Κυριακή, 23 Απριλίου 2017

Σεξισμός και χυδαιότητα στο "Star Academy"


Η πατρότητα της φράσης αποδίδεται στον Γιώργο Ζαμπέτα. Κάποτε ζήτησαν τη γνώμη του για μια εκκολαπτόμενη σταρ του λαϊκού πενταγράμμου. Αφού την άκουσε, είπε το ανεπανάληπτο:

- Από φωνή, μ**νί.  Αλλά από μ**νί, "φωνάρα" !

Το παραπάνω αξιολογικό κριτήριο ερμηνείας... τραγουδιού είχε στο νου του, ως φαίνεται, ο "πρόεδρος" της κριτικής επιτροπής στο διαβόητο talent (sic) show, "Star Academy" της 22-4-2017, όταν κλήθηκε δια της (διπλά προσμετρούμενης) ψήφου του να αποφασίσει για την αποχώρηση διαγωνιζόμενου από το show, έχοντας να επιλέξει ανάμεσα σε μία σχετική και μία απόλυτη μετριότητα - αγόρι και κορίτσι, αντίστοιχα. Λεπτομέρεια: το κορίτσι ήταν ξανθό και - κατά την άποψη, τουλάχιστον, του προέδρου - γενικώς ευειδές!

Αν άκουσα καλά (γιατί, πιθανόν είναι να με γέλασαν τ' αυτιά μου) ο "ποιοτικός", ο "ασυμβίβαστος", ο αδιαπραγμάτευτα "αντισυμβατικός" πρώην σημαίνων μουσικοσυνθέτης και λάτρης του Βάγκνερ είπε πως, αν είχε ερεθιστεί η ακοή του από τις φωνητικές ερμηνείες, ίσως έδινε ευνοϊκή ψήφο στο αγόρι. Όμως, ελλείψει αμφίπλευρου ακουστικού ερεθισμού, επέλεξε με βάση το "οπτικό" ερέθισμα και μόνο, ψηφίζοντας τελικά υπέρ της παραμονής της κοπέλας στο show. Με άλλα λόγια, το αγόρι μειοδοτούσε de facto λόγω φύλου και παρουσίας. Η επιτομή του σεξισμού!

Σημειώνουμε ότι, στην ίδια εκπομπή, μία εκ των κριτών (η μόνη, τελικά, που έχει επιδείξει επίπεδο, και απορώ πώς βρέθηκε μέσα σ' αυτό το κακόγουστο πανηγύρι!) αρνήθηκε ακόμα και απλά να βαθμολογήσει άλλον διαγωνιζόμενο ο οποίος, σε πρόσφατο σεξιστικό παραλήρημά του, καταφέρθηκε εναντίον συν-διαγωνιζομένου κάνοντας χρήση των αθλιότερων, ελεεινότερων και χυδαιότερων εκφράσεων που έχουν ποτέ ακουστεί στην ελληνική τηλεόραση!(*)

Η εμπορική φιλοσοφία κάποιων τηλεοπτικών μέσων είναι μάλλον προφανής: Η ευτέλεια "κάνει νούμερα" και φέρνει χρήμα. Η χυδαιότητα, το ξέσκισμα, η ανθρωποφαγία, ακόμα και ο σεξισμός στη χειρότερη εκδοχή του (πού είναι ο περιβόητος αντι-ρατσιστικός νόμος, οέο;) πουλούν. Φυσικά, πάντα σε συνάρτηση με το μέσο επίπεδο του τηλεοπτικού κοινού - και, εν επεκτάσει, του ίδιου του λαού...

Κατά τα άλλα, μοναδική παθογένεια και κορυφαίο πρόβλημα στην ιδιωτική τηλεόραση ήταν το "συστημικό" Mega, ο "αντιπαθητικός" Πρετεντέρης, και κάτι λίγα ακόμα που ξεχνώ...

(*) http://www.aixmi.gr/index.php/jefyge-paikths-sto-star-academy/

Aixmi.gr

Παρασκευή, 17 Μαρτίου 2017

«ΟΛΕΑΝΝΑ»: Πολιτική ορθότητα και παιχνίδια εξουσίας

Θέατρο


Βρεθήκαμε πριν λίγες μέρες στο θέατρο OLVIO, στον Βοτανικό, για να παρακολουθήσουμε την παράσταση της «ΟΛΕΑΝΝΑ» (Oleanna) του David Mamet. Η μετάφραση και η σκηνοθεσία ανήκουν στον Νικορέστη Χανιωτάκη, ενώ τους δύο – και μοναδικούς – ρόλους του έργου ερμηνεύουν ο Δημήτρης Πετρόπουλος και η Κατερίνα Παπουτσάκη.

Ομολογώ ότι πήγα στο θέατρο με ένα αίσθημα αμφισβήτησης για τη δυνατότητα αυθεντικής μεταφοράς του πρωτότυπου κειμένου στην ελληνική γλώσσα. Οι διάλογοι του Mamet, που στο μεγαλύτερο μέρος παραπέμπουν σε παράλληλους μονόλογους δύο νευρωτικών που αδυνατούν να συνεννοηθούν μεταξύ τους, απαιτούν μεγάλη δεξιότητα από τον μεταφραστή (για να μην αναφερθώ και στη δυσκολία απόδοσής τους από τους ηθοποιούς).

Συνάντησα στο φουαγιέ πριν την παράσταση τον Δημήτρη Πετρόπουλο και τον ρώτησα πόσο εύκολο είναι, τελικά, να αποδοθεί ο Mamet στα ελληνικά. Μου απάντησε μονολεκτικά, με θυμόσοφο χιούμορ: «Κόλαση!» Πήραμε τους καφέδες μας και συνεχίσαμε την κουβέντα στην όμορφη αυλή στο πίσω μέρος του θεάτρου.

Του ανέφερα ότι είχα πάει εκεί αναμένοντας, κατά κύριο λόγο, να δω μια καυστική σάτιρα πάνω στην πολιτική ορθότητα. «Όχι μόνο», απάντησε. «Είναι εξίσου κι ένα σχόλιο πάνω στην αδυναμία επικοινωνίας, αλλά και τις σχέσεις εξουσίας, ανάμεσα στους ανθρώπους.» Και, μιλώντας για επικοινωνία, βρήκε την ευκαιρία να μου επισημάνει το πόσο σημαντική είναι αυτή ανάμεσα στον ηθοποιό και το κοινό. «Το κοινό δίνει σε εμάς την ενέργεια που έχουμε ανάγκη για να παίξουμε σωστά τους ρόλους», ομολόγησε.

Αντιγράφω από το πρόγραμμα του OLVIO:

Ο Δημήτρης Πετρόπουλος στο ρόλο του Καθηγητή Πανεπιστημίου, και η Κατερίνα Παπουτσάκη στο ρόλο της φοιτήτριας, παγιδευμένοι σε ένα ανελέητο παιχνίδι εξουσίας, αναμετρώνται με σφοδρότητα στο ευαίσθητο πεδίο της εκπαίδευσης. (…) Στην «Ολεάννα», ο Ντέιβιντ Μάμετ διερευνά τα όρια των ανθρωπίνων σχέσεων, σκιαγραφεί τις σχέσεις εξουσίας που αναπτύσσονται ανάμεσα στα φύλα και καταδεικνύει την αδυναμία ουσιαστικής επικοινωνίας μέσω του λόγου. Κυρίως, όμως, ο Μάμετ γράφει ένα έργο για την πολιτική ορθότητα. Γραμμένη το 1992, η «Ολεάννα» ανέβηκε ένα χρόνο αργότερα στο διεθνούς φήμης Royal Court Theater σε σκηνοθεσία του βραβευμένου με Νόμπελ, Χάρολντ Πίντερ. Το 1994 ο ίδιος ο Μάμετ μετέφερε το έργο του και στον κινηματογράφο, με τον ομώνυμο τίτλο.

Ομολογώ ότι εντυπωσιαστήκαμε, τελικά, τόσο από τη διατήρηση της αυθεντικότητας των πρωτότυπων διαλόγων στη μεταφορά τους στην ελληνική γλώσσα, όσο και από τις εξαιρετικές ερμηνείες των πρωταγωνιστών σε δύο ιδιαίτερα απαιτητικούς – σε λόγο και κίνηση – ρόλους.

Αν κάτι θα μπορούσαμε να επισημάνουμε ως λεπτομέρεια, έχει να κάνει με τη διδασκαλία και τη σκηνοθετική καθοδήγηση του γυναικείου ρόλου. Το παίξιμο της ηθοποιού στην πρώτη πράξη θα μπορούσε ίσως να είναι λίγο πιο συγκρατημένο, πιο «μαζεμένο», κι ο ρυθμός της να είναι, γενικά, λιγότερο νευρώδης, έτσι ώστε να μην προδίδεται εξαρχής ο κρυμμένος δυναμισμός της ηρωίδας που θα τη μετατρέψει στο τέλος από θύμα σε θύτη. Αυτό, φυσικά, σε τίποτα δεν μειώνει την ερμηνεία της κυρίας Παπουτσάκη, που ήταν πάρα πολύ καλή, ιδιαίτερα στο τελευταίο και πιο απαιτητικό μέρος του έργου!

Ο Mamet υπήρξε προφητικός στο πού θα μπορούσαν να οδηγήσουν οι καταχρήσεις της πολιτικής ορθότητας στην Αμερική, ενός φαινομένου ενδημικού στον ακαδημαϊκό, κυρίως, χώρο αλλά με τάσεις εξάπλωσης στο σύνολο της κοινωνίας. Ώσπου η κοινωνία, τελικά, αντέδρασε με τρόπο ανώριμο και επιπόλαιο, φέρνοντας στην εξουσία τον πιο χυδαίο λαϊκισμό ως αντίδοτο στην πολιτική ορθότητα. Το θέμα αυτό το αναπτύξαμε σε προηγούμενα κείμενά μας [1,2].

Αξίζει, λοιπόν, μια βόλτα ως τον Βοτανικό για να δείτε ένα αληθινά δυνατό θεατρικό έργο, σε ένα χώρο καλαίσθητο και φιλόξενο. Απ’ ό,τι πληροφορηθήκαμε, έχετε καιρό ως το Πάσχα!

Αναφορές

[1] http://www.aixmi.gr/index.php/otan-i-politiki-oryhotita-ginetai/

[2] http://www.aixmi.gr/index.php/ta-prosopa-tou/

Aixmi.gr

Παρασκευή, 3 Φεβρουαρίου 2017

Ματωμένος γάμος (1989) | του Federico Garcia Lorca

Τηλεοπτική πρεμιέρα: 30 Ιανουαρίου 1989
Σκηνοθεσία: Σταμάτης Χονδρογιάννης
Συγγραφέας: Federico Garcia Lorca
Σενάριο: Νίκος Γκάτσος (μετάφραση κειμένου)
Μουσική σύνθεση: Μάνος Χατζιδάκις
Ηθοποιοί: Άννα Συνοδινού (μάνα) , Νίκος Τζόγιας (φεγγάρι) , Μαρία Δημητριάδου (γειτόνισσα) , Πίτσα Καπιτσινέα (πεθερά) , Στρατής Τσοπανέλης (γαμπρός) , Κώστας Αποστολίδης (Λεονάρδο) , Λήδα Δημητρίου (γυναίκα) , Τασσώ Καββαδία (δούλα) , Γιάννης Αργύρης (πατέρας) , Ελένη Παναγιώτου (νύφη) , Όλγα Τουρνάκη (ζητιάνα) , Ελπίδα Μαζαράκη (γειτόνισσα) , Σπύρος Δρόσος (παλικάρι) , Χρόνης Παυλίδης (παλικάρι) , Βασίλης Παπανίκας (ξυλοκόπος) , Κώστας Καγξίδης (ξυλοκόπος) , Βασίλης Κεχαγιάς (ξυλοκόπος) , Ελένη Κεφαλοπούλου (κορίτσι) , Γιολάντα Μπαλαούρα (κορίτσι) , Λυδία Παπαδημητρίου , Ελίζα Πάλλη (χορός) , Νένα Βενετσάνου (τραγούδι)
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Πλοκή: Ο έρωτας θα τους παρασύρει στην καταστροφή και μαζί όσους άλλους βρίσκονται κοντά τους. Το μεγάλο έργο του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα διαδραματίζεται σε ένα αγροτικό περιβάλλον. Ένας νέος αποφασίζει να παντρευτεί τη γυναίκα που επιθυμεί. Εκείνη δέχεται. Ωστόσο, τη μέρα του γάμου τους εμφανίζεται και πάλι ο παλιός της αγαπημένος, ο Λεονάρντο, και η νύφη φεύγει μαζί του. Ο γαμπρός δεν έχει άλλη επιλογή. Πρέπει να ξεπλύνει την ντροπή και να αποκαταστήσει την τιμή του. Κυνηγάει το παράνομο ζευγάρι μέσα σε μια νύχτα , όπου η φύση οργιάζει. Η κατάληξη θα είναι τραγική...



Κυριακή, 11 Δεκεμβρίου 2016

Σταυροί στο Μέτωπο (1957)

Αναφερόμενοι στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, είχαμε γράψει κάποτε
(http://www.aixmi.gr/index.php/anazhtwntenoxmegalpola/):

--------------------------------------------
Βλέποντας την ιστορία των δύο Παγκοσμίων Πολέμων από καθαρά ηθική σκοπιά, θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί (όχι άδικα) ότι ο δεύτερος είχε ευγενέστερα κίνητρα – την αντίσταση του πολιτισμένου, δημοκρατικού κόσμου απέναντι στη βαρβαρότητα του ναζισμού – σε σύγκριση με τον πρώτο, που ήταν αποτέλεσμα ανταγωνισμών των «μεγάλων» δυνάμεων, και εθνικιστικών φιλοδοξιών των «μικρών». Και είναι αλήθεια ότι ο εγωκεντρισμός περίσσεψε στον Μεγάλο Πόλεμο. Τόσο σε επίπεδο διπλωματίας, όσο και στρατηγικής…

Εκεί, όμως, που ο εγωκεντρισμός αποκτά «δολοφονικές» διαστάσεις είναι στη συμπεριφορά των στρατηγών απέναντι στους ίδιους τους στρατούς που διοικούσαν. Θα καταθέσω μια προσωπική άποψη με κίνδυνο να εξοργίσω τον αναγνώστη: Προσωπικά, δεν γνωρίζω γιατί ο Rudolf Höss (ο «χασάπης» του Auschwitz) ήταν μεγαλύτερος εγκληματίας πολέμου από, π.χ., τον βρετανό στρατηγό Sir Douglas Haig που έστειλε σε άσκοπο, φρικτό θάνατο εκατοντάδες χιλιάδες στρατιωτών σε Somme και Passchendaele (για να μην αναφερθώ και στις αμέτρητες θανατικές καταδίκες, που ελαφρά τη καρδία υπέγραψε, όσων δεν άντεξαν και λιποψύχησαν στα χαρακώματα)! Η ολική περιφρόνηση προς την ανθρώπινη ζωή, εκφρασμένη κυνικά μέσω υπηρεσιακών διαταγών μαζικού θανάτου, ομογενοποιεί σε τέτοιο βαθμό τις συμπεριφορές που, ανεξάρτητα από αξιολογήσεις ιδεολογικών κινήτρων, καθιστά τις ηθικές διαφοροποιήσεις δυσδιάκριτες…
--------------------------------------------

Η υπέροχη αυτή αντιπολεμική ταινία, που βασίζεται σε πραγματικό γεγονός, δικαιώνει τις θέσεις μας...



Σταυροί στο Μέτωπο από tvxorissinora

Παρασκευή, 25 Νοεμβρίου 2016

Για τη Γυναίκα των "Μονολόγων"...


Η οιονεί ποιητική συλλογή "Μονόλογοι στην Αφροδίτη", με το απροκάλυπτα σαρκαστικό της ύφος, εύκολα θα μπορούσε να κατηγορηθεί ως προϊόν "μισογυνισμού". Μοιάζει να περιγράφει τη γυναίκα ως μία σύνθεση ελαττωμάτων: ματαιοδοξία, υποκρισία, ετεροπροσωποποιημένος έρωτας, αναζήτηση συναισθηματικών υποκατάστατων, θεοποίηση κοινών θνητών και κατασκευή "ειδώλων" (που άλλα λατρεύει αληθινά και για άλλα απλώς υποκρίνεται)...

Οι "Μονόλογοι", εν τούτοις, δεν περιγράφουν αυτοτελώς τη γυναίκα. Αναδεικνύουν απλά τις σκοτεινές πλευρές της, τις στενά συνυφασμένες με τη φύση της. Από αυτή την άποψη, θα μπορούσε κάποιος καλοπροαίρετα να δει τη συλλογή ως έναν ύμνο στη γυναίκα. Γιατί, η Τέχνη (έστω κι η "οιονεί") έχει σαν αποστολή να υμνεί το ωραίο. Και την ομορφιά τη συνθέτει η τρομακτική εκείνη αντίθεση ανάμεσα στο σκότος και το φως...


Ταυτότητα


Ρωτάς ποιος είμαι...
Δεν είμαι!
Μορφή δεν έχω
ούτε ταυτότητα.
Αν θέλεις
μπορώ να πάρω τις μορφές
όλων αυτών που πέρασαν
αλλά δε λησμονήθηκαν.
Είμαι καλός σ’ αυτό!
Στο τέλος όπως πάντα
θα γίνω ο αξιολάτρευτος «κανένας»
που δε διεκδικεί υπόσταση
μες στη συνείδησή σου.
Ως τη στιγμή που η νοσταλγία
θα σ’ ωθήσει πάλι
ένα βαρκάρη να ζητήσεις
γενναίο μα κι επιδέξιο,
για λίγο απ’ τον Άδη
να κλέψει τις σκιές...


Αλλού...


Μη με κοιτάζεις
και μη ζητάς να γελαστείς
γιατ’ είναι μάταιο!
Αυτό που αναζητάς δεν είν’ εδώ,
το πήρ’ ο χρόνος
κι έγινε φως θαμπό
που αργοσβήνει
μέσα στον κουρασμένο νου.
Και η μορφή που χάνεται
παίρνει μαζί θαρρείς
και την ταυτότητά σου...

Μου λες πως ένιωσες πολλά.
Μη νιώθεις χρέος:
ξέρω καλά,
εγώ δεν ήμουνα εκεί!
Ήταν μονάχα μια σκιά
που στοίχειωσε ξανά στο νου
και γύρεψε να βγει στο φως
για μια στιγμή,
κλέβοντας τη μορφή μου...


Αποκάλυψη


Ξέρω, πρώτη φορά που έτσι νιώθεις!
Ως τώρα η ζωή σου έν’ απέραντο κενό
διανθισμένο με φροντίδες ανιαρές
και τετριμμένα «πρέπει».
Α, ναι, η μόνη γεύση ευτυχίας
ήταν τα παιδιά...

Και ξάφνου
απ’ της ανυπαρξίας τα βάθη
ανέτειλε ο ήλιος και σε φώτισε!
Κι είδες εσένα
όπως ποτέ δε γνώρισες,
και είπες λόγια
που ποτέ δεν είπες,
λευτερωμένη απ’ τη λογική
από γεννησιμιού που σ’ έπνιγε...

Και όλ’ αυτά
χάρη σε τούτη τη μοναδική,
υπέροχη αφέλεια
που ανατριχιάζει υπερήφανα
στο πλαϊνό το μαξιλάρι!


Παράδεισος


Δε λέω,
γλυκός είναι ο πόνος
να βασιλεύεις στον Παράδεισο
τώρα που φύγαν οι θεοί.
Και οι πατημασιές που αφήκαν
- βαριές και ανεξίτηλες -
το πιο καλό αντίδοτο
στη ματαιοδοξία σου...

Ήρθε λοιπόν η ώρα σου
ευγενικέ κι αόρατε φιλόσοφε:
Μ’ αυτά τα μισοφαγωμένα μήλα
την τέχνη σου όλη βάλε
και της ψυχής σου τη γλυκύτητα
να φτιάξεις μια υπέροχη κομπόστα!


Μάτια


Το βλέμμα σου είν’ άδειο
εδώ στην ερημιά,
πιο άδειο κι απ’ το στερεμένο
το πηγάδι!
Σα να μη βλέπεις πια...
Ίσως γιατί σου λείπουνε
τα ξένα μάτια.
Αυτά που σε κοιτούσαν
και σου ‘διναν ταυτότητα.
Κι αυτά που όλο κρυφόβλεπαν
το κάθε που σου ανήκε
και σ’ έπειθαν, ανόητη
κι εσύ πως το ποθείς!


Αυτοκίνητο


Μου πήρε λίγη ώρα
μα στο ετοίμασα.
Δεν ήταν τίποτα,
μονάχα κάπως κόλλαγε το γκάζι.
Συγνώμη αν καθυστέρησα,
σε βλέπω ανήσυχη και νευρική.
Ελπίζω η φίλη σου
- πώς μου την είπες; -
να μην κακιώσει που άργησες.

Αυτό το άρωμα...
Καινούργιο είναι;

("Μονόλογοι στην Αφροδίτη", από την ΠΑΡΑΛΗΡΗΜΑΤΙΚΗ ΤΡΙΛΟΓΙΑ)

Παρασκευή, 30 Σεπτεμβρίου 2016