Πύλη του Αδριανού

Σκέψεις και εικόνες για την "Συνοικία το Όνειρο"

 Σε προηγούμενη ανάρτηση μιλήσαμε για το νεορεαλιστικό αριστούργημα του Αλέκου Αλεξανδράκη, "Συνοικία το Όνειρο" (1961). Όπως αναφέραμε, η ταινία λογοκρίθηκε σημαντικά από τις αρχές της εποχής (υπό τον φόβο πιθανής δυσφήμισης της χώρας με την έκθεση εικόνων κοινωνικής εξαθλίωσης) και ουδέποτε αποκαταστάθηκε στην αυθεντική της μορφή, αφού οι σκηνές που περικόπηκαν καταστράφηκαν άμεσα (κάηκαν!) από την επιτροπή λογοκρισίας.

Εδώ προκύπτει ένα σημαντικό ερώτημα: Είναι δυνατόν να μην είχε κρατηθεί έστω μία κόπια της ταινίας από τους παραγωγούς, αλλά η μοναδική κόπια που υπήρχε να δόθηκε στην επιτροπή με πιθανή την (μερική, τουλάχιστον) κατάσχεση ή και καταστροφή της; Ομολογώ ότι μου είναι πολύ δύσκολο να το διανοηθώ!

Πάντως, τίποτα στο έργο δεν προδίδει την περικοπή των σκηνών. Η αφήγηση είναι γραμμική και την χαρακτηρίζει απόλυτη συνέχεια, ενώ καμία από τις ιστορίες δεν αφήνει την αίσθηση του ανολοκλήρωτου (με άλλα λόγια, δεν εντοπίζονται σεναριακές "τρύπες").

Έχω διαβάσει αρκετά σχόλια θαυμαστών της ταινίας, οι οποίοι ρωτούν αν γνωρίζει κάποιος τι ακριβώς περιλάμβαναν οι κομμένες σκηνές. Την απάντηση έδωσε σε συνέντευξή του στην ΕΡΤ ο ίδιος ο σκηνοθέτης. Αυτό που κυρίως επεδίωξαν οι λογοκριτές ήταν να μην προσδιορίζεται το γεωγραφικό στίγμα του "Ασύρματου" ως γειτονιάς κοντά στο κέντρο της Αθήνας, πράγμα που θεωρούσαν ότι θα έβλαπτε τον τουρισμό. Γι' αυτό τον λόγο, εξ άλλου, στους τίτλους τέλους οι παραγωγοί της ταινίας ευχαριστούν γενικά και αόριστα "τους κατοίκους της συνοικίας που γυρίστηκε (η ταινία)".

Στις πιο κάτω εικόνες βλέπουμε τα σκαλάκια που συνέδεαν τον προσφυγικό συνοικισμό με τον λόφο του Φιλοπάππου (τα ανεβοκατέβαιναν οι ήρωες της ταινίας) όπως σώζονται ως σήμερα.

Στη θέση των προσφυγικών παραγκών, βέβαια, σήμερα ορθώνεται η μεγάλη πολυκατοικία στου Φιλοπάππου και, πιο κάτω, τα πέτρινα σπίτια στα Πετράλωνα (δεν φαίνονται). Ο φοβερός γκρεμός, όμως, είναι πάντα εκεί, να μας θυμίζει την τραγικότητα της ανθρώπινης μοίρας...

Photo: C.J.Papachristou

Photo: C.J.Papachristou

Photo: C.J.Papachristou

Photo: C.J.Papachristou

Photo: C.J.Papachristou

Photo: C.J.Papachristou

Το "παράδοξο" της Μυκόνου δεν είναι παράδοξο!

 Από αμφισβητίες του εμβολιαστικού προγράμματος (μεταξύ αυτών και κάποιοι παλιοί μαθητές μου) διαβάζω θριαμβευτικά σχόλια περί de facto κατάρριψης του "αφηγήματος" της προστασίας που προσφέρουν τα εμβόλια κατά του covid. Αφορμή για τις θριαμβολογίες έδωσε το αναπάντεχο(;) lockdown που επιβλήθηκε στη Μύκονο, το "νησί-πρότυπο" και την "πρωταθλήτρια" στους εμβολιασμούς, με σχεδόν το 90% των κατοίκων της πλήρως εμβολιασμένο.

Πριν σπεύσουμε να υποκλιθούμε στους αμφισβητίες και να τους συγχαρούμε για την "δικαίωση" των απόψεών τους, καλό είναι να λάβουμε υπόψη δύο ζητήματα που δεν επιδέχονται αμφισβήτηση:

1. Όπως έχουν κατ' επανάληψη τονίσει οι ειδικοί, το εμβόλιο δεν αποτρέπει τη μόλυνση από covid, ούτε τη μετάδοση του ιού από εμβολιασμένο άτομο σε άλλο άτομο, αν και μειώνει σημαντικά τις πιθανότητες για τέτοια ενδεχόμενα. Αυτό από το οποίο κυρίως προφυλάσσει το εμβόλιο είναι η σοβαρή νόσηση που οδηγεί τον ασθενή στο νοσοκομείο, ίσως ακόμα και στην ΜΕΘ. Έτσι, αν ακόμα και οι εμβολιασμένοι (πόσο μάλλον οι ανεμβολίαστοι) δεν τηρούν τα απαραίτητα μέτρα κοινωνικής απόστασης, ο αριθμός των μολύνσεων μπορεί να αυξηθεί σημαντικά. Τέτοια μέτρα, μόνο αφελείς πιστεύουν ότι τηρούνταν στη Μύκονο!

2. Σε ό,τι αφορά τη Μύκονο, οι ειδικοί (βλ., π.χ., [1,2]) επισημαίνουν ότι το υψηλό ποσοστό εμβολιασμού αφορά τον μόνιμο πληθυσμό, ο οποίος, όμως, είναι ασύγκριτα μικρότερος από τους επισκέπτες και τους εποχικούς εργαζόμενους στο νησί (δείτε, π.χ., τα στοιχεία που παραθέτει η ίδια η γραμματέας του Δ.Σ. της Ένωσης Ξενοδόχων Μυκόνου [3]). Και είναι οι δύο τελευταίες κατηγορίες που με την ανεύθυνη στάση τους προκάλεσαν την έξαρση των κρουσμάτων, καθώς μάλιστα υπολογίζεται ότι μεγάλο μέρος τους είναι άτομα ανεμβολίαστα.

Η περίπτωση της Μυκόνου, λοιπόν, δεν προσφέρεται για περαιτέρω αμφισβητήσεις και ανέξοδες θριαμβολογίες εναντίον του εμβολιαστικού προγράμματος. Το εμβόλιο - δυστυχώς - δεν είναι πανάκεια, είναι όμως ό,τι καλύτερο μας βρίσκεται τούτη τη στιγμή για να αντιμετωπίσουμε το τέρας!

Υ.Γ.: Προκαλεί βαθιά θλίψη η συμπεριφορά που επεφύλαξαν οι αντιεμβολιαστές "με τους σταυρούς και τις σημαίες" στον βετεράνο ηθοποιό Τάκη Χρυσικάκο [4], τον οποίο εξύβρισαν και στον οποίο ευχήθηκαν, ειρωνικά, "καλό παράδεισο" όταν νόσησε από covid. Η αιτία ήταν πως είχε κάνει τα εμβόλια. Κι εγώ θυμάμαι το "να πεθάνετε όλοι, ρε!", έξω από τη Μαρφίν το 2010...

"Αν δεν είχες κάνει τα εμβόλια, τώρα δεν θα μιλούσαμε", είπαν οι γιατροί στον συμπαθή ηθοποιό. Και αυτό τα λέει όλα.

[1] Μύκονος: Από «πρωταθλήτρια» στους εμβολιασμούς, στο μίνι lockdown

[2] Στη Μύκονο δεν τηρούνται τα μέτρα! Μεγάλα ποσοστά ανεμβολίαστων ανάμεσα σε εργαζομένους

[3] Ανοιχτή επιστολή προς τον υπουργό Τουρισμού Χ. Θεοχάρη

[4] Τάκης Χρυσικάκος: "Οι αρνητές του εμβολίου με έβριζαν"

Όταν οι αντιεμβολιαστές αποκαλούν τους άλλους "μαλάκες"...

Σε ανάρτηση σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης διάβασα πρόσφατα μία χαριτωμένη ιστορία που κοινοποίησε σημαίνων εκπρόσωπος του αντιεμβολιαστικού κινήματος (όχι από τους απαίδευτους και αφελείς "ψεκασμένους" αλλά από τους άλλους, τους διανοούμενους...).

Σύμφωνα με το σενάριο, ο εκπρόσωπος είχε πάει το βραδάκι για καφέ σε γνωστό του στέκι. Άμα τη εμφανίσει της σερβιτόρας, της κάνει την ερώτηση αν "μέσα είναι για τους μπολιασμένους (sic)". Εκείνη του απαντά ότι την ώρα εκείνη υπήρχε γενική πρόσβαση στο εσωτερικό της καφετέριας, καθώς ήταν ανοιχτή η οροφή. Ο περιορισμός σε "μπολιασμένους" ίσχυε μόνο το πρωί που η οροφή ήταν κλειστή λόγω ζέστης και λειτουργούσαν τα κλιματιστικά.

Ο εκπρόσωπος τότε τη ρώτησε, γελώντας, αν οι πελάτες δείχνουν "πασαπόρτι" για να πιουν έναν απλό καφέ. Για να εισπράξει την χαμηλόφωνη και εξίσου γελαστή απάντηση (η οποία προφανώς τον ικανοποίησε πολύ) από την "κοπελιά που είναι - δεν είναι 22 ετών":

" Ναι οι μαλάκες ! "

Παραβαίνοντας τη σιωπηρή συμφωνία με τον εαυτό μου να μην αποδίδω σημασία σε πράγματα που απειλούν την ομαλή λειτουργία του πεπτικού μου συστήματος (ώστε να αποφεύγω τη χρήση αντιεμετικών σκευασμάτων), δεν αντιστέκομαι στον πειρασμό ενός σύντομου σχολίου:

Εύγε στην κοπελιά των 22 που αποκαλεί "μαλάκες" τους πελάτες της επιχείρησης από την οποία τρώει ψωμί, επειδή - άκουσον, άκουσον - συμμορφώνονται με τους όρους που (καλώς ή κακώς) τους έχουν επιβληθεί ως προϋπόθεση για τη χρήση των υπηρεσιών της!

Βέβαια, το ότι δημοσιοποιείται το προϊόν της ανωριμότητάς της, προβαλλόμενο - προφανώς εγκωμιαστικά - ως δείγμα "εξυπνάδας", δεν είναι δική της ευθύνη αλλά ευθύνη εκείνων που, με ακατανόητη εμμονή που γεννά ερωτηματικά ως προς την αγνή ανιδιοτέλεια των κινήτρων τους, έχουν αναγάγει σε σταυροφορία τη διάδοση των αντι-εμβολιαστικών τους πεποιθήσεων.

Όταν, όμως, η εμμονική τους μανία φτάνει ως την εργαλειοποίηση συμπεριφορών που εντάσσονται στο χαμηλότερο σκαλί της κλίμακας της ανθρώπινης ευτέλειας, τότε μάλλον πρέπει να επανεξετάσουν την αποτελεσματικότητα των μέσων τα οποία μετέρχονται για να πείσουν εμάς τους "μαλάκες" ότι η Γη δεν είναι στρογγυλή. Τουλάχιστον, ας γίνεται η συζήτηση σε κάποιο (λέμε τώρα) επίπεδο, που κάποτε θεωρούσαμε ότι διέθεταν...

Συνοικία το Όνειρο (1961)

Το νεορεαλιστικό αριστούργημα του Αλέκου Αλεξανδράκη. Η ταινία λογοκρίθηκε βάναυσα από τις αρχές της εποχής και ουδέποτε αποκαταστάθηκε στην αυθεντική εκδοχή της, αφού οι σκηνές που κόπηκαν καταστράφηκαν. Πάντως, ακόμα και στη μορφή που τη γνωρίζουμε, η ταινία μοιάζει ολοκληρωμένη και απόλυτα συνεκτική!

Τα γυρίσματα έγιναν το 1961 στην περιοχή του "Ασύρματου", στους πρόποδες του Φιλοπάππου από την πλευρά των Πετραλώνων, με ντεκόρ τις εναπομένουσες προσφυγικές παράγκες εκείνων που ήρθαν από την Αττάλεια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Μεγάλο μέρος των χαμόσπιτων είχε ήδη κατεδαφιστεί και αντικατασταθεί από τα πέτρινα σπίτια και τη μεγάλη πολυκατοικία στου Φιλοπάππου, που υπάρχουν ως σήμερα. Και, επειδή όλα πρέπει να λέγονται, η αποκατάσταση των προσφύγων με την εγκατάστασή τους σε νέα, σύγχρονα σπίτια ήταν μία πρωτοβουλία της τότε βασίλισσας Φρειδερίκης (1956).

Διαβάστε σχετικά...

Δείτε το εξαιρετικό ντοκιμαντέρ του Γιώργου Παπανδρέου:

Καλοκαίρι 2015: Μνήμες που πονούν...

Κάθε χρόνο τέτοιες μέρες θυμάμαι με φρίκη το εφιαλτικό καλοκαίρι του 2015, τότε που μία χαρούμενα ανέμελη παρέα ερασιτεχνών τυχοδιωκτών με - ελέω αφελούς λαού - θεσμικές εξουσίες είχε επιχειρήσει να βγάλει τη χώρα από τον κόσμο στον οποίο ανήκε και να την εντάξει στο... πουθενά!

Και, αν πολλά θα μπορούσαν, ίσως, να συγχωρηθούν και να λησμονηθούν, δύο πράγματα θα μείνουν αλησμόνητα και ασυγχώρητα: η απόπειρα διχασμού της κοινωνίας, που την οδήγησε στα όρια ενός οιονεί εμφυλίου, και ο δόλιος και πολιτικά καιροσκοπικός δηλητηριασμός της νεολαίας με αισθήματα μίσους ενάντια σε όσους της υποδείχθηκαν ως "εχθροί"...

Το κείμενο στο οποίο παραπέμπω στο τέλος γράφτηκε με κάποια χρονική απόσταση από τα γεγονότα του 2015, πράγμα που επέτρεψε μία πιο ψύχραιμη θεώρηση των πραγμάτων (τούτο θα ήταν αδύνατο το καλοκαίρι του '15, όταν ο γράφων - και μη διαθέτων, τότε, τραπεζικές κάρτες ή μετρητά στο σπίτι - βίωσε για ένα διάστημα το αίσθημα της πείνας - κυριολεκτικά! - και την αγωνία της άμεσης ανάγκης αμοιβής γιατρών για επείγοντα περιστατικά υγείας...).

Η φωτογραφία του κειμένου τραβήχτηκε από εμένα σε κάποια συγκέντρωση, στο Σύνταγμα, εκείνων που χλευάστηκαν, γελοιοποιήθηκαν, διασύρθηκαν, καθυβρίστηκαν ως "ξεπουλημένοι" και "Μενουμευρώπη" από τους αντι-μνημονιακούς "επαναστάτες" τού ΟΧΙ. Το οποίο εντός μίας εβδομάδας έγινε ΝΑΙ χωρίς να ανοίξει μύτη!

Μία συγνώμη δεν ακούστηκε ποτέ. Όσο για τους πρώην επαναστάτες του αντι-μνημονιακού αγώνα, καταπιάνονται τώρα με άλλο, ακόμα πιο κρίσιμο εθνικό ζήτημα: την αμφισβήτηση της σοβαρότητας της πανδημίας και την αντίσταση σε κάθε μέτρο - και άρνηση σε κάθε μέσο - αντιμετώπισής της. Τελικά, κάθε κρίση - οικονομική ή υγειονομική - είναι μία ευκαιρία γι' αυτόν τον λαό να επιδείξει την ευρηματικότητά του στις απόπειρες αυτοκτονίας του...

ΤΟ ΒΗΜΑ - Αναμνήσεις από ένα εκλογικό κιόσκι...

Ο "Πύργος των Ανέμων" στη Ρωμαϊκή Αγορά

Ένας Αθηναίος στη Γλυφάδα...

Για πολλά χρόνια οι σχέσεις μου με τη Γλυφάδα ήταν το πολύ... τουριστικές. Ώσπου, πριν κάπου τρία χρόνια, μία προσωπική υπόθεση με έκανε να βρίσκομαι εκεί σχεδόν καθημερινά για έναν ολόκληρο χρόνο. Οι μνήμες είναι γλυκόπικρες... Από τη μία, η εικόνα ενός αγαπημένου προσώπου που βρέθηκε στην ανάγκη να διανύσει τον τελευταίο χρόνο της ζωής μακριά από τον φυσικό της χώρο και τα οικεία της πρόσωπα. Από την άλλη, η ομορφιά του τοπίου – από τα βάθη της στεριάς ίσαμε τη θάλασσα – που δρα στον επισκέπτη σαν ψυχοθεραπεία...

Φεύγοντας αργά το απόγευμα ή νωρίς το βράδυ, είχα αποκτήσει τη συνήθεια να κάνω τη διαδρομή ως το μετρό του Ελληνικού με τα πόδια. Διασχίζοντας ένα μεγάλο κομμάτι της Γλυφάδας, δεν μπορούσα να μη θαυμάσω την εικόνα μιας πόλης φροντισμένης με πολύ μεράκι και καλό γούστο, σε οδυνηρή αντίστιξη με τη δική μου πόλη, την Αθήνα, έναν τόπο που έπαψε εδώ και καιρό να προσφέρει ποιότητα ζωής. Και, ίσως η υποσυνείδητη ζήλεια ενός φανατικού Αθηναίου με εμπόδισε ως τώρα να γράψω δυο λόγια για τη Γλυφάδα, το μέρος που συνδέεται με τα πιο αντιφατικά – αλλά και απόλυτα αλληλοεξαρτώμενα – συναισθήματά μου των τελευταίων τριών χρόνων...

Στο σημείο αυτό θα ήθελα να βάλω στην κουβέντα τον φίλο μου τον Αριστείδη. Υπήρξε τόσο Αθηναίος όσο κι εγώ (έμενε στα Πατήσια), ως τη στιγμή που μετακόμισε οριστικά στη Γλυφάδα καθώς παντρεύτηκε κόρη μεγαλοαστικής οικογένειας της περιοχής. Καθηγητής θετικών επιστημών κι εκείνος, δηλώνει πάντα «πολύ απασχολημένος» σε όποιον έχει την απρονοησία να του τηλεφωνήσει στο σπίτι τη στιγμή που δεν έχει όρεξη για κουβέντα! Τούτη τη φορά, όμως, του είπα πως πρόκειται για μία μίνι συνέντευξη με θέμα τη Γλυφάδα. «Καλά, πάρε με κατά τις εφτά το βράδυ», μου αποκρίθηκε με ένα κλικ μικρότερης δυσφορίας απ’ όσο συνήθιζε.

Στις εφτά ακριβώς τηλεφώνησα. Και, χωρίς ιδιαίτερους προλόγους, του έθεσα τις ερωτήσεις που είχα ετοιμάσει:

Θύμισέ μου από πότε μένεις στη Γλυφάδα.

«Εδώ και κάπου είκοσι χρόνια. Για την ακρίβεια, από το 2002, τότε που παντρεύτηκα.»

Έχει αλλάξει η Γλυφάδα από τότε που πρωτο-πήγες; Αν ναι, σε τι;

«Δεν έχει αλλάξει αισθητά – αν εξαιρέσεις, βέβαια, κάποια καινούργια σπίτια ή καταστήματα. Η γενική εικόνα, πάντως, της Γλυφάδας έχει διατηρηθεί μέσα στον χρόνο.»

Κατά τη γνώμη σου, πόσο διαφορετική είναι η σημερινή Γλυφάδα από τη σημερινή Αθήνα;

«Η μέρα με τη νύχτα. Καμία σύγκριση δεν είναι δυνατή!»

Θέλεις να μου το αναλύσεις αυτό; Σε τι υπερτερεί η Γλυφάδα σε σχέση με την Αθήνα;

«Θα σου μιλήσω έξω από τα δόντια. Η Αθήνα υποφέρει από μία χαμηλού επιπέδου πολυπολιτισμικότητα, η οποία αναπτύχθηκε κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Παλιά δεν ήταν έτσι. Θα έλεγα, μάλιστα, ότι κάποτε η Αθήνα ήταν πιο ωραία από τη Γλυφάδα! Αν σήμερα έχουν αντιστραφεί οι όροι, τούτο οφείλεται στο ότι η Γλυφάδα δεν επέτρεψε μία ανάλογη πολιτισμική αλλοίωση...»

Η Γλυφάδα φημίζεται για το υψηλό κόστος ζωής σε αυτήν. Πόσο αληθεύει αυτό;

«Εντάξει, είναι αναμενόμενο για μία περιοχή με υψηλά στάνταρ στην ποιότητα ζωής. Από την άλλη, κάποιες υπερβολές που ακούγονται δεν ισχύουν...»

Σου λείπει πότε - πότε μία επίσκεψη στο εμπορικό κέντρο της Αθήνας, ή η αγορά της Γλυφάδας σε καλύπτει απόλυτα;

«Ως κάποια στιγμή, το κέντρο της Αθήνας μου έλειπε για συναισθηματικούς και μόνο λόγους. Τώρα δεν μου λείπει πια. Σε πρακτικό επίπεδο, στην αγορά της Γλυφάδας βρίσκεις τα πάντα, δεν θα χρειαστεί ποτέ να ανέβεις ως την Αθήνα.»

Στην Αθήνα, ο τουρίστας θα αναζητήσει την Ακρόπολη, την Πλάκα, του Φιλοπάππου, το Θησείο, του Ψυρρή... Στη Γλυφάδα τι θα αναζητήσει;

«Μα, την πανέμορφη παραλία και την κοσμοπολίτικη ζωή! Τι άλλο;»

Είναι αλήθεια ότι ο Γλυφαδιώτης (ειδικά αν είναι γέννημα - θρέμμα) είναι σνομπ;

«Ε, δεν νομίζω! Πάρε σαν παράδειγμα τα πεθερικά μου. Παλιοί Γλυφαδιώτες και άνθρωποι ιδιαίτερα εύποροι. Σε πληροφορώ ότι ήταν οι πιο απλοί άνθρωποι του κόσμου! Μην πιστεύεις τα στερεότυπα που διακινούνται...»

Διαβάζω στο βιογραφικό του δημάρχου Γλυφάδας ότι το 2014 εξελέγη με 63%, και το 2019 επανεξελέγη με περίπου 80%. Πού οφείλεται το υψηλό ποσοστό αποδοχής και ο μεγάλος βαθμός δημοφιλίας του; Αντανακλά – εν μέρει, τουλάχιστον – και τις πολιτικές προτιμήσεις μίας κοινωνίας με υψηλό δείκτη οικονομικής επιφάνειας;

«Η Γλυφάδα έχει βγάλει στο παρελθόν δημάρχους ακόμα και από τον χώρο της κεντρο-αριστεράς. Γενικά μιλώντας, η Γλυφάδα σίγουρα κλίνει περισσότερο προς τα δεξιά, τουλάχιστον σε σύγκριση με την λεγόμενη Άνω Γλυφάδα. Το ζήτημα, πάντως, δεν είναι αμιγώς πολιτικό. Ο τωρινός δήμαρχος είναι νέος, απόλυτα προσηνής και φιλικός με τους δημότες, ενώ έχει κάνει και σημαντικό έργο, κυρίως στον τομέα της καθαριότητας. Αυτό, νομίζω, τα εξηγεί όλα.»

Έχοντας εξαντλήσει το ερωτηματολόγιο που είχα ετοιμάσει, ευχαρίστησα τον Αριστείδη και κάπου εκεί η τηλεφωνική συνέντευξη πήρε τέλος. Και, για όσους τυχόν αμφισβητήσουν ότι πρόκειται για υπαρκτό πρόσωπο, παρουσιάζω το πιο κάτω video (τραβηγμένο πριν μερικά χρόνια) όπου, σε ρόλο αυτόκλητου «ρεπόρτερ», επισκέπτομαι με μία κάμερα το γραφείο του Αριστείδη στη σχολή όπου συν-διδάσκουμε. Λίγες μόλις πόρτες μακριά από το δικό μου γραφείο...

Στα Αναφιώτικα

 

Το τέλος μιας μέρας στου Φιλοπάππου...