήμη του!

Αφού επιδοκίμασα σημειολογικά την ανάρτηση, πρόσθεσα το εξής σχόλιο:

Πολύ σωστά μας θυμίσατε και το όνομα της μητέρας του, το οποίο - αν και δεν θα 'πρεπε - συνήθως ξεχνούμε. Βλέπετε, ο αξιοπρεπής πόνος δεν φτάνει εύκολα ως τα αυτιά μας...

Κάποια κυρία απάντησε στο σχόλιό μου μέσω ρητορικού, προφανώς, και μάλλον αιχμηρού ερωτήματος:

Ποιος είναι, κατά τη γνώμη σας, αξιοπρεπής και ποιος αναξιοπρεπής πόνος;

Και μου έδωσε την ευκαιρία να πω κάποια πράγματα που καιρό τα είχα μέσα μου:

Εκείνος που δεν τον ακούς μα τον "διαβάζεις" μόνο στα μάτια.... Εκείνος που δεν δίνεται βορά στην ευτέλεια του πλήθους... Που στο τέλος ίσως δεν θυμάσαι καν τ' όνομά του... Γι' αυτό είπα "εύγε" στην Έλενα Ακρίτα που μας θύμισε το όνομα της μητέρας. Ούτε κι εγώ το θυμόμουν...

Και, οι νοούντες νοήτωσαν...

Κ.Π.

Ένας... "προφήτης" στην Ηλιούπολη!

 Αφίσα που αναγγέλλει προγραμματισμένη ημερίδα Γεωπολιτικής στην Ηλιούπολη.

Στην αναγγελία προσδίδει χαρακτήρα ανέκδοτου η φράση "Είσοδος ελεύθερη", αν ληφθεί υπόψη ότι κύριος ομιλητής στην εκδήλωση θα είναι ο καθηγητής Ιωάννης Μάζης. Δηλαδή, υπάρχουν ακόμα κάποιοι που θα πλήρωναν για να ακούσουν τον "σοφότερο" των αναλυτών γεωπολιτικής, κύριο Μάζη;

Θυμίζω (για κάποιους που ξεχνούν):

-  Λίγο πριν ξεκινήσει η εισβολή των Ρώσων στην Ουκρανία, το 2022, έκανε λόγο για "παραμύθια" και "σκηνοθεσία" της Δύσης, βεβαιώνοντας ότι «η Ρωσία δεν έχει κανένα συμφέρον να επιτεθεί στην Ουκρανία».

- Λίγες μέρες μετά την ρωσική επίθεση, είπε περιχαρής ότι την είχε προβλέψει και ότι η εισβολή αιφνιδίασε «μόνο αυτούς που ήθελαν να αιφνιδιαστούν».  Όπως και το αμίμητο ότι, μέσα σε μία εβδομάδα τα ρωσικά στρατεύματα θα είχαν καταλάβει το Κίεβο χωρίς αντίσταση, αφού οι Ουκρανοί ήδη "υποδέχονταν τους Ρώσους με λουλούδια" ως ελευθερωτές!

Και όμως... Ο επιστήμων αυτός επιδίδεται ακόμα σε δημόσιες αναλύσεις, και υπάρχουν άνθρωποι που τον παίρνουν στα σοβαρά. Αν μη τι άλλο, δεν καλούνται να πληρώσουν εισιτήριο...

Να τον χαιρόμαστε!

Αφού "έλυσε" τα προβλήματα της Αθήνας, κατεβαίνει τώρα στην πολιτική - για την οποία διαβεβαίωνε προεκλογικά ότι δεν θα χρησιμοποιούσε την δημαρχία ως εφαλτήριο για πολιτική καριέρα - για να "λύσει" τα προβλήματα ενός κόμματος, ενώ φιλοδοξεί στο κοντινό μέλλον να "λύσει" και τα προβλήματα της χώρας! Κι ύστερα ξύπνησε...

Ας απολαύσουν τώρα το χάος της πόλης που απαξιώνει να υπηρετήσει, οι συν-δημότες που τον εξέλεξαν (δεν θα χρησιμοποιήσω γι' αυτούς τη λέξη που μου έρχεται στο στόμα, αν και ο πειρασμός είναι μεγάλος...), καθώς και εκείνοι που αντί να κατέβουν να ψηφίσουν προτίμησαν να πάνε κυριακάτικη εκδρομή (μη χάσουν).

Το κακό είναι ότι για κάμποσα χρόνια ακόμα, το αποτέλεσμα της αφέλειας μερικών θα το "απολαύσουμε" αναγκαστικά και οι υπόλοιποι...

Διαβάστε επίσης...

Μπορεί το ιδιωτικό χρέος να εξισώνεται με φοροδιαφυγή; Με αφορμή μια πρόταση του Μάνου Βουλαρίνου

 Σε πρόσφατες εκπομπές του στο ραδιόφωνο του ΣΚΑΪ, ο ευφυής (αλλά όχι πάντα με θέσεις τις οποίες προσυπογράφω απόλυτα) Μάνος Βουλαρίνος έκανε την εξής πρόταση, η οποία θα λύσει, υποτίθεται, το πρόβλημα των ιδιοκτητών ακινήτων που αντιμετωπίζουν κακοπληρωτές ενοικιαστές: Να καλύπτει την οικονομική ζημιά του ιδιοκτήτη το ίδιο το κράτος, και να καθίσταται αυτόματα οφειλέτης προς το δημόσιο (δηλαδή, την Εφορία) ο ασυνεπής ενοικιαστής!

Η πρόταση του Βουλαρίνου ομολογώ με ξάφνιασε, αν λάβει κανείς υπόψη ότι πρόκειται για έναν από τους πλέον ένθερμους οπαδούς (όχι μόνο του Παναθηναϊκού αλλά και) της ακραία φιλελεύθερης οικονομίας, η οποία δεν θέλει το κράτος να παρεμβαίνει - και μάλιστα ιδίοις εξόδοις - σε οικονομικές διαφορές ιδιωτικής φύσης. Για τέτοιες υποθέσεις, άλλωστε, υπάρχουν τα αστικά δικαστήρια.

Η διαφωνία μου με την πρόταση δεν έχει να κάνει με το ότι είμαι οπαδός της ΑΕΚ, αλλά με πολύ πιο θεμελιώδη ζητήματα αρχών. Καταρχήν, δεν είναι δυνατόν μία διαφορά μεταξύ ιδιωτών να ανάγεται σε διαφορά ενός ιδιώτη με το κράτος. Και, δεν μπορεί η αθέτηση ενός ιδιωτικού συμφωνητικού (υποχρέωση έγκαιρης καταβολής ενοικίου) να καθίσταται de facto ισοδύναμη ενός αδικήματος εθνικής εμβέλειας, όπως η φοροδιαφυγή!

Κατά δεύτερον, τυχόν εφαρμογή της πρότασης Βουλαρίνου θα μπορούσε να ανοίξει τον ασκό του Αιόλου, αφού με βεβαιότητα θα διεκδικήσουν ανάλογη κρατική παρέμβαση προς υποστήριξή τους και άλλες κατηγορίες συναλλασσομένων (ποιος επαγγελματίας δεν αντιμετωπίζει κακοπληρωτές καθημερινά;). Με ποιο σκεπτικό θα απορρίψει το κράτος τέτοιες πρόσθετες διεκδικήσεις όταν ήδη θα έχει δημιουργήσει "δεδικασμένο"; Και, με ποιον τρόπο θα μπορέσει να τις ικανοποιήσει;

Τέλος, με χρήματα ποίων θα καλυφθούν από το κράτος οι οικονομικές ζημιές των ιδιοκτητών ακινήτων - ακόμα και αν υποτεθεί ότι, τελικά, θα ανταποκριθούν στις οιονεί "φορολογικές" υποχρεώσεις τους οι ασυνεπείς ενοικιαστές; Μήπως με χρήματα των φορολογουμένων; (Ρητορικό το ερώτημα.) Και γιατί οφείλουν, εν τέλει, οι τελευταίοι να επιβαρυνθούν με ιδιωτικά χρέη και ζημίες τρίτων;

Ελπίζω η πολιτεία να αξιολόγησε την πρόταση Βουλαρίνου απλά και μόνο ως ένα ακόμα δείγμα του αστείρευτου χιούμορ του. Γιατί, δεν θέλω να σκεφτώ τι θα συμβεί αν την πάρει στα σοβαρά!

ΚΠ 

«Γουοκισμός»: Αφύπνιση ή νέος ολοκληρωτισμός;

Αν και διακηρυγμένος στόχος του κινήματος “Woke” είναι η κατάργηση των κοινωνικών διακρίσεων, στην πράξη ο «γουοκισμός» επιδιώκει να επιβάλει την μειοψηφική άποψη ως μοναδική και καθολικά αποδεκτή αλήθεια.

Γράφει ο Κώστας Παπαχρήστου

Το λεξικό των κοινωνικών δικαιωμάτων είναι πάντα δεκτικό σε νέες προσθήκες. Ειδικά αν έχουν την τάση να προκαλούν διχασμούς στην κοινωνία, χωρίζοντάς την σχεδόν μανιχαϊστικά σε «θύτες» και «θύματα» (η λέξη «ρατσισμός», που έφτασε να υπερασπίζεται ακόμα και το «δικαίωμα» των καπνιστών να βλάπτουν την υγεία των άλλων σε δημόσιους χώρους, είναι ένα κλασικό παράδειγμα).

Τα τελευταία χρόνια το λεξικό εμπλουτίστηκε με μια λέξη που ηχεί παράξενα: «γουοκισμός». Αναφέρεται στο λεγόμενο κίνημα “Woke”, που σημαίνει αφύπνιση (ή επαγρύπνηση) απέναντι σε κάθε μορφή διάκρισης εις βάρος των κοινωνικών μειονοτήτων (εθνοτικών, πολιτισμικών, θρησκευτικών, σεξουαλικών, κλπ). Το “woke” προέρχεται από την αγγλική λέξη “to wake”, που σημαίνει ξυπνώ, αφυπνίζω.

Ο γουοκισμός εστιάζει σε μειοψηφικές κοινωνικές ομάδες τις οποίες θεωρεί ότι υπόκεινται σε «διάκριση» και «καταπίεση». Κάθε ομάδα ορίζεται με βάση ένα κοινό χαρακτηριστικό το οποίο, υποτίθεται, κατωτεροποιεί την ομάδα στη συνείδηση της υπόλοιπης κοινωνίας. Το χαρακτηριστικό αυτό μπορεί να είναι το φύλο, η φυλή, η θρησκεία, ο σεξουαλικός προσανατολισμός, κλπ. Η επιχείρηση άρσης της διάκρισης γίνεται σε δύο επίπεδα, ένα ηθικό / ιδεολογικό και ένα πολιτικό.

Κατά πρώτον, τίθεται σε αμφισβήτηση αυτό τούτο το χαρακτηριστικό που ορίζει την ομάδα. Για παράδειγμα, αν η ομάδα περιλαμβάνει άτομα που δυσφορούν για το βιολογικό φύλο που τους αποδόθηκε κατά τη γέννησή τους, η woke απάντηση είναι ότι βιολογικό φύλο δεν υφίσταται ως αντικειμενική έννοια αλλά το «φύλο» ενός ατόμου ορίζεται κατά το δοκούν, με βάση τις επιθυμίες και το δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού του ίδιου του ατόμου (θεωρία του «κοινωνικού φύλου»). Σαν άλλο παράδειγμα, η υπεράσπιση του «δικαιώματος» στην (συχνά παράνομη) μετανάστευση επιστρατεύει το ιδεολόγημα των «ανοιχτών συνόρων», αφού «η Γη ανήκει σε όλους».

Σε επόμενο ηθικό / ιδεολογικό επίπεδο, επιδιώκεται η καθολική ενοχοποίηση της κοινωνικής πλειοψηφίας, εκείνων δηλαδή που δεν ανήκουν στην «καταπιεζόμενη» μειονοτική ομάδα. Έτσι, π.χ., αν είσαι λευκός Ευρωπαίος, είσαι εξ ορισμού και «κληρονομικώ δικαιώματι» συνυπεύθυνος για όλα τα εγκλήματα ρατσισμού και αποικιοκρατίας που διέπραξαν ακόμα και οι μακρινοί πρόγονοί σου! Ο ιστορικός ρατσισμός, δηλαδή, αντισταθμίζεται με έναν αντίστροφο ρατσισμό που εναλλάσσει τους ρόλους θύτη και θύματος. Επίσης, αν τυχόν είσαι ετεροφυλόφιλος, κουβαλάς οπωσδήποτε στο DNA σου την ρατσιστική προκατάληψη όλων των «στρέιτ» απέναντι στις άλλες σεξουαλικές ταυτότητες.

Φυσικά, η ηθική απαξίωση της πλειοψηφίας συνεπάγεται αυτόματα την ηθική υπεροχή της μειονοτικής ομάδας. Και, το αίσθημα ηθικής υπεροχής οδηγεί σε πολιτική διεκδίκηση. (Την πολιτικοποίηση της «ηθικής» την βιώσαμε πριν μερικά χρόνια στη χώρα μας, αλλά σε καθαρά πολιτικό επίπεδο.) Πρώτο θύμα πολιτικής δράσης είναι η ελευθερία του λόγου, η οποία καταργείται de jure με βάση το δόγμα της «πολιτικής ορθότητας», και de facto με τη δράση ακτιβιστικών ομάδων που εμποδίζουν κάθε δημόσια έκφραση μη-αρεστών απόψεων, με τρόπους που θυμίζουν τα διαβόητα τάγματα εφόδου μιας άλλης εποχής. Οδηγούμαστε έτσι στη λεγόμενη «κουλτούρα της ακύρωσης» (“cancel culture”), δηλαδή την απαγόρευση κάθε εκφοράς δημόσιου λόγου που δεν υπηρετεί τους σκοπούς του «δικαιωματισμού» (φαινόμενο που απαντάται ιδιαίτερα στους ακαδημαϊκούς χώρους).

Ακολουθεί η προσπάθεια χειραγώγησης της εκπαίδευσης, με στόχο την ενσωμάτωση και διδασκαλία συχνά αντι-επιστημονικών θέσεων που απηχούν τα ιδεολογικά δόγματα κοινωνικών μειοψηφιών (όπως, π.χ., η «θεωρία του φύλου», σύμφωνα με την οποία, όπως προαναφέραμε, το φύλο του ανθρώπου δεν καθορίζεται από την ίδια τη Φύση αλλά από τη βούληση του ατόμου). Έως ότου επιτευχθεί ο απώτατος στόχος: η μειοψηφική θέση να αποκτήσει επίσημο θεσμικό χαρακτήρα, έτσι ώστε η αποδοχή της να καταστεί υποχρεωτική για το σύνολο της κοινωνίας. Και, όπως επισημαίνει η Nathalie Heinich [1], η εξαναγκαστική επιβολή μιας μειοψηφικής ιδεολογίας στο σύνολο μιας κοινωνίας αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα του ολοκληρωτισμού.

Αν και διακηρυγμένος στόχος του, λοιπόν, είναι η κατάργηση της περιθωριοποίησης και η συμπεριληπτικότητα, στην πράξη ο γουοκισμός επιδιώκει να επιβάλει την μειοψηφική άποψη ως μοναδική και καθολικά αποδεκτή αλήθεια, την οποία οφείλουν να υπερασπίζονται ακόμα και οι νόμοι της πολιτείας. Οποιαδήποτε έκφραση αμφισβήτησης, συνεπώς, θα συνεπάγεται τιμωρία. Έτσι, π.χ., ένας δάσκαλος θα είναι δυνατό να χάνει τη θέση του αν αρνείται να διδάξει σε μικρά παιδιά την «θεωρία του φύλου». Ο ναζισμός και ο σταλινισμός χαμογελούν ειρωνικά από τα σκοτεινά υπόγεια της Ιστορίας...

Κλείνω το σημείωμα με μία, ας την πούμε, φιλοσοφική νότα. Όπως έχουμε αναφέρει, ένα από τα ιδεολογικά μέσα που χρησιμοποιεί ο γουοκισμός στη μάχη κατά των κοινωνικών ανισοτήτων είναι η αμφισβήτηση της σημασίας των χαρακτηριστικών που διαφοροποιούν τους ανθρώπους και οδηγούν σε διακρίσεις. Στόχος είναι, δηλαδή, η επίτευξη δικαιοσύνης μέσω μίας όσο το δυνατόν μεγαλύτερης κοινωνικής ομοιομορφίας. Εν τούτοις, οι ίδιοι οι νόμοι της Φύσης μάς διδάσκουν ότι, ακόμα και σε συμπαντικό επίπεδο, η πορεία προς την ομοιομορφία είναι πορεία προς τον θάνατο, σύμφωνα με το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα [2].

Στην κλίμακα του ανθρώπινου μικρόκοσμου, μία μορφή ανομοιομορφίας είναι ο βιολογικός διαχωρισμός του είδους σε δύο απόλυτα διακριτά φύλα. Το να αμφισβητούμε, χάριν ομογενοποίησης, αυτόν τον διαχωρισμό, αφαιρώντας από την έννοια «άνθρωπος» την ιδιότητα «φύλο» (βιολογικό και όχι «κοινωνικό», φυσικά!), είναι σαν να απορρίπτουμε το στοιχείο που εξασφαλίζει τη συνέχεια του είδους, σαν να επιθυμούμε το τέλος του Ανθρώπου. Και μάλιστα, πριν αποφασίσει να πεθάνει το ίδιο το Σύμπαν, σε συμμόρφωση με τον δεύτερο θερμοδυναμικό νόμο. Μαζί με την παράνοια των πολέμων και την κλιματική κρίση, ο Άνθρωπος μοιάζει για μία ακόμα φορά να γίνεται νομοθέτης της αυτοκαταστροφής του!

[1] Nathalie Heinich, «Γουοκισμός: ο νέος ολοκληρωτισμός;» (Εναλλακτικές Εκδόσεις, 2023).

[2] https://www.tovima.gr/2012/01/19/opinions/ta-potamia-den-gyrizoyn-pisw-i-tromokratia-toy-deyteroy-thermodynamikoy-nomoy/

ΑΡΔΗΝ

Μια διχαστική «συμπεριληπτικότητα» στο Παρίσι

Παρακολουθώντας την τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων στο Παρίσι, θα μπορούσε κάποιος να αναρωτηθεί αν το κεντρικό ζητούμενο της διοργάνωσης ήταν η προώθηση της ιδέας του αθλητισμού ή, αντίθετα, η προώθηση της ατζέντας της λεγόμενης "συμπεριληπτικότητας"...

 Γράφει ο Κώστας Παπαχρήστου

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες είναι η κορυφαία διεθνής αθλητική συνάντηση. Σκοπός τους είναι να φέρουν κοντά τα έθνη, προάγοντας την ιδέα της παγκόσμιας ενότητας μέσω του αθλητικού ιδεώδους. Βασική επιδίωξη του θεσμού είναι η ενθάρρυνση της συμφιλίωσης και η άμβλυνση των διχαστικών αντιθέσεων μέσα στην ανθρώπινη κοινότητα.

Εν τούτοις, στο όνομα μίας αμφιλεγόμενης "συμπεριληπτικότητας", είδαμε κι εδώ να παρεισφρέει και να προβάλλεται επίσημα - και μάλιστα υπό μορφή ακραίας πρόκλησης - ένα ζήτημα που από τη φύση του έχει χωρίσει τη Δύση σε "woke" και "αντι-woke" στρατόπεδα, ενώ απειλεί να αποτελέσει αιτία για την άνοδο - ή επάνοδο - στην εξουσία επικίνδυνων λαϊκιστών με περιορισμένα έως ανύπαρκτα δημοκρατικά ανακλαστικά.

Όμως, ας δεχθούμε, χάριν συζητήσεως, ότι η "συμπεριληπτικότητα" είναι ένα θέμα που οφείλει να προβάλλεται ακόμα και σε αθλητικές συναντήσεις. Προσοχή: δεν εννοώ την αυτονόητη δυνατότητα συμμετοχής αθλητών με "ιδιαίτερα" χαρακτηριστικά, αλλά την αξιοποίηση των αγώνων για την προβολή κοινωνικών μηνυμάτων υπέρ της αποδοχής της διαφορετικότητας. Ερώτηση: Γιατί η "συμπεριληπτικότητα" καταλήγει να αφορά ένα και μόνο πεδίο, εκείνο των σεξουαλικών ταυτοτήτων; Και, στο κάτω-κάτω, ποιων βασικών δικαιωμάτων στερούνται σήμερα οι άνθρωποι στις δυτικές χώρες, λόγω των (όποιων) σεξουαλικών τους επιλογών; Άρα, ποιος ο λόγος να ενσωματωθούν "παρελάσεις υπερηφάνειας" (sic) στις τελετές έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων;

Αν η Επιτροπή των Ο.Α. θέλει να δώσει μηνύματα υπέρ της συμπερίληψης της διαφορετικότητας, υπάρχουν και άλλα ζητήματα, ακόμα πιο σοβαρά. Ενδεικτικά: 

1. Μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση για τα άτομα με κινητικά προβλήματα, που δικαιούνται να συμμετέχουν ισότιμα στον επαγγελματικό στίβο αλλά και να κινούνται με ασφάλεια στους δρόμους (χωρίς κάποιος ασυνείδητος να μπλοκάρει πάντα την πρόσβαση στο πεζοδρόμιο!).

2. Αυξημένη ευαισθητοποίηση, επίσης, για τα άτομα της τρίτης ηλικίας, που πρέπει να βρεθεί τρόπος να αισθάνονται ενεργοί πολίτες και όχι απόμαχοι της ζωής (με ό,τι δυσάρεστο μπορεί να επιφέρει ένα διαβρωτικό αίσθημα κατάθλιψης...).

3. Ισότιμη και δίκαιη μεταχείριση του νόμιμου μετανάστη, που έχει ενσωματωθεί πλήρως στη δυτική κοινωνία και δεν εργάζεται υπόγεια για την αποδόμηση των θεμελιωδών αξιών της.

Αυτό που επισημάνθηκε από πολλούς σχολιαστές είναι ότι η τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων στο Παρίσι έβαλε τον αθλητή σε δεύτερο πλάνο, αφού σε πρώτο πλάνο τέθηκε ο κοινωνικός ακτιβιστής. Και μάλιστα, σε ένα πεδίο όπου ο ακτιβισμός μοιάζει με παραβίαση ανοικτής θύρας, αφού κανένα σχετικό κοινωνικό δικαίωμα δεν αμφισβητείται και δεν απειλείται σήμερα. Για να μην πω ότι διώκονται απηνώς από την "αστυνομία" των social media όσοι τολμούν να εκφράσουν απόψεις που αποκλίνουν από τα δόγματα του "δικαιωματισμού"!

Τελικά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι στο Παρίσι διαπράχθηκε ένα αναμφισβήτητο ατόπημα: Στο όνομα της συμπερίληψης, δόθηκε χώρος στην πρόκληση. Κι αυτό θα τροφοδοτήσει και θα ενισχύσει τον διχασμό που ήδη έχει επιφέρει στις κοινωνίες της Δύσης η υπερ-προβολή της woke κουλτούρας. Κάτι τέτοιο σίγουρα δεν αρμόζει σε έναν θεσμό που στοχεύει στη συμφιλίωση, όπως είναι οι Ολυμπιακοί Αγώνες.

Αμφιβάλλω, εν τούτοις, αν τις συνέπειες αυτού του διχασμού είναι σε θέση να προβλέψουν - ή, έχουν τη διάθεση να αποτρέψουν - οι δυτικές ηγεσίες. Πολύ φοβάμαι ότι θα τις μετρήσουν επώδυνα κατόπιν εορτής, στη μορφή εκλογικών αποτελεσμάτων που οι περισσότεροι απευχόμαστε και σε λίγους θα αρέσουν...

Τι είναι, τελικά, αληθινό;

 Με αφορμή την δημόσια υπερ-προβολή επίπλαστης "ευτυχίας" από ένα ζεύγος μεγαλοδικηγόρων, όπου τελικά ο σύζυγος λίγο έλειψε να χριστεί γυναικοκτόνος, ήρθε πρόσφατα στο προσκήνιο μία παλιά, σοφή ρήση της Μαλβίνας Κάραλη (της οποίας το ταμπεραμέντο, ομολογώ, ουδέποτε συμπάθησα ιδιαίτερα):

«Είμαι καχύποπτη με όσους διαφημίζουν υπερβολικά την ευτυχία τους!»

Παίρνοντας αφορμή από αυτό, ανάρτησα την ακόλουθη πρόταση στο Facebook:

Τα δύο πιο αθόρυβα πράγματα στον κόσμο είναι η αληθινή ευτυχία και ο αληθινός έρωτας!

Για να εισπράξω "πληρωμένη" απάντηση από την καλή φίλη, συνάδελφο και συν-φιλόσοφο, Δ.Κ.:

«Το θέμα είναι, όμως, πώς ορίζει κάποιος την έννοια του αληθινού...»

Με άλλα λόγια, υπάρχει αντικειμενική πραγματικότητα, ή μήπως τα πάντα είναι προβολές ενός απροσδιόριστου υποκείμενου κόσμου, που μορφοποιούνται ανάλογα με την οπτική γωνία του καθενός μας;

Έχοντας μελετήσει κβαντομηχανική, δύσκολα θα μπορούσα να απορρίψω καταρχήν το διαζευκτικό σκέλος του πιο πάνω ερωτήματος. Όμως, επειδή η κβαντομηχανική αφορά τον μικρόκοσμο - στον οποίο πολλά από τα αυτονόητα της καθημερινής μας εμπειρίας παύουν να ισχύουν - θα παραμείνω με ασφάλεια στον "Νευτώνειο" κόσμο της καθημερινότητάς μας.

Το τι είναι "αληθινό" δεν επιδέχεται μονοσήμαντο ορισμό. Θα επιχειρήσουμε να προσεγγίσουμε την έννοια αυτή από διαφορετικές σκοπιές που λειτουργούν συμπληρωματικά και, συντιθέμενες, οδηγούν σε μία κατά το δυνατόν ευρεία αντίληψη της ιδέας του αληθινού.

1. Η επιστημονική (αντικειμενική) αντίληψη: Αληθινό είναι αυτό που, όπως ένα θεώρημα των μαθηματικών, αντέχει σε κάθε αποδεικτική διαδικασία και ανθίσταται σε κάθε απόπειρα διάψευσής του. Αν κάποιος, λ.χ., που ισχυρίζεται ότι είναι "απόλυτα έντιμος" βρεθεί έστω και μία φορά να εξαπατά τους συνανθρώπους του, τότε ο πιο πάνω ισχυρισμός του αποδεικνύεται μη-αληθής.

2. Η επικοινωνιακή αντίληψη: Αληθινό είναι αυτό που προβάλλεται προς τα έξω δίχως ανάγκη μεταμφίεσης, ως σταθερή και αυτόνομη εικόνα, ανεξάρτητα από το κοινωνικό υποσύνολο που κατά περίσταση αποτελεί αποδέκτη της προβολής. Για παράδειγμα, αν, ενώ είμαι κατηφής στο άμεσο περιβάλλον μου, επιστρατεύω ένα στιγμιαίο χαμόγελο για τις ανάγκες μιας φωτογράφισης με σκοπό την ανάρτησή της στα social media, η ψυχική διάθεση που προβάλλω στους διαδικτυακούς "φίλους" μου είναι προφανώς αναληθής.

3. Η αυτογνωστική αντίληψη: Αληθινό είναι ό,τι κρύβεται μέσα μας και δεν ζητά να αποδείξει ή να δικαιολογήσει την ύπαρξή του. Αν πιστεύω, λ.χ., ότι έχω κάνει σωστές επιλογές ζωής, συμβατές με τις αρχές μου αλλά και με τα όρια των δυνατοτήτων μου, ακολουθώ συνειδητά και σταθερά τον δρόμο που εγώ ο ίδιος έχω χαράξει και δεν ζητώ την έγκριση των άλλων. Αυτός είναι ο δικός μου, αληθινός δρόμος!

4. Η δογματική αντίληψη: Αληθινό είναι αποκλειστικά και μόνο αυτό που υπαγορεύεται από ένα κατεστημένο σύστημα αρχών και ιδεών, όπως λ.χ. μία θρησκεία ή μια αυταρχική πολιτική ιδεολογία. Τα παραδείγματα εδώ περιττεύουν...

Ο αναγνώστης ας εμπλουτίσει την πολύπλευρη εννοιολογία του "αληθινού" με δικές του προτάσεις. Και ίσως βρούμε κάποτε μία ικανοποιητική απάντηση στο κριτικό ερώτημα που έθεσε εν είδει πνευματικής πρόκλησης η φίλη μαθηματικός!

Κ.

Όταν η χυδαιότητα βαφτίζεται «πολιτικό μήνυμα»

Η Ισραηλινή τραγουδίστρια Έντεν Γκολάν συμμετείχε το βράδυ της Πέμπτης 9/5/24 στον Β' ημιτελικό του διαγωνισμού της Eurovision και προκρίθηκε στον τελικό του Σαββάτου. Αμέσως μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, οι διαγωνιζόμενοι που προκρίθηκαν παραβρέθηκαν στο κέντρο Τύπου όπου μίλησαν στους δημοσιογράφους.

Την ώρα που μιλούσε η Ισραηλινή τραγουδίστρια, η Μαρίνα Σάττι, εκπρόσωπος της Ελλάδας, άρχισε να χασμουριέται επιδεικτικά - εκφράζοντας με τον τρόπο αυτό την αποδοκιμασία της για την συμμετοχή του Ισραήλ στον διαγωνισμό - και, τελικά, σωριάστηκε με υποκριτική χάρη πάνω στο τραπέζι (δήθεν από υπερβολική κούραση) ενώ ταυτόχρονα χαμογελούσε ειρωνικά!

Διαβάστε εδώ

Για να λέμε τα πράγματα με τ' όνομά τους, το μόνο που έκανε η απρεπής, ελαφρόμυαλη, υπερφίαλη Σάττι ήταν να αναδείξει τον ολοκληρωτικό εκσουργελισμό* της κρατικής ΕΡΤ (που την έστειλε εκεί) και της Γιουροβίζιον (που δεν την έδιωξε με συνοπτικές διαδικασίες).

Βέβαια, τα καμώματά της συνάδουν με ένα γενικότερο αρρωστημένο αίσθημα αντισημιτισμού σ' αυτή τη χώρα. Και ήταν μάλλον αυτό το αίσθημα που θέλησε να κολακέψει με την απόλυτα απαράδεκτη συμπεριφορά της...

* Εκσουργελισμός: Σύνθετη λέξη παραγόμενη από τις λέξεις "εκ"+"σούργελο" (χαρακτηρισμός προσώπου ή πράγματος εξόχως γελοίου, που προκαλεί τον χλευασμό των άλλων). Κατά το "εκτσογλανισμός", που έλεγε κι ο Βαγγέλης ο Βενιζέλος.

Το «θα τους φάμε» τώρα δικαιώνεται! | Η Λίνα Μενδώνη και το τέλος του φιλελευθερισμού

Πόσο φιλελεύθερος είναι ο νόμος που προωθεί η υπουργός Πολιτισμού για την υποστήριξη της ελληνικής μουσικής;

Γράφει ο Κώστας Παπαχρήστου

Τον Φεβρουάριο του '23, έξω από το Εθνικό Θέατρο και ενώπιον παραληρούντος πλήθους, στο τέλος επαναστατικού άσματος και με οργίλο ύφος που θύμιζε καπετάνιο αντάρτικου στρατού σε ώρα μάχης ενάντια σε μισητό εχθρό, η γνωστή τραγουδίστρια κ. Τάνια Τσανακλίδου κραύγασε, απειλητικά, «θα τους φάμε!». Τα υποψήφια θύματα «ανθρωποφαγίας» ήταν οι τότε κυβερνώντες, με προεξάρχουσα την υπουργό Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη. Η δημόσια συγκέντρωση είχε λάβει χώρα με αφορμή την απαίτηση των καλλιτεχνών να διορίζονται στο δημόσιο ως απόφοιτοι πανεπιστημίων. Τελικά, δεδομένου ότι η χώρα βρισκόταν στην αρχή προεκλογικής περιόδου, η κυβέρνηση κάπως τα βόλεψε με τους καλλιτέχνες και ο θόρυβος κόπασε. Η φράση «θα τους φάμε», όμως, έγινε viral...

Καθώς βρισκόμαστε και πάλι σε τροχιά (ευρω)εκλογικής περιόδου, η κ. Μενδώνη είπε να το τερματίσει. Κατέβασε, λοιπόν, προς ψήφιση ένα νομοσχέδιο, βάσει του οποίου ακόμα και ιδιωτικές επιχειρήσεις (όπως ξενοδοχεία, εμπορικά κέντρα και ραδιοφωνικοί σταθμοί) που κάνουν χρήση μουσικής, υποχρεούνται, υπό την απειλή προστίμου(!), να παίζουν ένα καθορισμένο, ελάχιστο ποσοστό ελληνικής μουσικής. Με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τα πνευματικά δικαιώματα των εγχώριων μουσικών δημιουργών (δαπάναις, φυσικά, όχι του κράτους που νομοθετεί αλλά των ίδιων των επιχειρήσεων)...

Να θυμίσουμε ότι η κ. Μενδώνη ανήκει σε μία κυβέρνηση που έχει εξ υπαρχής αυτο-συστηθεί στον ελληνικό λαό ως «φιλελεύθερη». Και, με βάση το αλφαβητάρι του φιλελευθερισμού, το μόνο που δεν κάνει ένα φιλελεύθερο σύστημα εξουσίας είναι να παρεμβαίνει στις επιλογές του κάθε πολίτη, στον βαθμό που αυτές δεν απειλούν το γενικό καλό και δεν βλάπτουν την ελευθερία των συμπολιτών του. Όπου με τον όρο «πολίτης» μπορεί να εννοείται, γενικότερα, και μία ευρύτερη δομή όπως μια οικονομική επιχείρηση.

Είναι προφανές ότι ο «νόμος Μενδώνη» παραβιάζει τις στοιχειώδεις αρχές του φιλελευθερισμού και θυμίζει άλλες εποχές και άλλη φιλοσοφία εξουσίας. Τελικά - και γενικότερα - ίσως πρέπει να συμβιβαστούμε με την ιδέα ότι ο κατασυκοφαντημένος (ακόμα κι από εμένα τον ίδιο [1]) φιλελευθερισμός δεν ταιριάζει στο ελληνικό DNA. Κι αυτό δεν αφορά μόνο την εξουσία (ας σκεφτούμε, λ.χ., αν η παρανοϊκή υπερφορολόγηση της ακίνητης περιουσίας είναι φιλελεύθερο μέτρο) αλλά και τον ίδιο τον λαό (αμέτρητοι οι εγχώριοι θαυμαστές ενός πολεμοχαρούς Ρώσου δικτάτορα).

Έτσι, αν περιμένουμε «να τους φάμε» - που θα 'λεγε κι η Τσανακλίδου - για να χορτάσουμε, μάλλον θα μείνουμε νηστικοί: Φιλελεύθεροι υπάρχουν μόνο στον κατάλογο του μενού, όχι στην κουζίνα!

[1] https://www.tovima.gr/2018/07/10/opinions/einai-ithikos-o-fileleytherismos/

KLIK