Δευτέρα, 2 Μαΐου 2016

Λόλα (1964)

Σενάριο: Ηλίας Λυμπερόπουλος
Σκηνοθεσία: Ντίνος Δημόπουλος
Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Βοηθός σκηνοθέτη: Παντελής Βούλγαρης


Πέμπτη, 28 Απριλίου 2016

Γράμμα στην Έλεν…


Το σπίτι ήταν παλιό, όμως διατηρούσε κάτι από την περασμένη του αρχοντιά. Το τρίξιμο της σιδερένιας αυλόπορτας έκανε την Έλεν ν’ ανατριχιάσει κάπως (η γιαγιά είχε πάψει προ πολλού να ασχολείται με τέτοια μικρο-ζητήματα). Ανέβηκε με κάποιο δισταγμό τα πέντε-έξι σκαλιά της εισόδου και έβαλε, τελικά, το κλειδί στην πόρτα...

Ο χώρος έμοιαζε από καιρό αφρόντιστος κι η μυρωδιά της κλεισούρας δέσποζε παντού. Είχε καιρό, είναι αλήθεια, να επισκεφθεί τη γιαγιά και σκόπευε να το κάνει κάποια στιγμή το καλοκαίρι. Δικαιολογούσε τον εαυτό της λέγοντας μέσα της πως οι δυο τους ζούσαν τώρα σε διαφορετικές πολιτείες που βρίσκονταν σε απόσταση η μία από την άλλη. Η αλήθεια είναι πως δεν άντεχε να βλέπει τη διαπρεπή νομικό και άλλοτε «σιδηρά κυρία» του Κοινοβουλίου, που κατατρόπωνε με τους πύρινους λόγους της κάθε πολιτικό αντίπαλο, να παρακμάζει ολοένα και πιο πολύ από μια αρρώστια που, εκτός των άλλων, ρουφούσε άπληστα ό,τι είχε απομείνει από τη δύναμη του μυαλού της.

Και να που, μετά από χρόνια, βρισκόταν πάλι στο σπίτι της γιαγιάς. Αυτό που της άφησε κληρονομιά φεύγοντας για άλλες, συμπαντικές πολιτείες...

Σκέφτηκε με απόγνωση το χρόνο που θα της έπαιρνε να ξεδιαλέξει τα πράγματα που θα ‘πρεπε να πεταχτούν πριν αρχίσει η ανακαίνιση του παλιού αρχοντικού. Καθώς ψαχούλευε μηχανικά διάφορα μικροαντικείμενα, το μάτι της έπεσε σε ένα παλιό συρτάρι. Έκανε να το ανοίξει μα αυτό είχε σχεδόν κολλήσει από τη σκόνη και την πολυκαιρία. Στο τέλος τα κατάφερε. Ήταν το μέρος που η γιαγιά φύλαγε παλιές επιστολές. Οι περισσότερες ήταν γράμματα από φίλους και ευχετήριες κάρτες, μία όμως της τράβηξε την προσοχή.

Στο πάνω μέρος του κιτρινισμένου χαρτιού υπήρχε ευδιάκριτος ο λογότυπος του Τμήματος Νομικής ενός μεγάλου πανεπιστημίου που βρισκόταν σε κάποια πολιτεία στα βορειοανατολικά. Κάτω από την ιδιόχειρη υπογραφή, στο τέλος της επιστολής, ήταν τυπωμένο το όνομα ενός γνωστού καθηγητή της γιαγιάς από την εποχή που εκείνη σπούδαζε ακόμα νομικά στο πανεπιστήμιο.

Η περιέργεια νίκησε το άγχος για τον λιγοστό διαθέσιμο χρόνο, και η Έλεν ξεκίνησε να διαβάζει τα λόγια που απευθύνονταν κάποτε σε κάποια άλλη Έλεν, πάνω-κάτω στη δική της νεαρή ηλικία...

----------------------------------------

Αγαπημένη μου Έλεν,

Θα αφήσω αυτή την επιστολή στη γραμματεία του πανεπιστημίου, αφού δεν γνωρίζω πού αλλού να τη στείλω ώστε να σε βρει. Ελπίζω τούτη τη στιγμή να τη διαβάζεις ήδη.

Μη φανταστείς πως σου γράφω για να σε νουθετήσω ή να σε μαλώσω. Όχι, δεν έχω τέτοιες προθέσεις. Άλλωστε, σ’ εσάς τους μαθητές μου λέω πάντα πως πριν από κάθε άλλον οφείλει κανείς να κρίνει τον εαυτό του τον ίδιο!

Θέλω λοιπόν απλά να σου ζητήσω συγνώμη. Γιατί, φάνηκα λίγος για το καθήκον που μου ανατέθηκε όταν πήρα στα χέρια μου μια νεαρή, φιλόδοξη και άκρως ευφυή πρωτοετή φοιτήτρια με αποστολή να την καθοδηγήσω ως δάσκαλος μέχρι το τέλος της διαδρομής. Κι αυτό που αποδίδω πίσω στην κοινωνία είναι όχι μία νέα επιστήμων αλλά ένα άτομο απογοητευμένο, διαψευσμένο, παραιτημένο...

Αποδείχθηκα ανάξιος να σε πείσω για την ίδια σου την αξία, να σε θωρακίσω απέναντι σε κάθε κακόβουλη και άδικη κριτική, να σε δυναμώσω όσο χρειαζόταν για να αγνοήσεις τους μικρούς και τους δόλιους και να προχωρήσεις δίχως φόβο κι αμφιβολία στο σκοπό σου.

Φάνηκα μικρός, ελάχιστος, μπροστά στην πρόκληση που μου παρουσιάστηκε, που ήταν τύχη μαζί και ευλογία: Λίγο πριν το ξημέρωμα του εικοστού αιώνα, να είναι μια δική μου μαθήτρια η πρώτη γυναίκα που θα αποφοιτούσε ως νομικός από τούτο εδώ το παραδοσιακά ανδροκρατούμενο πανεπιστήμιο. Και – ποιος ξέρει; – ίσως κάποια μέρα ακόμα και η πρώτη γυναίκα πολιτικός σ’ αυτή την πολιτεία!

Πρέπει, εν τούτοις, να παραδεχθώ ότι πρόσφερες ανείπωτη χαρά στους συμφοιτητές σου. Έβλεπα χθες πόσο έλαμπαν τα πρόσωπά τους μόλις μαθεύτηκε η πρόθεσή σου να παραιτηθείς από τις σπουδές σου και να φύγεις από το πανεπιστήμιο. Τελικά, οφείλω να υποκλιθώ στη μεθοδικότητα και την αποτελεσματικότητά τους! Πέτυχαν να απαλλαγούν από μια ενοχλητική παρουσία και, ταυτόχρονα, να δικαιώσουν τη διάχυτη αμφισβήτηση που υπάρχει για την ικανότητα της γυναίκας να στέκει ορθή μπρος στις προκλήσεις και να φτάνει στην εκπλήρωση των στόχων της.

Ένα είναι βέβαιο: Θα σε καταγράψει η ιστορία σαν τη μοναδική περίπτωση γυναίκας που τόλμησε να χτυπήσει την πόρτα αυτού του πανεπιστημίου. Γιατί, σίγουρα δεν θα υπάρξει άλλη μετά τη φυγή σου. Και δεν λέω «μετά την αποτυχία σου», αφού ο αληθινά αποτυχημένος θα είμαι εγώ, ο δάσκαλός σου!

Να είσαι πάντα ευτυχισμένη όπου κι αν βρεθείς. Αν και στο βάθος ελπίζω ακόμα πως αύριο, μπαίνοντας στο αμφιθέατρο, θα σε βρω στη γνώριμη θέση σου, έτοιμη να μου δυσκολέψεις όπως πάντα τη ζωή με τις διαπεραστικές απορίες κι ερωτήσεις σου...

Ο δάσκαλός σου,
Καθηγητής C.J.P.

--------------------------------

Η Έλεν θυμήθηκε τότε τα αινιγματικά λόγια που της είχε πει κάποτε η γιαγιά της δίχως να δώσει άλλη εξήγηση:

«Αν ποτέ νιώσεις την ανάγκη να το βάλεις κάτω, θυμήσου τούτο: Όση αλήθεια κι αν βρίσκεται στο φως των αστεριών, υπάρχει πάντα μια μεγαλύτερη Αλήθεια που κρύβεται μέσα σου. Κι αν δεν μπορείς να τη δεις, αφέσου στα χέρια εκείνων που θα σου φωτίσουν το δρόμο!»

Δίπλωσε προσεχτικά το γράμμα και το έβαλε με μια αργή, σχεδόν τελετουργική κίνηση στην τσάντα της...

* Το κείμενο βασίζεται σε μια ιδέα του Αριστείδη Μαγουλά.

Aixmi.gr

Τετάρτη, 20 Απριλίου 2016

45m² (2010)

Μια ταινία του Στράτου Τζίτζη (σενάριο-σκηνοθεσία-συμπαραγωγή)
Εντυπωσιακή ερμηνεία από την Έφη Λογγίνου!


Δευτέρα, 18 Απριλίου 2016

Σώσε με (2001)

Σενάριο - Σκηνοθεσία: Στράτος Τζίτζης
Εξαιρετική ερμηνεία από τη Μαρία Ζορμπά!


Κυριακή, 10 Απριλίου 2016

Τα Κόκκινα Φανάρια (1963)

Σενάριο: Αλέκος Γαλανός
Σκηνοθεσία: Βασίλης Γεωργιάδης
Σύνθεση μουσικής: Σταύρος Ξαρχάκος
Υποψηφιότητες: Όσκαρ Καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας


Τετάρτη, 23 Μαρτίου 2016

Alejandro Casona: "Βάρκα δίχως ψαρά" (La barca sin pescador)

Το αριστουργηματικό θεατρικό έργο του Alejandro Casona (1903-1965), "Βάρκα δίχως ψαρά", σε ελληνική ραδιοφωνική διασκευή ως "ντουμπλάρισμα" σε ισπανική θεατρική παράσταση.

Σε ένα από τα κορυφαία έργα θεατρικής φιλοσοφίας του 20ού αιώνα, ο Αλεχάντρο Κασόνα εξετάζει το ζήτημα της ηθικής της πρόθεσης. Παραπέμπει στον Φάουστ αλλά "σκάβει" σε βαθύτερα και σκοτεινότερα ένστικτα του ανθρώπου που τον οδηγούν στο έγκλημα (και μάλιστα με τα ταπεινότερα των ελατηρίων) δίχως ίχνος ηθικής αναστολής. Ο Κασόνα, όμως, επιλέγει να κλείσει το δράμα με ένα αισιόδοξο μήνυμα: ότι, στο βάθος της ανθρώπινης συνείδησης υπάρχει πάντα - εν υπνώσει, έστω - το καλό. Κι αυτό είναι που στο τέλος θριαμβεύει!

Ο δημιουργός ισορροπεί αριστουργηματικά ανάμεσα στο δράμα και την κωμωδία, με τη δεύτερη συνιστώσα να εκφράζεται με την αποθέωση του παράλογου: Ο ίδιος ο Διάβολος, σε ρόλο τέλειου ηθικολόγου, διδάσκει στον άνθρωπο το καλό και την αρετή δίνοντάς του ένα ανεπανάληπτο μάθημα ηθικής!






Κυριακή, 6 Μαρτίου 2016

Μέχρι το πλοίο (1966)

Η πρώτη ταινία του Αλέξη Δαμιανού - πριν την "ΕΥΔΟΚΙΑ" - αποτελείται από 3 ξεχωριστές ιστορίες. Συνδετικός κρίκος είναι ο βασικός ήρωας (Δαμιανός) και η πορεία του από ένα ορεινό χωριό ως τον Πειραιά για να φύγει μετανάστης στην Αυστραλία...



Σάββατο, 5 Μαρτίου 2016

"Ο Άνθρωπος του Τραίνου": Ένα μουσικό αίνιγμα...

Ένα από τα άλυτα μυστήρια του ελληνικού κινηματογράφου είναι η ταυτότητα του ανθρώπου που είχε την ευθύνη της μουσικής επένδυσης στο αριστούργημα του Ντίνου Δημόπουλου, "Ο Άνθρωπος του Τραίνου" (1958). Η απουσία του ονόματος του μουσικού συντελεστή από τους τίτλους της ταινίας προδιαθέτει κάποιον να σκεφτεί πως πρόκειται απλά για μια όντως αριστοτεχνική επένδυση βασισμένη σε προκάτ μουσικό υλικό (κάτι σαν αυτές, π.χ., που έκανε με επιτυχία ο Χρήστος Μουραμπάς σε αναρίθμητες ελληνικές ταινίες). Όμως, η ομοιογένεια και η αυτοσυνέπεια του μουσικού ύφους, καθώς και το απόλυτο δέσιμο της μουσικής με τη φιλμική δράση ως την παραμικρή της λεπτομέρεια, δείχνουν ότι η μουσική (συνδυασμός "κοσμοπολίτικης" τζαζ και "κλασικής" ορχηστρικής γραφής) ήταν μάλλον πρωτότυπη και γραμμένη ειδικά για την ταινία.

Γενικά, η απουσία του ονόματος ενός συντελεστή από τους τίτλους μιας ταινίας δεν είναι ασυνήθης περίπτωση. Για παράδειγμα, το όνομα της Δέσπως Διαμαντίδου δεν εμφανίζεται πουθενά στα "Κόκκινα Φανάρια", αν και η ίδια είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στην ταινία! Οι καλλιτέχνες συχνά δεσμεύονται με συμβόλαια με κάποια κινηματογραφική εταιρεία, τα οποία δεν τους επιτρέπουν τη συμμετοχή σε ταινίες άλλης εταιρείας, εκτός αν δεν αναφέρονται τα ονόματά τους στους τίτλους ("uncredited" λέγονται στο Χόλιγουντ τέτοιες "ανώνυμες" συμμετοχές). Δεν αποκλείεται, λοιπόν, το όνομα του μουσικοσυνθέτη στον "Άνθρωπο του Τραίνου" να παραλείφθηκε εξαιτίας κάποιου νομικού ασυμβίβαστου.

Τεχνικά μιλώντας, αν θελήσει κάποιος να περιγράψει το μουσικό ύφος ενός soundtrack θα σταθεί σε τέσσερα, κυρίως, επιμέρους στοιχεία: το ρυθμό, την αρμονία, την ενορχήστρωση και την ανάπτυξη των μουσικών θεμάτων κατά μήκος της ταινίας. Ξαναείδα πρόσφατα μια από τις κλασικές κωμωδίες του ελληνικού σινεμά: "Το Τρελοκόριτσο", επίσης παραγωγής 1958. Πέραν από το αχτύπητο δίδυμο Καρέζη-Κωνσταντάρα, στάθηκα στην εξαιρετική μουσική επένδυση του Ζακ Ιακωβίδη. Και όχι μόνο αυτό: Πρόσεξα την εκπληκτική ομοιότητα μουσικού ύφους (όπως το προσδιορίσαμε πιο πάνω) με τον αινιγματικό "Άνθρωπο του Τραίνου"!

Όμοιες σκέψεις έκανα για τους "Χαρούμενους Αλήτες", μια άλλη ταινία παραγωγής 1958 (τούτη τη φορά, με την Αλίκη), όπου το πανέμορφο soundtrack - που κι αυτό υπογράφει ο Ζακ Ιακωβίδης - έχει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά ύφους που μας παραπέμπουν στον "Άνθρωπο του Τραίνου".

Δεν ισχυρίζομαι, φυσικά, ότι έλυσα το μυστήριο της μουσικής επένδυσης της ταινίας του Δημόπουλου. Αξίζει, όμως, να σταθεί κάποιος στις ομοιότητες που προανέφερα, οι οποίες κάθε άλλο παρά συμπτωματικές μοιάζουν να είναι...