Τρίτη, 4 Ιουλίου 2017

Έρωτας και ελευθερία


Απόσπασμα από την επιστολή αποχαιρετισμού ενός άγνωστου συγγραφέα προς την αγαπημένη του:

Ξέρω, θα δυσκολευτείς να καταλάβεις τη φυγή μου. Όμως δεν θα αναζητήσω φτηνές δικαιολογίες για να σώσω την υπόληψη και την καλή μου εικόνα ώστε να προστατέψω την υστεροφημία μου. Παίρνω την ευθύνη πάνω μου και ομολογώ τη δική μου και μόνο αδυναμία: δεν ήμουν αρκετά δυνατός να κρατήσω ζωντανό τον έρωτα μαζί με την ελευθερία. Ένα από τα δύο θα έπρεπε να το θυσιάσω!

Γιατί...

Κουράστηκα πια να φοβάμαι μη χάσω την εύνοιά σου αν έγραφα πράγματα αντίθετα με τα "πιστεύω" σου...

Κουράστηκα να προσαρμόζω τις "αλήθειες" μου στα όρια της αποδοχής σου...

Κουράστηκα να σε βλέπω να αλλάζεις απέναντί μου κάθε φορά που νόμιζες πως έθιγα τα δικά σου "ιερά", που θα 'πρεπε να γίνουν και δικά μου...

Κουράστηκα να απολογούμαι σαν κοινός εγκληματίας γιατί τόλμησα να κρίνω - και όχι να υμνήσω - τους ποιητές που αγάπησες...

...κι εσύ με κάθε τρόπο να με συγκρίνεις μαζί τους, αποδεικνύοντας θριαμβικά τη δική μου κατωτερότητα!

Θέλω τη σκέψη και τη φωνή μου να ανήκουν ξανά σ' εμένα. Να σκέφτομαι ελεύθερα, να μιλώ ελεύθερα, να γράφω ελεύθερα... Χωρίς να φοβάμαι την ποινή της δικής σου μετάλλαξης από στοργική ερωμένη σε σκληρή τιμωρό!

Και, αν το τίμημα της ελευθερίας μου είναι η απάρνηση του έρωτα, εγώ ο δειλός, που άλλον τρόπο δεν έχω να γίνω ελεύθερος, τον απαρνιέμαι!

Γιατί, ο "άλλος τρόπος" θα ήταν να αντέχω, έστω άθελά μου, να σε πληγώνω, αγαπώντας σε και την ίδια στιγμή πολεμώντας αυτά που πιστεύεις κι εκείνα που αγάπησες.

Κι αυτό δεν θα το μπορούσα!

(Ακολουθεί δυσανάγνωστη υπογραφή)

Πέμπτη, 4 Μαΐου 2017

Ευτελούς αξίας...

Old Building in Athens

Σα μπεις στο σπίτι
μην ψάξεις άδικα μες στα συρτάρια,
μην κάνεις άνω-κάτω τις ντουλάπες,
μη χάσεις χρόνο στα πατάρια.
Ό,τι πολύτιμο το έχουν πάρει.

Κάτι ευτελούς αξίας μόνο που υπήρχε
το έθαψαν προχθές...

(ΜΕΤΑ ΤΑ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΑ, από τη συλλογή ΠΑΡΑΛΗΡΗΜΑΤΙΚΗ ΤΡΙΛΟΓΙΑ)

Εικόνες μιας πόλης...

Athens: Monastiraki Square

Old House in Plaka

A cat in Athens

Cat in cafeteria

Lake

Metro Station

Τρίτη, 25 Απριλίου 2017

Φεύγοντας


(Σ’ αυτούς που δεν τρομάζουν στον καθρέφτη...)

...Τώρα φεύγω σα φίλος.
Και παίρνω μαζί τ’ αγάλματα
των δικών σου θεών,
αυτά που πεταμένα είχες στον κήπο.
Με ήσυχη συνείδηση πως δεν τα κλέβω
μα σ’ απαλλάσσω απ’ αυτά.

Και τούτο το φορτίο
που μάζωξα απ’ τα σκουπίδια σου
είναι το πιο μεγάλο δώρο
που μου ’κανες ποτέ!

(ΑΠ' ΤΟ ΝΗΣΙ ΤΟΥ ΝΑΥΑΓΟΥ, από τη συλλογή ΠΑΡΑΛΗΡΗΜΑΤΙΚΗ ΤΡΙΛΟΓΙΑ)

"Τα Χρόνια της Αθωότητας" (κύριο μουσικό θέμα)

Κινηματογραφικό ποίημα από τα λίγα, η ταινία "The Age of Innocence" του Martin Scorsese εξακολουθεί να συγκινεί. Ιστορία μιας ζωής πεταμένης στα σκουπίδια, όπου η κοινωνική καταξίωση είναι ελάχιστη αποζημίωση για την υπαρξιακή κενότητα. Κι ένας έρωτας που δεν τόλμησε να αντιπαρατεθεί με τις συμβάσεις... Η μουσική του Elmer Bernstein, με ένα "άρωμα" από Brahms, υπογραμμίζει ιδανικά τη ρομαντική και συνάμα τραγική ατμόσφαιρα του έργου.


Δευτέρα, 24 Απριλίου 2017

Στην Πόλη του Ήλιου



(Σ’ αυτούς που χάθηκαν μα ξαναβρέθηκαν...)

Στο χάρτη αναζητώ
την Πόλη του Ήλιου
κάπου μακριά (θαρρώ στην Αίγυπτο).
Λένε στον τόπο αυτό
δρόμους παράλληλους δε θά βρεις
αφού οι δρόμοι σαν ακτίνες ηλιακές
ξεχύνονται απ’ τις αμέτρητες
τις κυκλικές πλατείες.

Λένε ακόμα πως, χρόνους πριν
η πόλη ξάφνου στοίχειωσε
από τα δάκρυα μιας μάγισσας μικρής
για ό,τι αγαπημένο είχε χάσει που θρηνούσε.

Οδηγημένος απ’ το θρήνο αυτό
στο χάρτη τελικά ίσως βρω τον τόπο.
Μα εσύ τι θα ’σαι;
Μικρή κουκκίδα ενδεικτική
πλάι στης πόλης τ’ όνομα;
Κάποια πλατεία απόκεντρη
ίσως κι ανώνυμη;
Ή θα ’σαι η πόλη ολόκληρη
που υπήρξε για να γεννηθείς εσύ
και χάθηκε μαζί σου;

Όμως, αν τύχει και σε βρω
και πίσω αυτά που έχασες σου δώσω
τότ’ ίσως με τα μάγια σου
ξανά την πόλη ν’ αναστήσεις!

(ΑΠ' ΤΟ ΝΗΣΙ ΤΟΥ ΝΑΥΑΓΟΥ, από τη συλλογή ΠΑΡΑΛΗΡΗΜΑΤΙΚΗ ΤΡΙΛΟΓΙΑ)

Κυριακή, 23 Απριλίου 2017

Σεξισμός και χυδαιότητα στο "Star Academy"


Η πατρότητα της φράσης αποδίδεται στον Γιώργο Ζαμπέτα. Κάποτε ζήτησαν τη γνώμη του για μια εκκολαπτόμενη σταρ του λαϊκού πενταγράμμου. Αφού την άκουσε, είπε το ανεπανάληπτο:

- Από φωνή, μ**νί.  Αλλά από μ**νί, "φωνάρα" !

Το παραπάνω αξιολογικό κριτήριο ερμηνείας... τραγουδιού είχε στο νου του, ως φαίνεται, ο "πρόεδρος" της κριτικής επιτροπής στο διαβόητο talent (sic) show, "Star Academy" της 22-4-2017, όταν κλήθηκε δια της (διπλά προσμετρούμενης) ψήφου του να αποφασίσει για την αποχώρηση διαγωνιζόμενου από το show, έχοντας να επιλέξει ανάμεσα σε μία σχετική και μία απόλυτη μετριότητα - αγόρι και κορίτσι, αντίστοιχα. Λεπτομέρεια: το κορίτσι ήταν ξανθό και - κατά την άποψη, τουλάχιστον, του προέδρου - γενικώς ευειδές!

Αν άκουσα καλά (γιατί, πιθανόν είναι να με γέλασαν τ' αυτιά μου) ο "ποιοτικός", ο "ασυμβίβαστος", ο αδιαπραγμάτευτα "αντισυμβατικός" πρώην σημαίνων μουσικοσυνθέτης και λάτρης του Βάγκνερ είπε πως, αν είχε ερεθιστεί η ακοή του από τις φωνητικές ερμηνείες, ίσως έδινε ευνοϊκή ψήφο στο αγόρι. Όμως, ελλείψει αμφίπλευρου ακουστικού ερεθισμού, επέλεξε με βάση το "οπτικό" ερέθισμα και μόνο, ψηφίζοντας τελικά υπέρ της παραμονής της κοπέλας στο show. Με άλλα λόγια, το αγόρι μειοδοτούσε de facto λόγω φύλου και παρουσίας. Η επιτομή του σεξισμού!

Σημειώνουμε ότι, στην ίδια εκπομπή, μία εκ των κριτών (η μόνη, τελικά, που έχει επιδείξει επίπεδο, και απορώ πώς βρέθηκε μέσα σ' αυτό το κακόγουστο πανηγύρι!) αρνήθηκε ακόμα και απλά να βαθμολογήσει άλλον διαγωνιζόμενο ο οποίος, σε πρόσφατο σεξιστικό παραλήρημά του, καταφέρθηκε εναντίον συν-διαγωνιζομένου κάνοντας χρήση των αθλιότερων, ελεεινότερων και χυδαιότερων εκφράσεων που έχουν ποτέ ακουστεί στην ελληνική τηλεόραση!(*)

Η εμπορική φιλοσοφία κάποιων τηλεοπτικών μέσων είναι μάλλον προφανής: Η ευτέλεια "κάνει νούμερα" και φέρνει χρήμα. Η χυδαιότητα, το ξέσκισμα, η ανθρωποφαγία, ακόμα και ο σεξισμός στη χειρότερη εκδοχή του (πού είναι ο περιβόητος αντι-ρατσιστικός νόμος, οέο;) πουλούν. Φυσικά, πάντα σε συνάρτηση με το μέσο επίπεδο του τηλεοπτικού κοινού - και, εν επεκτάσει, του ίδιου του λαού...

Κατά τα άλλα, μοναδική παθογένεια και κορυφαίο πρόβλημα στην ιδιωτική τηλεόραση ήταν το "συστημικό" Mega, ο "αντιπαθητικός" Πρετεντέρης, και κάτι λίγα ακόμα που ξεχνώ...

(*) http://www.aixmi.gr/index.php/jefyge-paikths-sto-star-academy/

Aixmi.gr

Παρασκευή, 17 Μαρτίου 2017

«ΟΛΕΑΝΝΑ»: Πολιτική ορθότητα και παιχνίδια εξουσίας

Θέατρο


Βρεθήκαμε πριν λίγες μέρες στο θέατρο OLVIO, στον Βοτανικό, για να παρακολουθήσουμε την παράσταση της «ΟΛΕΑΝΝΑ» (Oleanna) του David Mamet. Η μετάφραση και η σκηνοθεσία ανήκουν στον Νικορέστη Χανιωτάκη, ενώ τους δύο – και μοναδικούς – ρόλους του έργου ερμηνεύουν ο Δημήτρης Πετρόπουλος και η Κατερίνα Παπουτσάκη.

Ομολογώ ότι πήγα στο θέατρο με ένα αίσθημα αμφισβήτησης για τη δυνατότητα αυθεντικής μεταφοράς του πρωτότυπου κειμένου στην ελληνική γλώσσα. Οι διάλογοι του Mamet, που στο μεγαλύτερο μέρος παραπέμπουν σε παράλληλους μονόλογους δύο νευρωτικών που αδυνατούν να συνεννοηθούν μεταξύ τους, απαιτούν μεγάλη δεξιότητα από τον μεταφραστή (για να μην αναφερθώ και στη δυσκολία απόδοσής τους από τους ηθοποιούς).

Συνάντησα στο φουαγιέ πριν την παράσταση τον Δημήτρη Πετρόπουλο και τον ρώτησα πόσο εύκολο είναι, τελικά, να αποδοθεί ο Mamet στα ελληνικά. Μου απάντησε μονολεκτικά, με θυμόσοφο χιούμορ: «Κόλαση!» Πήραμε τους καφέδες μας και συνεχίσαμε την κουβέντα στην όμορφη αυλή στο πίσω μέρος του θεάτρου.

Του ανέφερα ότι είχα πάει εκεί αναμένοντας, κατά κύριο λόγο, να δω μια καυστική σάτιρα πάνω στην πολιτική ορθότητα. «Όχι μόνο», απάντησε. «Είναι εξίσου κι ένα σχόλιο πάνω στην αδυναμία επικοινωνίας, αλλά και τις σχέσεις εξουσίας, ανάμεσα στους ανθρώπους.» Και, μιλώντας για επικοινωνία, βρήκε την ευκαιρία να μου επισημάνει το πόσο σημαντική είναι αυτή ανάμεσα στον ηθοποιό και το κοινό. «Το κοινό δίνει σε εμάς την ενέργεια που έχουμε ανάγκη για να παίξουμε σωστά τους ρόλους», ομολόγησε.

Αντιγράφω από το πρόγραμμα του OLVIO:

Ο Δημήτρης Πετρόπουλος στο ρόλο του Καθηγητή Πανεπιστημίου, και η Κατερίνα Παπουτσάκη στο ρόλο της φοιτήτριας, παγιδευμένοι σε ένα ανελέητο παιχνίδι εξουσίας, αναμετρώνται με σφοδρότητα στο ευαίσθητο πεδίο της εκπαίδευσης. (…) Στην «Ολεάννα», ο Ντέιβιντ Μάμετ διερευνά τα όρια των ανθρωπίνων σχέσεων, σκιαγραφεί τις σχέσεις εξουσίας που αναπτύσσονται ανάμεσα στα φύλα και καταδεικνύει την αδυναμία ουσιαστικής επικοινωνίας μέσω του λόγου. Κυρίως, όμως, ο Μάμετ γράφει ένα έργο για την πολιτική ορθότητα. Γραμμένη το 1992, η «Ολεάννα» ανέβηκε ένα χρόνο αργότερα στο διεθνούς φήμης Royal Court Theater σε σκηνοθεσία του βραβευμένου με Νόμπελ, Χάρολντ Πίντερ. Το 1994 ο ίδιος ο Μάμετ μετέφερε το έργο του και στον κινηματογράφο, με τον ομώνυμο τίτλο.

Ομολογώ ότι εντυπωσιαστήκαμε, τελικά, τόσο από τη διατήρηση της αυθεντικότητας των πρωτότυπων διαλόγων στη μεταφορά τους στην ελληνική γλώσσα, όσο και από τις εξαιρετικές ερμηνείες των πρωταγωνιστών σε δύο ιδιαίτερα απαιτητικούς – σε λόγο και κίνηση – ρόλους.

Αν κάτι θα μπορούσαμε να επισημάνουμε ως λεπτομέρεια, έχει να κάνει με τη διδασκαλία και τη σκηνοθετική καθοδήγηση του γυναικείου ρόλου. Το παίξιμο της ηθοποιού στην πρώτη πράξη θα μπορούσε ίσως να είναι λίγο πιο συγκρατημένο, πιο «μαζεμένο», κι ο ρυθμός της να είναι, γενικά, λιγότερο νευρώδης, έτσι ώστε να μην προδίδεται εξαρχής ο κρυμμένος δυναμισμός της ηρωίδας που θα τη μετατρέψει στο τέλος από θύμα σε θύτη. Αυτό, φυσικά, σε τίποτα δεν μειώνει την ερμηνεία της κυρίας Παπουτσάκη, που ήταν πάρα πολύ καλή, ιδιαίτερα στο τελευταίο και πιο απαιτητικό μέρος του έργου!

Ο Mamet υπήρξε προφητικός στο πού θα μπορούσαν να οδηγήσουν οι καταχρήσεις της πολιτικής ορθότητας στην Αμερική, ενός φαινομένου ενδημικού στον ακαδημαϊκό, κυρίως, χώρο αλλά με τάσεις εξάπλωσης στο σύνολο της κοινωνίας. Ώσπου η κοινωνία, τελικά, αντέδρασε με τρόπο ανώριμο και επιπόλαιο, φέρνοντας στην εξουσία τον πιο χυδαίο λαϊκισμό ως αντίδοτο στην πολιτική ορθότητα. Το θέμα αυτό το αναπτύξαμε σε προηγούμενα κείμενά μας [1,2].

Αξίζει, λοιπόν, μια βόλτα ως τον Βοτανικό για να δείτε ένα αληθινά δυνατό θεατρικό έργο, σε ένα χώρο καλαίσθητο και φιλόξενο. Απ’ ό,τι πληροφορηθήκαμε, έχετε καιρό ως το Πάσχα!

Αναφορές

[1] http://www.aixmi.gr/index.php/otan-i-politiki-oryhotita-ginetai/

[2] http://www.aixmi.gr/index.php/ta-prosopa-tou/

Aixmi.gr